fredag 19. desember 2014

Julenissen kom tidleg - med Samsung Galaxy Tab S 8.4

Galaxy Tab S 8.4 ligg godt i handa
Eg fann ut at eg har vore så snill i år at eg fortener ein fin julepresang. Og sidan eg ønskte meg eit nytt nettbrett, vart det ein Samsung Galaxy Tab S 8.4. Det stod mellom denne og Sony Xperia 3. Men sidan Sony er veldig dårlege til å marknadsføra og selja produkta sine, i alle fall her til lands, fall valet på Samsung.

Nexus 7 ut
Eg har alt eit nettbrett, ein Nexus 7 som eg har vore veldig godt fornøyd med. Men alderen begynner å setja sitt preg, og særleg batteriet har begynt å tapa seg. Farten er heller ikkje som då den var ny; det verkar som kvar oppgradering av Android syg litt meir krefter ut av brettet, med unnatak av 4.3-oppgraderinga.

Eihands-grepet
Det beste med Nexus-en er eitthands-grepet: Den er svært god å halda med ei hand (i portrett-modus). Ein viktig test før eg kjøpte Galaxy-brettet var difor eihands-testen. Og Galaxy-en er god å halda i ei hand. Den er berre eit par millimeter breiare enn Nexus-en, trass i at skjermen er 20 % større.

16:10-forhold
Ein viktig grunn til, og føresetnad for, eit godt eihands-grep er at nettbrettet har 16:10-forhold mellom lengde og breidde (evt. 16:9). iPad og enkelte andre nettbrett som nye Nexus 9, har 4:3-forhold. Dermed blir sjølv den minste iPad-en for brei til at den er særleg god å halda i ei hand.

Super skjerm
Skjermen er den delen av nettbrettet som har fått mest skryt. Samsung "pumpar" rett nok opp fargane på AMOLED-skjermane sine, men det funkar. Fargane står rett og slett ut frå brettet. Med ei oppløysing på 2560 x 1600 må du ha lupe for å sjå piklsar, men sjølv då slit du. I Amobil.no/Tek.no sin test var det berre prisen dei hadde noko å utsetja på. Men når den no kostar 2.880,- (på Elkjøp), kan det punktet strykast.

Så langt kan eg berre seia: Ei slik julegåve kan ikkje bli feil, skund deg å handla før det blir utselt!

mandag 8. desember 2014

Norges låver

"Norges låver" frå Skald forlag
Det er årets boktittel, ikkje tvil om det. Boka "Norges låver" av Oddleif Apneset (foto) og Eva Røyrane (tekst) og utgitt på Skald forlag, har fått mykje og fortent merksemd og ros. I tillegg til ein knakande god tittel er også idéen god: å fotografera og dokumentera dei mange låvane/fjøsa rundt om i landet vårt. Dersom noko skal seiast å vera typisk for landet, er det den spreidde busetnaden og dei mange gardsbruka, med uthus i mange stilartar.

Det er viktig å dokumentera denne sida av Norge, både kulturelt og arkitektonisk. Riksantikvar Jørn Holme skriv i forordet at endringa frå klyngetun til frittståande hus og større låvar, er ei av dei største og mest dominerande endringane me har sett. Denne bygningsforma er igjen i endring og det er viktig å få dokumentert før altfor mykje forsvinn. Forfallet har starta mange stader, og heldigvis har ikkje Oddleif Apneseth lete vera å ta bilete også av halvt nedfalne låvar. Det er kanskje litt trist å sjå, men det er samtidig ein viktig dokumentasjon av endringane som skjer.

Typisk Apneseth: Eit bilete med ganske så oppstilte motiv, til og med traktorane er regisserte

Etter innleiingskapitlea "Den store låvereisa" og  "Landbrukets katedralar" er boka delt inn i kapittel for kvart fylke. Innan kvart fylke ser bilete og tekst litt tilfeldig ut og følgjer ikkje noko fast mal.

Dette er ei praktbok som etter mi meining har to store feil:

  1. Feil format!
    Bokformatet er tilnærma kvadratisk (24 x 23 cm), noko som gjer at biletformatet ikkje passar godt.
  2. Manglande bilettekstar!
    Dessverre er bilettekstane mangelfulle. Det blir berre oppgitt kommunenamn, og det er for dårleg for eit slikt dokumenterande verk. Biletteksten er heller ikkje kopla til bileta anna enn med eit nummer, og det gjer lokaliseringa endå vanskelegare
Eksempel på uheldig format og bilete som strekkjer seg over den eine sida

Trass i desse manglane er boka absolutt å tilrå og bør vera å finna på mange stovebord (det er ei  typisk "kaffibord"-bok [coffee table book]).

Dessverre ingen bilettekstar og heller ingen gardsnamn/presis lokalisering

lørdag 6. desember 2014

Slaget om lommeboka

Førsteamanuensis Eirik Sjåholm Knudsen, NHH, tok i ein kronikk i Dagens Næringsliv fredag 27.11 opp temaet kampen om mobilen som lommebok, med tittelen "Slaget om lommeboken". Eg reagerte på at kryptovaluta/Bitcoin ikkje var nemnt som ein muleg utfordrar, og skreiv eit lesarinnlegg til DN. Det stod på trykk i dag, 06.12. Litt seint med andre ord..

Slaget om lommeboka
Eirik Sjåholm Knudsen ved NHH/forskargruppa STOP tek i fredagens kronikk opp kampen om teknologiske betalingsløysingar. Det oppsiktsvekkjande er at forskaren ikkje ser ut til å ha fått med seg den mest radikale innovasjonen på området dei siste åra: kryptovaluta, først og fremst representert ved Bitcoin.

Teknologiane Knudsen omtalar, spelar alle på lag med dagens gammaldagse infrastruktur i finansverda. Dei representerer berre eit nytt brukargrensesnitt på ein gammal struktur. Det er viktig nok på kort sikt, men i den store samanhengen likevel mindre viktig.

Bitcoin representerer på den andre sida ei fundamentalt ny teknologiplattform for finansielle tenester. Den er ein radikal innovasjon som truar ein etablert struktur. Ein struktur som stort sett har vore uendra dei siste 30-40 åra.

Mange radikale innovasjonar går gjennom tre fasar: 1) Latterleggjering, 2) Intens motarbeiding og 3) Allmenn aksept der teknologien blir teken for sjølvsagt. Utviklinga av Internett er eit godt eksempel. Bitcoin er i dag på nivå 2 med intens motarbeiding frå myndigheiter og finansnæring globalt. Det er difor altfor tidleg å seia om og korleis Bitcoin som teknologisk plattform, vil utvikla seg. Men den har sprengstoff nok til å kunna bli for finansnæringa det mp3 og strøyming vart for musikkindustrien.

fredag 5. desember 2014

Ny ultrabook - ThinkPad X1 Carbon




Lenovo ThinkPad X1 Carbon -
ser i grunnen ut ut som ein kva som helst ThinkPad
Eg er ganske stolt over å ha hatt den gamle ThinkPad T400s i 5 1/2 år. Eg kunne nok hatt den endå lenger, viss det ikkje var for eit sakn av lenger batteritid. Det er ikkje veldig hard og krevjande bruk, det største presset på prosessoren er fire aktive nettlesarar (og IE er ikkje ein av dei!) med 10-15 faner, til ei kvar tid.

Fornya pc-interesse?
PC-ar har mista interesse etter framveksten av smarttelefonar og nettbrett, men ting tyder på at trenden har snudd litt. Sjølv om det ikkje har skjedd nokon revolusjon innan berbare, har slankinga som har ført til den nye klassen ultra-bok skapt fornya interesse. Eg trur også det har samanheng med at folk har funne ut at nettbrettet ikkje er særleg produktiv i arbeidslivet. Eg ser stadig folk som dreg med seg ein iPad i tillegg til Macbook..

Kravspek
Å velja ny pc er ikkje eit enkelt val. Eg brukte lang tid på å vurdera alternativa. Dei viktigaste krava mine var:

  • lang batteritid (helst meir enn 6 timar med vanleg bruk)
  • låg vekt (helst under 1,3 kg)
  • god skjerm (oppløysing min. HD - 1920x1080)
  • godt tastatur
T400s og X1 Carbon har om lag same størrelse overflatemessig,
begge har 14" skjerm
Aktuelle modellar
Macbook ville klart vore eit alternativ om eg hadde vilja skifta operativsystem, men det var ikkje aktuelt. Eg har hatt ThinkPad-pc i alle år og har vore veldig godt fornøyd med dei. Eg ville difor gjerne halda fram med ThinkPad, men såg også at Lenovo har visse problem med å matcha andre produsentar på dette området.

Av pc-ar eg vurderte, var det særleg Microsoft Surface Pro 3. Den har mange gode eigenskapar, men vekta kjem fullt utstyrt opp på same nivå som X1 Carbon. Den er eit nettbrett som har same kraft som ein berbar, men er ikkje like god berbar som dei som er bygde slik. 

Eg vurderte også Lenovo Yoga, ein hybrid som løyser kombinasjonen nettbrett/berbar på ein annan måte enn MS Surface. Yoga 3 har komme med ein ny hengsletype, men problemet er at innmaten i den er svakare enn Yoga 2, så enn så lenge er Yoga 2 den kraftigaste modellen.

X1 Carbon er mykje tynnare..
X1 Carbon
Etter veldig mykje fram og tilbake, vart det ein X1 Carbon 2 (oppdatert modell etter den første X1 Carbon som kom i 2012). Trass i mange imponerande funksjonar, har det også vore klare svakheiter med modellen. Ein av dei store svakheitene har vore for dårleg batteritid. Den første versjonen hadde knapt 4 timar. 

Batteritid? Tja..
Batteritida var også det store spørsmålet denne gangen. Produsentane sine tal er lite å stola på. Lenovo oppgir 8-9 timar batteritid, men då trur eg ikkje du kan røra tastane. Erfaringane mine så langt er at batteriet varer 5-6 timar. Det er i underkant av kva ein bør forventa av ein berbar pc i dag, og klart den svakaste sida ved pc-en. Ved samanhengjande videoavspeling (Youtube) held faktisk ikkje batteriet 3 timar ein gang. Det er for dårleg av ein så dyr pc!
Tastaturet på nye X1 Carbon - legg merke til Fn-rada øvst.
Eit dårleg påfunn!

Endra tastaturutlegg
Ein annan ting produsentar, og særleg Lenovo, må vera forsiktige med å endra tastaturet. ThinkPad T400s som no blir skifta ut, har eg brukt kvar dag i fem og eit halvt år, utan ekstra tastatur eller skjerm. Tastaturutlegget er difor brent inn i hjernen. Å avlæra enkelte tastar er veldig vanskeleg. Dessverre må eg avlæra enkelte tastar og det betyr mykje feiltasting i starten.

Dynamiske Fn-tastar
Ein ny ting Lenovo har introdusert med denne X1 Carbon, er funksjonstastar implementert som "soft-keys". Funksjonstast-rada skifter dynamisk mellom fire typar utlegg avhengig av programmet som er aktivt, men kan også stillast inn slik at den blir styrt av brukaren. Det kan kanskje høyrast ut som eit lurt påfunn, men eg ser i grunnen berre ulemper med det. Tilgangen til funksjonar som tidlegare hadde eigne tastar, t.d. styring av lyd, ligg no skjult bak den dynamiske Fn-lista. Ikkje bra!

Bør du kjøpa ein ThinkPad X1 Carbon?
Så vil eg tilrå andre å kjøpa ein ThinkPad X1 Carbon?
Svaret må bli eit ja, men med eit atterhald. Prismessig er den for dyr, og du må nesten vera ThinkPad-frelst for å forsvara kjøpet. Men tastaturet, som ThinkPad alltid har vore betre enn konkurrentane på, er framleis veldig bra. Bortsett frå flytting av ein del tastar, og tullet med dynamiske Fn-tastar, er tastaturet minst like bra som tidlegare modellar, faktisk endå betre.

lørdag 29. november 2014

Konsert med John McLaughlin

73 år inga hindring!
Kvalitet på dagen i prisutdelinga for årets offentlege digitale teneste, og kvalitet på kvelden i konserten med John McLaughlin & The 4th Dimension på Victoria jazzscene.

John McLaughlin, eller Mahavishnu John McLaughlin som han ofte kallar seg, er ei av jazzens levande legender, og slik sett var det kjekt å få med seg konserten. Musikalsk kan levande legender bety så mangt, men enkelte av jazzens utøvarar klarer seg fint sjølv om dei har passert 70 år. McLaughlin er ein av dei som ikkje ser ut til å vera særleg tynga av alderen, trass sine snart 73 år. Han verka ekstremt vital og i storform!

Viktig stilskapar
John McLaughlin har vore ein stilskapar innan fusion, dvs. samansmelting av jazz og rock/funk. Samspelet med Miles Davis på i alt fem album, mellom dei klassikarar som In a Silent Way og Bitches Brew, var med på å løfta han fram i fremste rekkje på slutten av 60-talet og starten av 70-åra. Som bandleiar vart han mest kjent for musikken han laga i Mahavishnu Orchestra.

Ordet Mahavishnu stammar frå hinduismen og betyr overjordisk (eller som det blir oversett til engelsk:  "the Supersoul of all living beings"). Indisk filosofi var populært blant mange musikarar på 70-talet, men for McLaughlin var det meir enn eit overfladisk stunt. Han vart djupt inspirert av filosofien/religionen (ofte vanskeleg å skilja desse to) og samarbeida tett med indiske musikarar. Men i Mahavishnu Orchestra var det berre vestlege musikarar.

Gary Husband (k), Etienne Mbappé (b), Ranjit Barot (t) og
John McLaughlin (g) [Bilete henta frå www.nasjonaljazzscene]
Tett og godt band
Sjølv om storheitstida for McLaughlin var på 70-talet, var det tydeleg at han ikkje er gløymt. To fullsette konsertar fredag kveld vitnar om at han framleis har eit stort namn. Og publikum vart ikkje skuffa.

Hovudpersonen sjølv var i storform og hadde med seg musikarar som utfylte han godt. Bandet framstod som samspelt og tett, og den som imponerte aller mest var den ufatteleg funky bassisten Etienne Mbappé.

Av mange bra låtar sette eg størst pris på Pharoah Sanders' Light at the edge of the world.

Aggressiv og "kantete"
Sjølv om det var ei stor oppleving, er eg ikkje heilt seld på stilen til John McLaughlin. Han spelar veldig aggressivt, og det kan høyrast litt "kantete" ut  (på musikkspråket: stakkato). Det går fort, men eg saknar flyten som du kan høyra hjå andre gitaristar som t.d. Pat Metheny eller Mike Stern.

Eg tykkjer Frank Zappa oppsummerer stilen på ein god måte:
"A person would be a moron not to appreciate McLaughlin's technique. The guy has certainly found out how to operate a guitar as if it were a machine gun. But I'm not always enthusiastic about the lines I hear or the ways in which they're used. I don't think you can fault him, though, for the amount of time and effort it must have taken to play an instrument that fast. I think anybody who can play that fast is just wonderful. And I'm sure 90% of teenage America would agree, since the whole trend in the business has been "faster is better."

fredag 28. november 2014

Kvalitet på offentlege, digitale tenester

Anders, Hege og Ragnar opnar seminaret om kvalitet på tenester
Difi har teke kvalitetsarbeidet eit stykke vidare og har i år utvikla eit kriteriesett for offentlege, digitale tenester. Vel 50 tenester er så vurderte etter kriteriesettet, og på seminar i Gamle Logen i dag vart resultatet presentert og årets digitale teneste kåra. Resultata er presenterte på kvalitet.difi.no/resultat

Kva er ei digital teneste? Dette er sjølve 1000 kr-spørsmålet og eg vil ta det opp i eit eige innlegg. Det er eit såpass viktig spørsmål at det fortener meir omtale enn berre eit avsnitt her.

Morville-modellen
Utgangspunktet for kriteriesettet var Peter Morvilles Honeycomb-modell (bikake-modell?), som har seks  eigenskapsområde som til saman uttrykkjer ein nettstad sin verdi (valuable). Fordelen med modellen er at den er pedagogisk god og med sterk brukarorientering. Ulempa med modellen er at den ikkje har vore testa og utsett for vitskapleg kritikk - den er berre ein god (?) ide frå Peter Morville. Modellen er også ganske statisk og sidan det var eit ønskje om å få betre fram framdrifts-elementet (progresjon), gjekk ein litt bort frå Morville-modellen i den gjeldande versjonen. Men grunnelementa er likevel muleg å kjenna att, og brukarperspektivet oppsummert i verdifull, er framleis med.

Morville-modellen tilpassa kvalitetskriterium for digitale tenester

Ekspertvurdering
Evalueringa har starta med ei ekspertvurdering basert på kriteriesettet. Vidare skal det føretakast ei spørjeundersøking til brukarar av dei digitale tenestene og det skal også føretakast ei brukartesting av enkelte tenester. Til slutt er det ein fagjury som til slutt kårar årets digitale teneste.

Årets ekspertvurdering har vore litt annleis enn tidlegare. Der ekspertvurderingar av heile nettstader tidlegare vart gjort av ein ekspert åleine, på litt i overkant av ein time, har årets vurderingar vorte gjorde av to ekspertar på kvar si side og så har dei sett seg saman i etterkant og komme fram til eit felles resultat. Det har gjort at vurderingane har vorte meir omfattande og det har medført at færre tenester har blitt evaluert.

Statlege tenester betre enn kommunale
Resultatet av årets kvalitetsvurdering viser at dei statlege tenestene (22 i alt) generelt sett kjem betre ut enn dei kommunale (30 i alt).

Brukarundersøkingar i etterkant av utfylling, såkalla exit-undersøking, ga over 3000 svar. Men dessverre var det ei ganske skeiv fordeling på tenestene: Halvparten kom på politiet si meldeteneste, ein fjerdedel på NVE si energimerkingsteneste og mesteparten av den siste fjerdedelen på Trondheim kommune si teneste for søknad på stilling. Det vart berre ca. 200 svar på resten av tenestene.

Brukarundersøkinga viste at brukarane er langt mindre kritiske enn ekspertane. Men her må ein hugsa på at det berre var dei brukarane som fullførte tenesta som vart spurde om å svara. Dei som av ulike grunnar ga opp på vegen, er ikkje blant respondentane. Resultata må også sjåast i lys av at brukarane si tilfredsheit blir i stor grad styrt av forventningar (politiet sine tenester kjem godt ut, forventningane og krava til den som fyller ut, er små).

Juryen si vurdering
Juryen for val av årets digitale teneste er sett saman av representantar både frå offentleg og privat sektor.

Juryen sin gjennomgang av ulike problem dei har funne:
- språk: Eksempel på god språkbruk som følgjer intensjonane med klarspråk: sjå situasjonen frå brukarane sin ståstad, venda seg direkte til dei (bruka "du"), klart og enkelt språk der ein unngår spesielle faguttrykk
- interaksjonsdesign: tenestene ofte fråkopla tenesteinformasjonen, noko som gjer det litt vanskelegare for brukarane. Dette er noko som går att hjå veldig mange. Det er eit stort problem at tenester blir behandla som noko spesielt og ikkje er integrert med resten av informasjonen.

Paul Chaffey, KMD:
Prisen for årets beste digitale teneste
Kan vera lett å gløyma kvalitetsaspektet i jakta på forenkling, forbetring og fornying. Me må ta inn over oss at me bur i eit høgkostland, og det er eigentleg ein bra ting. Dei som bur i lågkostland vil gjerne bu i eit høgkostland. Men det betyr også at me må gjera ting betre og smartare, og kvalitet blir også viktigare i eit høgkostland. Me kan ikkje kompensera låg kvalitet med høgare volum.

Den viktigaste dommaren er brukaren sjølv, det er han eller ho det skal fungera for.

Kvifor digitalisering?
Til meir digitalisering, til betre? Nei, absolutt ikkje. Målet er best muleg resultat ut frå gitte ressursar, og då er ikkje nødvendigvis digitalisering svaret i alle tilfelle.

Klart språk er også viktig, og samarbeidet med kommunesektoren forsterkar satsinga. Chaffey framhevar også arbeidet med klart lovspråk. Dette er radikalt, i alle fall sett frå ein del juristar. Men mange juristar er også klare på at eit forståeleg lovspråk er veldig viktig for eit fungerande demokrati.

Universell utforming er eit anna viktig område.
Chaffey rosar også Difi for samansetjinga av juryen, der også personar frå næringslivet er trekte inn. På dette området kan offentleg sektor læra av privat sektor, og omvendt. Sjølv om offentlege etatar kan oppfattast som monopolorganisasjonar, vil dei på området nettløysingar likevel, med rette, bli samanlikna med alle andre løysingar på nettet.

Husbanken framhevar eit godt samarbeid med IT-seksjon og eksterne IT-leverandørar, men mest av alt at dei har prøvt å ha brukarane sitt perspektiv i sentrum for utviklinga av digitale løysingar.

Spør innbyggjarane! Digitalisering av Oslo kommune
Tron Kallum og André Myrbråten, Oslo kommune
Oslo kommune satsar stort på digitalisering og å gjera det lettare for innbyggjarane å finna fram og få løyst oppgåvene sine. Dei skal gå frå å vera ei IT-sinke til å bli eit IT-fyrtårn, og har eit budsjett på rundt 550 mill. kr over fire år til arbeidet med digitalisering av tenester. Både byråd og bystyre er samstemde i denne satsinga.

Brukarreiser (tenestedesign - service design) er ein sentral metodikk. Bruk av nasjonale fellesløysingar er ikkje nokon diskusjon; Oslo kommune brukar det som finst og utviklar berre det som ikkje alt er tilgjengeleg frå før.

Brukarundersøking 2013: Berre 60 % oppga å få løyst det dei kom for å gjera på nettstaden. Med dei store brukartala Oslo kommune har, blir det mange innbyggjarar som ikkje får løyst oppgåvene sine - kvar dag!

Dette er dei mest etterspurde tema frå brukarane:
  1. Ledige stillingar
  2. Skule og relaterte spørsmål
  3.  Barnehage
  4. Symjehallar
  5. Opningstider elles
  6. Friluftsliv
Desse seks tema utgjer 25 % av behovet. Vidare er det 11 oppgåver/tenester for dei neste 25 %. Viss Oslo kommune priorterer 17 oppgåver/tenester og klarer å løysa desse godt, har dei løyst 50 % av behovet!

pilot.oslo.kommune.no
Er no i ferd med å gjennomføra den største brukartesten av ein offentleg nettstad med pilot.oslo.kommune.no

Kommunen tilbyr "Min side" der all kommunikasjon med kommunen er tilgjengeleg, men der også relevant informasjon frå andre etatar er tilgjengeleg (Skatt via Altinn, adresseinformasjon frå Matrikkelen osv.).

Ikkje skjema, men "veiledet dialog":
  • stegvis og med rettleiing i prosessen
  • preutfylling
  • aut. av arb.prosessar
  • gjenbruk av informasjon
  • universell utforming og tilgjenge
Har teke i bruk SvarUt og vil levera post via sikker digital til Digipost og eBoks, i tillegg til Altinn for næringslivkorresp. og det som har med skatt å gjera, og på papir for dei som har reservert seg mot digital post.

Klart språk?
Prof. Johan Tønneson, UiO, Oda Stræte, mastergr.stud. UiO og deltakar i kvalitetsevalueringa

Språkdelen av evalueringa har vorte gjennomført med støtte frå Språkrådet.
Eksempel på vanskelege ord som bør unngåast:
  • Beskjeftigelse
  • Ileggelse
  • Bopel
Her gjeld, som ofte elles, at det enkle er det beste. Bruk enkle ord som er lette å forstå, og vis heller samanhengen mellom faguttrykk og lekmannsuttrykk.

Johan Tønneson: Klart språk er ikkje enkelt
1. Teknologi
Språk er ei særleg avansert ytring og i kombinasjon med informasjonsteknologi er det lurt å søkja hjelp hjå språkfolk. Ei masteroppgåve om klarspråk i NAV viste at klarspråkarbeidet skjedde altfor isolert frå teknologi-utviklinga, og at effekten av arbeidet difor vart dårlegare enn den kunne vorte.

2. Pengar
Tid er pengar og dårleg språk medfører ofte meir bruk av tid. Det er difor mykje å spara på å bruka eit enkelt og klart språk.

3. Ytring og demokrati
Språk er også ein føresetnad for eit fungerande demokrati. 
Paragraf 100 i Grunnlova: "Det påligger statens myndigheter å legge forholdene til rette for en åpen og opplyst offentlig samtale."
På nynorsk heiter det "Dei statlege styresmaktene skal leggje til rette for eit ope og opplyst offentleg ordskifte." Nynorsk-versjonen er her eit eksempel på klarspråk i praksis ;)

Automatiseringa kan på same tid som den forenklar, også framandgjera for brurkarane. Det er eit problem i demokratisk forstand.

Kva rolle spelar tilgang til data for kvalitet i digitale tenester?
Steinar Skagemo, Difi
Difi-rapport 2013:10: Informasjonsforvaltning i offentlig sektor (lenke til pdf-versjon)

Even Westvang, Bengler: eksempel på bruk av opne, offentlege data
- alle offentlege tenester bør ha eit klart definert API for deling av ressursar 
Altinn tilbyr eit API som gjer at andre etatar kan bruka grunnleggjande funksjonalitet, men pakka det inn i eige design. Dei tilbyr også at andre tenesteutviklarar kan tilby eit ope API til den nye digitale tenesta (berre med ei enkel avkryssing).

Estland har lovfesta forbod mot å byggja opp register med data som alt finst i andre off. etatar. Parallelt er det også eit pålegg om å dela data for dei som har dei autoritative registra.

Forslag til nytt kriterium: Datadeling

tirsdag 25. november 2014

Web-typografi

Boka On Web Typography av Jason Santa Maria er ei grei innføring i typografi for web-en. Boka er publisert av A Book Apart, eit forlag starta av mellom andre Jeffrey Zeldman, kjend for arbeidet med web-standardar gjennom The Web Standard Project . Zeldman saman med Brian Platz opp A List Apart (- For people making websites) saman med som ei e-postliste i 1997. Året etter vart nettsida lansert og sidan har dette vore ei av viktigaste kjeldene nettopp for folk som lagar nettsider. A List Apart har vore eit fyrtårn for "rett" web-utvikling i over 15 år. ALA er eit web-magasin ("webzine") meir enn ein vanleg nettstad, og har eige ISSN-nummer.

Nettstad, forlag og foredrag
Det var ei naturleg utvikling å ta informasjonen over i bokform. Undertittelen til forlaget er "Brief books for people who make websites". Undertittelen understrekar at bøkene skal vera korte; eitt av varemerkja for ABA. Slik omtalar dei seg sjølve:

A Book Apart publishes highly detailed and meticulously edited examinations of single topics. We produce brief books of about 100 pages — the perfect size in terms of subject depth and coverage for topics like HTML5, CSS3, content strategy, responsive web design, and more. The goal of every title in our catalog is to shed clear light on a tricky subject, and do it fast, so you can get back to work. 
I tillegg til A List Apart og A Book Apart har gjengen bak også etablert An Event Apart ("The design conference for people who make websites"). Dei er uslåelege på kommersialisering desse amerikanarane..


Typografi
Forfattaren av On Web Typography, Jason Santa Maria, er godt kjend i web-miljøet. Han var med og starta ABA saman med Zeldman og Mandy Brown. Han er grafisk designar og driv eige firma Mighty i tillegg til å vera engasjert i ABA. Eksempel på prosjekt han har gjennomført, finst på hans eiga heimeside. Han har også starta Typedia, eit web-basert leksikon for typografi.
Boka følgjer elles  malen til ABA og er konsentrert til ca. 130 sider pluss vedlegg.

Typografi er kunsten å bruka skrifttypar til å gjera skrift best muleg leseleg og gjenkjenneleg. Det er  eit kunsthandverk som har mykje til felles med design og arkitektur; det er viktig med både estetikk og funksjonalitet. Typografi er tett knytt til trykkjekunsten, og har vorte utvikla i dei århundre som har gått sidan Johan Gutenberg trykte dei første bokstavane i den vestlege delen av verda (det må minnast om at kinesarane var først også her!). I starten var typografi etterlikning av handskrifta, og sirlege ornament vart graverte inn i treformer som seinare vart fylte med bly. Men den typografiske historia starta lenge før trykkjekunsten, den starta med at menneske teikna figurar og teikn på ulike underlag, noko som seinare vart piktogram.

PC-en ei ulykke for typografi!
Med pc-revolusjonen kom Desktop Publishing og alle kunne leika typografar - dessverre! Det var som om alle plutseleg kunne teikna sine eigne hus, utan den miste forståing for arkitektur- og designfaget. PC-en har gjort mykje for å øydeleggja faget, med god hjelp av utøvarane sjølve - typografane. Typografane hadde gjennom sterk organisering stor makt og brukte den til å halda igjen utviklinga og kjempa mot teknologien. Denne ludittiske haldninga var øydeleggjande for dei sjølve, men ikkje minst for mulegheitene til å læra handverket til nye grupper som sårt kunne trengt eit "typografi for dummies"-kurs.

Typografi + Web ≠ Sant
Typografi på web-en har også vore eit sorgens kapittel. Lite støtte for skrifttypar gjorde at formspråket vart fattig dersom ein skulle vera på den sikre sida. For dei som likte å eksperimentera med skrift, kunne resultatet bli ganske usikkert. Ofte måtte ein ty til grafiske representasjonar av skrifttypar for å vera sikker. Det er ein dominerande metode også i dag, med alle dei ulempene det medfører (problem for svaksynte/synshemma, ikkje synleg for søkemotorar, ikkje muleg med klipp & lim..).

Dei seinare åra har det heldigvis vore ei god utvikling i støtte for skrifttypar i nettlesarane. Netscape introduserte <font>-taggen i 1995, men skrifttypen som vart definert, måtte finnast på pc-en, så bruken var ofte eit sjansespel med uvisst resultat. Det tryggaste var å halda seg til "Core fonts for the web", definert av Microsoft. Det var framfor alt skrifttypane Arial, Verdana og Georgia. Introduksjon av stilark (CSS) betra situasjonen, men det tok lang tid og ikkje før med CSS3 vart nedlasting av skrifttypar etter kvart støtta av dei vanlege nettlesarane og vart teke i bruk i web-utviklinga. Det er også opphavsrettslege problem kring nedlasting av skrifttypar, noko som har gjort utviklinga vanskeleg.

Typografi og "beste praksis"
On Web Typography er konsentrert om val av typografi og eksempel på kva som fungerer godt og dårleg. Innan typografi er det ikkje slik at noko er rett og noko feil, gjennom lang tids prøving og feiling har ein funne fram til kombinasjonar som fungerer bra. Det er eit typisk "beste praksis"-fag, sjølv om det ligg ein del grunnleggjande kunnskap i botnen for all (god) typografi. Ikkje minst er det viktig å kjenna den historiske utviklinga av typografi, sidan typografi alltid har vore sterkt knytt til den historiske utviklinga generelt (eit stikkord her er Bauhaus).

Boka er inndelt i følgjande hovudkapittel:

  1. How We Read
  2. How Typography Works
  3. Evaluating Typefaces
  4. Choosing and Pairing Typefaces
  5. Creating at Typographic System
  6. Composition
Merkeleg nok må ein bla heilt til slutten av boka for å finna ut kva skrifttypar som er brukte i sjølve boka! Det er til orientering FF Yoga og den motsvarande FF Yoga Sans. Overskrifter og tittelsider er sette med Titling Gothic.

Bør du kjøpa boka? Tja, det er greitt å ha denne informasjonen konsentrert i bokform, men du finn alt dette på ulike nettstader, sjølv om du då må vera din eigen kurator/redaktør. Nettstaden Smashing Magazine med Typography Guidelines and References er til dømes ein bra plass å starta.