onsdag 10. september 2014

Kampen for nett-nøytralitet


Er nett-nøytralitet ein illusjon? (Ill.: Wired.com)

Onsdag 10. september, vart kampanjen #InternetSlowdown lansert for å setja søkjelyset på nett-nøytralitet. Ein del av kampanjen er eit "vente-ikonet" som du kanskje ser oppe i høgre hjørne. Vente-ikonet illustrerer kva som kan skjer med eit lagdelt Internett der det går an å betala for å komma først fram.

Det føregår ein intens dragkamp i USA for å hindra ederal Communications Commission (FCC) i å vedta nye reglar som i følgje motstandarane vil gi opp nett-nøytraliteten og bety ein overgang til eit Internett med ulike køyrefelt der farten er avhengig av kor mykje du er villeg til å betala.

Høyringsforslaget frå FCC hadde frist i midten av juli i år, men på slutten av høyringsfristen kom det så mange innspel at serveren braut saman (kanskje bevisst?) og FCC utvida då fristen til 15. september.

"Alle pakkar er fødde like"
I si enklaste form er nett-nøytralitet idéen om at alle pakkar er fødde like og har dei same rettane til å bli sende gjennom Internett. Går vi inn i denne problematikken med mikroskop, ser vi at det ikkje stemmer (sjå m.a. diskusjonen om nett-nøytralitet i samband med presentasjonen av boka "Internet Governance" av Jon Bing og Lee A. Bygrave). Det nærsynte perspektivet er ikkje så interessant i denne diskusjonen. Det store spørsmålet er: Skal all Internett-trafikk ha (om lag) dei same rettane til transport i nettet eller skal det vera muleg å prioritera ein type trafikk på kostnad av ein annan? Skal det vera muleg å betala ekstra for "fast lane"?

Tim Wu og nett-nøytralitet
Begrepet "net neutrality" vart lansert av Tim Wu, professor ved Columbia Law School, i artikkelen "Net Neutrality, Broadband Discrimination" (pdf). Arbeidet til Tim Wu fekk avgjerande verknad på lovgivinga på området. No kan det sjå ut som det er duka for omkamp, og dei føreslåtte endringane frå FCC ser ut til å bryta med prinsippa Wu la til grunn.

(Tim Wu stilte i år som kandidat til "Lieutenant Governor" i New York, men tapte for motkandidaten Kathy Hochul. Han fekk likevel 40 % av stemmene, noko som er ganske imponerande sidan han hadde null politisk erfaring).

Problemet med Comcast
Comcast er eit stort kommunikasjonsselskap i USA og dei har vore i stridens kjerne fleire gonger med omsyn til nett-nøytralitet. I 2008 gjekk FCC til sak mot selskapet fordi dei påstod at Comcast hindra kundane i å utøva peer-to-peer-relatert kommunikasjon og dermed braut lova. FCC tapte delvis saka, men den resulterte i nye reguleringar i 2010 som skulle styrka nett-nøytraliteten og sikra kundane betre.

No har FCC presentert endringar i kommunikasjonslovgivinga som mange ser på som slutten for nett-nøytralitet og at ein skal kunna betala for raskare kommunikasjon. Igjen er Comcast i søkjelyset, denne gangen fordi dei vil slå seg saman med Time Warner. Ei eventuell samanslåing vil skapa ein gigant i kommunikasjons- og innhaldsbransjen og mange er skeptiske. Igjen er FCC ein av dei som skal avgjera samanslåinga.

Er nett-nøytralitet ein illusjon?
Den føreslåtte samanslåinga av Time Warner og Comcast set søkjelyset på koplinga av innhalds- og distribusjonsleverandørar på nettet. Den mentale modellen av Internett dei fleste av oss har i hovudet går ut på at både sluttbrukar (du og eg) og innhaldsleverandørar er kopla til nettet på om lag same måte. Sjølvsagt har Google og Netflix raskare linjer, men i prinsippet er vi "like". Men som illustrasjonen under viser, er dette ein illusjon. Dei store innhaldsleverandørane er trygt plasserte innafor kommunikasjonsselskapa sine datarom og har direkte tilgang til stamnetta, som illustrasjonen frå Wired viser:


Betyr det at kampen for nett-nøytralitet er over? Det gjer nok ikkje det. Framleis er det viktig at det grunnleggjande prinsippet er at all nett-trafikk er likeverdig og at det ikkje skal vera muleg å betala for raskare trafikk. Vi ønskjer ikkje eit Internett med filer for ulik fart.

mandag 8. september 2014

Stoner

Boka er like fengslande som
omslagsbiletet..
Stoner er ein nydeleg roman om kjærleiken til faget; det som oldefaren min kalla "idealet attom yrket". Den er ein hyllest til alle som er fornøyde med å vera på den plassen dei er og som ikkje strevar etter å komma seg til topps. Men likevel tykkjer eg ikkje forfattaren John Edward Williams (1922 - 1994) har lykkast på eit avgjerande punkt; ei truverdig formidling av gleda over faget.

Dette er ikkje ei ny bok, den kom ut i 1965 og vart godt motteken i USA. Den vart likevel ikkje kjend ut over ein relativt liten lesarkrins. Den vart gitt ut på nytt i USA i 2003 og nådde då eit langt større publikum. Det store europeiske gjennombrotet kom med den franske oversetjinga (av Anna Gavalda) og boka har toppa bestseljarlistene både i Frankrike, Storbritannia og Nederland. Den fortener å gjera det i Norge også.

Vise-professor?
Eg vart merksam på boka gjennom ein nett-reklame og klikka for å lesa litt om boka. Det er sjeldan eg kjøper bøker på den måten, men denne fungerte. Annonsen, som var for den norske ut¨gåva av boka, overbeviste meg også om å kjøpa boka på originalspråket. Når "associated professor" blir oversett til "vise-professor", veit alle i akademia at oversetjaren er på bærtur. Det heiter førsteamanuensis i Norge, ikkje vise-professor. Sidan handlinga så å seia utelukkande føregår på eit universitet og i eit universitetsmiljø, er slike ting vikige. Så kjøp boka, men kjøp den på engelsk!

Biografisk stil
Boka er ein slags biografi over William Stoner, fødd i Missouri i 1891. Den er likevel fiksjon. William Stoner har aldri eksistert, likevel finst det svært mange "William Stoners", både mannlege og kvinnelege, og det er dei John Williams skriv om.

"Idealet attom yrket"
Hovudideen i boka er på mange måtar ganske uamerikansk: den er ei hylling av verdiar og kjærleik til faget gjennom ein mann som gir absolutt blaffen i karriere. Stoner har null ambisjonar karrieremessig, men store ambisjonar for studentane han underviser for. Romanen er også ein hyllest til læraren, den som ser som si einaste oppgåve å formidla gleda over innsikt i eit fag. Det er jo også eit aktuelt tema om dagen..

Svakt punkt
Eg skreiv innleiingsvis at forfattaren ikkje er heilt truverdig på det avgjerande punktet å formidla korleis William Stoner utvikla kjærleiken til bøker og litteraturfaget. Stoner starta opprinneleg på ei landbruksutdanning, men hoppa etter eit stund over til litteratur. Akkurat denne overgangen er eit kritisk punkt i boka og eg saknar ei betre formidling av kva som vekte litteraturinteressa hos Stoner. Eg tykkjer ikkje dette er skildra overbevisande.

Det er merkeleg sidan forfattaren John Williams sjølv var professor i engelsk litteratur. Men for all del, la ikkje det stoppa deg frå å lesa boka - den er som sagt veldig bra. Og du treng heller ikkje ha kunnskapar eller erfaringar frå akademia og universitetsmiljø for å nyta den.

fredag 22. august 2014

Dagens Næringslivs venstre og høgre hand

Eg sende dette lesarinnlegget til DN 8. juli (i år) og fekk svar i dag, 22. august! Her er innlegget det tok DN 32 arbeidsdagar å finna ut at dei ikkje ville ha:

DNs venstre og høgre hand
DNs venstre hand ser ikkje ut til å ha særleg kjennskap til kva den høgre handa driv med, og omvendt. I fleire saker har DN sett søkjelyset på urovekkjande tilstandar utan at avisa sine meiningar av den grunn let seg påverka nemneverdig.

Eit eksempel er farlege bakteriar i kylling- og svineproduksjonen og den skremmande utviklinga mot antibiotikaresistens. Desse produksjonane er dei mest industrialiserte i jordbruket. Ein av grunnane til at situasjonen er betre i Norge enn i mange andre land, om enn urovekkjande, er at me framleis har mindre besetningar og mindre grad av industrialisering.

Når landbruks- og matminister Sylvi Listhaug no hevar konsesjonsgrensene for å få endå større bruk, jublar DNs høgrehand på leiarplass. De meiner vel eigentleg det går for sakte og blir for smått, og skulle gjerne sett endå meir frislepp. Det er ikkje lett å forstå korleis DN kan konkludera slik ut frå dei ganske skremmande artiklane de har hatt om problema i dei nemnde produksjonane.

Det er venstrehandsarbeidet som gjer at eg framleis er DN-abonnement, sjølv om eg ofte riv meg i håret over kommentarar og leiarartiklar. Eg er djupt ueinig i DNs grunnsyn, men de har dyktige journalistar som trass alt gjer det verdt å lesa avisa. Eg saknar likevel ein betre samanheng mellom den undersøkjande journalistikken og meiningane til avisa.

søndag 17. august 2014

Avsendarorientert

Eit problem dei aller fleste strir med er at informasjon blir presentert slik den ser ut for den som lagar den, altså avsendaren. I avsendaren sitt hovud gir det opplagt meining og er den naturlege måten å presentera på. For mottakaren derimot, er det ikkje alltid like lett å forstå kva som er meint.

Av mange eksempel har eg valt ei kontoutskrift frå ein av bankane eg brukar; Indre Sogn Sparebank. Dei er vel verken verre eller betre enn mange andre, på dette området er det mange som feilar.

Eg må innrømma at eg sleit med å forstå denne kontoutskrifta. Har eg pengar til gode, eller skuldar eg banken? Kolonneoverskriftene "Innbetalt Utbetalt (-)" og "Innestående Gjeld (-)" gir rett og slett ikkje meining for meg som brukar. Det korrekte er at eg har 23.750,96 til gode på kontoen, men det står då vitterleg gjeld. Så dette må vera sett frå banken si side.

Det er merkeleg at det skal vera så vanskeleg å presentera noko så enkelt som eit bankinnskot på ein forståeleg måte. Banken kunne berre ha spurt ein kunde om å forklara utskrifta og så fått all den dokumentasjon den trengde på at dette ikkje er måten å presentera på. Det er verdas enklaste brukartest!

Heller ikkje renteopplysningane til slutt er særleg opplysande..


søndag 3. august 2014

Notes from a Small Island

Planen var å lesa "Notes from a Small Island" av Bill Bryson før turen til England i sommar, men eg fann den ikkje i Kindle-versjon. Eg ser no at det er fordi eg søkte på Amazon.com og ikkje på Amazon.co.uk. Det er jo ganske utruleg dumt - av Amazon!

Boka vart kjøpt på Waterstone's i Oxford og lesen delvis etter at eg kom tilbake. På ein måte like greitt, for då er det lettare å samanlikna eigne observasjonar med andre sine. Og det er mykje eg kjenner meg igjen i trass i at Bill Bryson skriv om eit England for 20 år sidan.

Frå USA til England i 1973
Bill Bryson er kjent som forfattar av fleire bestseljarar. Den mest kjende boka hans er kanskje "A Short History of Nearly Everything". Han er opprinneleg frå Des Moines i Iowa, USA, men vart nesten tilfeldig buande i England i meir enn 20 år, frå 1973 til 1995. I perioden 1995 til 2003 budde han i USA før han flytta tilbake til England i 2005.

Reiseskildringar, men også eigen person
"Notes from a small island" (1995) var boka som for alvor gjorde han kjend som forfattar. Det er ei reisedagbok spekka med artige og underfundige observasjonar av England; folket og kulturen og i det heile det som har gjort han så forelska i landet. For trass skarpe og kritiske observasjonar er varmen og sympatien for landet og folket gjennomgåande i heile boka. Men det som løftar boka frå å vera endå ei reisedag-/hand-bok, er at han i skildringane også beskriv seg sjølv som person med alle særheiter.

Vittig, men ikkje masete
På "vaskeseddelen" står det mellom anna "Not a book that should be read in public, for fear of emitting loud snorts" (The Times), noko som vanlegvis gjer meg skeptisk. Eg likar ikkje bøker der forfattaren har eit klart mål om å skriva vittig, ein av grunnane til at eg la frå meg m.a. "Hundreåringen som klatret ut av vinduet og forsvant". Men trass i enkelte litt krampaktige forsøk på å vera morsom, er Brysons stil ikkje for sjenerande over-morsom.

Frå Dover i sør til John O'Groat i nord
Han bestemmer seg for å ta eit farvel med England etter meir enn 20 år der, før han returnerer til USA. Han startar der han først kom i land; Dover, og reiser så via London til sør-austkysten, så stader ved Bristol Channel, vidare til Oxford og så nordover i Midlands, til Manchester og Liverpool og nordover til Lake District og så Skotland heilt til nordaust-spissen med John O'Groat.

Enkel ytre handling
Ytre sett er "handlinga" veldig enkel: Bill Bryson reiser med tog eller buss til ein ny stad, leitar opp eit hotell eller B & B og vandrar så rundt i (lands-)byen og gjerne innom meir kjende stader/monumet. Så finn han ein restaurant der han et middag. Så vandrar han tilbake til hotellet, søv til neste morgon og pakkar sakene sine for å dra til neste stad - ofte tilfeldig og etter ein eller annan plutseleg innskytelse. Observasjonane av å reisa med offentleg transport er artige å lesa og stemmer veldig godt med eigne erfaringar, sjølv om det er 20 år mellom hendingane.

Britisk media på 1980-talet
Bryson jobba i The Times frå 1981 til 1986 og det var i dei ganske turbulente tidene då det vart "rydda" kraftig i diverse ukultur. Ryddinga må også sjåast i samanheng med Thatcher, Murdochs overtaking av britisk presse med meir. Bryson gir ei livleg skildring av eit av personalmøta der oppseiingar og omorganisering er på agendaen. Skotten Charlie Wilson, tøff skotsk redaktør og Murdochs mann, steig opp på ein krakk og ga følgjande beskjed:

We're sending ye tae Wapping, ye soft, English nancies, and if ye wairk very, very hard and if ye doonae git on ma tits, then mebbe I'll not cut off yer knackers and put them in ma Christmas pudding. D'ye have any problems with tha'?

fredag 25. juli 2014

The country that ruled the world

Oxford - City of dreaming spires
".. and this is the country that once ruled the world!" sa sidemannen min med dårleg skjult ironi. Me stod og såg på den hjelpelause handteringa av bagasje og passasjerar på buss-stasjonen i Oxford. Makan til klønete opplegg har eg aldri sett.

Bussar som kjem, eller ikkje
Etter ei lita veke i England reisande med kollektiv transport er det ei gåte korleis dette landet kan klara seg. Absolutt alle bussar me reiste med, og det var ikkje få, var forseinka. Enkelte kom aldri! Tog vart me frårådde å reisa med frå fleire, så det prøvde me ikkje. Svaret på kva som held dette landet saman trur eg er fotball, øl (ale), humor og kanskje dronninga.

Classic Car Hire
Målet med reisa var eit kurs i utleige av klassiske bilar. Kurset var i Stratford-upon-Avon, Shakespeares fødestad. Innehavar Tony Merrygold i firmaet The Open Road var kurshaldar. Kurset var like godt heime i stova hans, og eg var einaste deltakar (!). Men det vart ein interessant dag med mange nyttige tips. Tony har halde på sidan 1997, då han tok sluttpakke frå IBM. Han var då den femte bedrifta som starta med utleige av gamle bilar; no er det meir enn 50!

University of Oxford
Etter kurset, der eg vart henta i ein Triumph Stag og køyrt tilbake til hotellet i ein Triumph TR6, gjekk turen til Oxford. Oxford er universitetsbyen framfor nokon og har røter som by heilt tilbake til 800-talet. Byen har ca 150 000 innbyggjarar og er slik sett ganske liten. University of Oxford er det eldste universitetet i den engelsktalande delen av verda. Den eksakte datoen for grunnleggjing veit ein ikkje, men det er kjent at det har vore drive utdanning der sidan i alle fall 1096. Universitetet er paraply for ei rekkje institusjonar, inkludert 38 sjølvstendige ("constituent") college.

Dei mange staselege universitetsbygga og kyrkjene i Oxford er det nærmaste du kjem Harry Potters Galtwort. Mykje av opptaka til Harry Potter-filmane er frå dei mange gamle universitetsbygningane.

MG-parken i Abingdon
MG Car Company
Litt utanfor Oxford (15-20 min. med buss) ligg den vesle landsbyen Abingdon. Her starta Morris-forhandlaren og -verkstaden Morris Garage å spesialtilpassa Morris til kundar. Dette vart så populært at det til slutt vart ein hovudaktivitet og nye fabrikkar måtte byggjast. Morris var ein veldig populær bil i England, i eit visst tidsrom var kvar andre selde bil ein Morris!

British Leyland
Etter rundt 10 års drift vart MG Car Company seld til Morris Motors. I 1952 vart Morris og Austin slegne saman til British Motor Company (BMC). I 1966 vart Jaguar slukt og namnet på konsernet vart etter kvart British Leyland - for bilinteresserte synonymt med katastrofe! 1970-talet var ei einaste glideflukt med streikar, elendig kvalitet og britisk bilindustri vart effektivt øydelagt.

Plakat som viser starten på MG-eventyret
 Det må kjennast rart for engelskmennene at bilindustrien er borte samtidig med at både japanske og tyske produsentar har hatt stor suksess med erke-britiske roadster-bilar (først og fremst Mazda MX-5, men også BMW Z3/Z4 og Mercedes SLK).






"Old Speckled Hen"
Sjølv om MG er borte, lever ein høgst oppegåande MG Car Club og dei har hovudkvarteret i Abingdon. I samband med 50-årsjubileet for flytting av MG frå Cowley i Oxford til Abingdon, vart bryggeriet Morland & Co. bedt om å laga ein spesiell ale. Den vart kalla "The Speckled Hen" - den spraglete høna - etter ein prototype bygd i 1927 og med eit spraglete ytre. Bilen vart brukt som budbil internt av MG og fekk namnet "The Speckled Hen" på folkemunne.

Ølet vart ein stor suksess og er eksportert til 47 land. Dessverre fekk eg ikkje fat i "The Speckled Hen" så det må bli ein annan gang. Øl-etiketten er sjølvsagt oktagonal. Men helst skal ølet nytast som cask ale og ikkje på flaske.

mandag 7. juli 2014

Forbrytelse og straff i VM 2014

Luis Suarez set tennene i Giorgio Chiellini
(Foto: The Telegraph - telegraph.co.uk)
Luis Suarez hestebit er noko av det som vil bli hugsa frå dette VM, saman overfallet på Neymar som resulterte i brot i ryggen. Suarez vart utestengd for resten av VM medan overfallsmannen Juan Camilo Zuniga slapp unna utan kort eller noko.Heller ikkje i ettertid, då dei alvorlege konsekvensane vart klare, har eg sett at FIFA har vurdert straff mot Zuniga.

Lite mandig
Eg vil på ingen måte forsvara biting på fotballbana, like lite som eg vil forsvara overlagt overfall. Poenget mitt er at det første er ganske ufarleg medan det andre i verste fall kan gjera ein spelar fotballinvalid. Viss eg skal drista meg til ei sosiologisk forklaring, trur eg det har med macho-preget i fotballen: biting er sett på som svært lite mannleg. Eg lurer på korleis biting ville blitt handtert i kvinnefotballen? Det ville sikkert vorte straffa, men kanskje ikkje så hardt?

I dette ligg ei forakt for "feige" angrepsmåtar. Fotballbana er til dels ein krig, og du skal slåss som ein mann. Lugging og biting er definitivt ikkje blant dei aksepterte triksa. Om du susar inn i ein motspelar med kneet først, er det meir ein del av det aksepterte harde spelet. Unnataket er vel Harald "Toni" Schumacher sitt kne planta i Patrick Battiston i VM i Spania i 1982.

Og her er det Ivanovic som får smaka Suarez' tenner
(Foto: sports.yahoo.com)
Meir videodømming
Eg har tidlegare teke til orde for meir bruk av videodømming i fotballen. Det gjeld særleg offside- og måldømming. Det siste har FIFA endeleg innført, etter skandalen frå sist VM då Frank Lampart sitt skot mot Tyskland var minst ein halv meter innafor streken utan at det vart dømt mål. Til neste VM (eller EM?) er det kanskje råd å håpa på ei oppgradering av presentasjonen også. I dette VM såg det ut som grafikken var av typen Windows Paint..

Også i dette VM har det vore feilaktige offside-avgjerder, sjølv om linjedommarane samla sett har imponert. Det vil alltid vera situasjonar som er bortimot umuleg å avgjerda for det menneskelege auga. Ei innføring av elektronisk offside-dømming ville truleg ført til fleire mål fordi det oftare blir blåst feilaktig for offside enn motsett.

Videodømming i fotball og tennis
Argumenta mot videodømming er mellom anna at det vil stogga flyten i spelet, og det er eit relevant poeng. Men også ein dommar kan blåsa ein kamp i stykker. For å hindra at videodømming skal stykka opp kampane, kunne ein innført same regel som i amerikansk fotball ("instant replay") eller tennis. I det siste tilfellet er det "Hawk eye"-teknologien som blir brukt, ein triangulerings-metode utvikla av dr. Paul Hawkins i Storbritannia. Det er denne teknologien som blir brukt for måldømming også, i det minste i Premier League, men sannsynlegvis også i dette fotball-VM.