tirsdag 18. juli 2017

Skjebnetid for Bitcoin

(Foto: Zack Copley, CC BY-SA 2.0)
Ei gruppe Bitcoin-interessentar har teke ladegrep og siktar seg inn – mot sin eigen fot! Det er duka for ei skotveksling i månadsskiftet juli/august og i dette tilfellet er ikkje utfallet død, men kanskje to Bitcoin-nettverk. To Bitcoin-nettverk er ikkje dobbelt så bra som eitt - det vil vera ei ulykke for kryptovalutaen, men det vil likevel ikkje bli Bitcoins undergang.

Skalering on- eller offchain?
Det er den betente skaleringsdiskusjonen som no toppar seg. Ord blir følgde av handling, og på kvar si side av fronten står Bitcoin-gravarar (delar av miljøet) og ordinære Bitcoin-brukarar. Striden står om korleis Bitcoin skal veksa (skalera) i framtida. Skal det skje ved at Bitcoin-blokkjeda får større kapasitet (Bitcoin-gravarane), eller skal det skje ved at dei fleste transaksjonane blir løfta over i eit anna lag og at Bitcoin-blokkjeda berre blir brukt som eit avstemmingslag (Bitcoin-brukarane). Den første løysinga kan karakteriserast som ei kortsiktig og dristig løysing medan den andre er meir langsiktig og forsiktig. Ironisk nok er det Bitcoin sin suksess som har skapt dette dilemmaet.

Hardt eller mjukt skifte?
Sentralt i striden står også spørsmålet om eit hardt eller mjukt skifte (hard fork vs. soft fork). Eit hardt skifte (hard fork) er eit definitivt brot med fortida og i realiteten skaping av eit nytt nettverk. Eit mjukt skifte (soft fork) er ei meir forsiktig endring som ivaretek kompatibilitet med tidlegare historie. Den kortsiktige løysinga baserer seg på eit hardt skifte, den langsiktige på eit mjukt. Den 21. juli blir endringa støtta av Bitcoin-gravarane sett i verk og avslutta tre månader seinare med eit hardt skifte. Svaret frå Bitcoin-brukarane kjem 1. august med ei anna endring. Det blir spennande å sjå kven av dei to fraksjonane som lykkast, eller om resultatet kanskje blir ei splitting i to uavhengige Bitcoin-nettverk og tilhøyrande valutaer.

Splitt og hersk?
Ei splitting vil vera særs uheldig, sjølv om det ikkje betyr slutten for Bitcoin. Den alternative blokk-kjeda Ethereum gjekk gjennom ein liknande prosess i fjor på denne tida, og resultatet vart to Ethereum-blokkjeder med kvar sin valuta. Det uheldige er at det vil skapa forvirring om kva Bitcoin eigentleg er, og det vil også bryta den «heilage» regelen om at det berre vil bli produsert 21 mill. bitcoin. Resultatet kan blir at me plutseleg får 42 mill. bitcoin, og kven veit om det ikkje blir meir også i framtida.

Dilemmaet er også eit klassisk spelteori-dilemma: Begge partar får truleg eit betre resultat av å samarbeida og søkja kompromiss, men ingen av dei trur at motparten kjem til å gjera det. Det blir difor som å leika "chicken"; dvs. to bilar som køyrer mot kvarandre og der den som svingar unna sist er vinnaren (den andre er "chicken"). I dette tilfellet ser det ut til at motstandardane i tillegg har demontert rattet og kasta det ut sidevindauga!

Mange forslag på bordet
BIP står for Bitcoin Improvement Proposal og er måten endringar blir føreslegne i Bitcoin-systemet. Det minner mykje om RFC og Internett-styring. Endringane blir lagde fram på GitHub og etter kommentarar og diskusjon kan dei enda opp med å bli implementerte i Bitcoin-koden. Men dersom endringane er omstridde, som t.d. SegWit, kan prosessen stoppa opp eller bli regelrett hindra av gravarar med mykje makt.

SegWit og BIP 141
SegWit vart føreslått som BIP 141 for eit par år sidan. Den går i hovudsak ut på å løfta ut signaturane frå transaksjonane og lagra dei separat, derav namnet Segregated Witness. Endringa skal først og fremst korrigera ein stor svakheit i dagens Bitcoin: transaksjons-endringar i ettertid (Transaction Malleability). Dersom transaksjonen T er ei overføring av M bitcoin frå A til B, er det muleg å laga ein transaksjon T' som også overfører M bitcoin frå A til B. Dei to transaksjonane er syntaktisk ulike, men semantisk like. Dette kan skapa problem og utnyttast til svindel. Det var det vekslingstenesta Mt. Gox oppga som forklaring på tapet av 850.000 bitcoin i 2012/2014 (200.000 vart seinare funne att), men det er tvilsamt om det stemmer.

Ein slik svindel kunne skje på følgjande måte (eksempelet er henta frå Andrychowicz et al. "On the Malleability of Bitcoin Transactions"):

1. Ein kunde (svindlar) P overfører x bitcoin til Mt.Gox-kontoen sin.
2. Han ber Mt. Gox overføra x bitcoin til si private lommebok.
3. Mt. Gox lagar ein transaksjon T som overfører x bitcoin til P.
4. Svindlaren lagar sjølv ein transaksjon T' som overfører x bitcoin frå Mt. Gox-kontoen til seg sjølv.
5. T'-transaksjonen blir plukka opp først og inkludert i ei blokk.
6. Svindlaren klagar til Mt. Gox over at transaksjonen T ikkje har skjedd, noko som stemmer.
7. Mt. Gox sjekkar og finn ut at transaksjonen T ikkje har gått gjennom. Kunden har rett og Mt. Gox krediterer han for den manglande summen (dermed får han betalt dobbelt opp!).

SegWit set ein stoppar for denne mulegheita. Men SegWit inneheld også mykje meir. Den opnar for ei lettare implementering av såkalla betalingskanalar, som er off-line betalingar der hovud-blokkjeda berre blir brukt til avstemmingar av balansar, og elles til store og viktige bitcoin-transaksjonar. Ved å ta signaturane ut av transaksjonsdata, blir det også plass til fleire transaksjonar i kvar blokk. SegWit er dermed også ein måte å auka kapasiteten på, om enn indirekte. SegWit doblar kapasiteten i blokk-kjeda på denne måten.

Ei så omfattande endring ville normalt måtta gjennomførast som eit hardt skifte (hard fork), men ein luring (Luke Dashjr.) fann ein måte å implementera dette som eit mjukt skifte (soft fork), og den vart formulert som BIP 141.

SegWit2X
BIP 141 skulle innførast etter reglande sette i BIP 9, dvs. at 95 % av gravarane måtte signalisera støtte til forslaget og det ville då bli implementert to veker seinare (2016 blokker etter at 95 % var nådd). Det som i utgangspunktet såg ut til å vera grei skuring og ei endring alle var einige i, vart etter kvart fanga opp i den intense skaleringsdebatten og dermed gjenstand for boykott. Dei ivrigaste storblokk-forkjemparane ("Big-blockers") med Bitmain/Antpool-sjef  Jihan Wu og tidlegare Bitcoin-evangelist Roger Ver i spissen, hadde nok gravarkapasitet til å trenera gjennomføringa av SegWit og heile prosessen stagnerte.

Etter mykje intens debatt og ein fastlåst situasjon, vart ein del sentrale aktørar (Bitcoin-gravarar pluss nokre profilserte Bitcoin-brukarar) einige om eit kompromiss kalla SegWit2X. Dette forslaget går ut på først å innføra SegWit som føreslått i BIP 141, og så gjennomføra eit hardt skifte der blokk-størrelsen blir dobla til 2 MB tre månader seinare. Altså eit typisk kompromiss mellom on - og offchain-skalering. Denne endringa skal ta til 21. juli.

UASF og BIP 148
Mange såg seg etter kvart leie på ein situasjon der Bitcoin-gravarane "tok makta" og utviklaren Shaolinfry lanserte så forslaget om eit brukarstyrt mjukt skifte (User-activated Soft Fork - USAF). Den vart formulert som BIP 148. Den seier at frå midnatt 1. august vil alle som køyrer programvara med BIP 148 implementert, vil avvisa blokker som ikkje signaliserer støtte for SegWit. Det blir ein boykott-aksjon som i verste fall kan resultera i eit splitta Bitcoin-nettverk med to ulike valutaer som resultat.

User-activated Soft Fork må sjåast i samanheng med den til no vanlegaste endringsmetoden Miner-activiated Soft Fork (MASF). Det kan også sjåast på som ein brukarstyrt aksjon for å visa at Bitcoin-brukarane har (minst) like mykje makt som Bitcoin-gravarane, og at dei er villige til å bruka den! Den er også ein reaksjon på SegWit2X-forslaget.

BIP 91 som kompromiss og redning?
"Chicken"-kampen mellom UASF-tilhengjarar og SegWit2X-tilhengjarar, der rattet/ratta er demonterte, kan likevel unngå å enda som frontkollisjon. James Hilliard, BitmainWarranty, har utarbeida eit forslag som let gravarar signalisera støtte for SegWit i forkant av innføringa av SegWit2X. BIP 91 går vidare ut på at SegWit blir innført dersom minst 80 % av gravarane støttar forslaget, og implementeringa skal skje 336 blokker etter at 80 % er nådd, i motsetning til 2016 blokker for BIP 141. Utviklinga kan følgjast på tenesta Coindance.com/blocks

BIP 91 prøver å komma UASF og BIP 148 i forkjøpet. Dersom minst 80 % av gravarane signaliserer støtte til dette forslaget, blir ikkje UASF og BIP 148 lenger nødvendig. Det er å håpa at dette forslaget vinn fram og at ei splitting blir unngått i denne omgangen. Spørsmålet er berre om det er ei utsetjing av problemet og dei grunnleggjande motsetningane som er i Bitcoin-miljøet..

Hovudproblemet er ein manglande styringsmodell
Heile prosessen illustrerer ein av manglane ved Bitcoin og kryptovaluta generelt i dag: Mangel på gode styringssystem (governance). Det er ganske normalt for nye teknologiar og også Internett brukte mange år på å komma fram til fungerande styringssystem. Og framleis er det spenningar og motsetningar i styringssystema for Internett, men det fungerer godt likevel. Bitcoin må også finna fram til styringssystem som kan handtera ulike meiningar og likevel finna ein farbar veg framover. Store delar av Bitcoin-miljøet, som andre kryptomiljø, har vore naive i trua på at teknologien styrer alt («code is law») og har ignorert at alle system der menneske er involvert, er politiske system. Det er grunn til å håpa at den vanskelege skaleringssituasjonen i Bitcoin kan bli starten på utforminga av eit fungerande styringssystem for framtida.


onsdag 21. juni 2017

ICO – Ny dotcom i emning?

Endå ein ICO - her frå Civic sin ICO-runde 21.06.17
«ICO, ICO» song legendariske The Neville Brothers på 1980-talet, men det var nok ikkje  ICO som i Initial Coin Offering, dei hadde i tankane (vel, songen heitte rett nok IKO, IKO). ICO er eit nytt fenomen som er kopla til Bitcoin og framveksten av kryptovaluta. Det er for tida ein av dei heitaste investeringsmetodane  i USA og tankane går 20 år tilbake og dotcom-hysteriet.

På same måten som dotcom-bølgja er det her store summar som blir pøste inn i ganske tvilsame oppstartsidéar. ICO er ei etteraping av IPO – Initial Public Offering – men i motsetnad til ordinær børsintroduksjon er ikkje ICO regulert og går under radaren til finansregulatorane, i alle fall inntil vidare.

ICO går ut på å laga ein eigen valuta, såkalla «token», som så blir seld på marknaden til interesserte kjøparar. Kjøpet skjer ved bruk av ein kryptovaluta, enten bitcoin eller ether (Ethereum sin valuta), og skjer utan bruk av mellommenn. I motsetnad til ein IPO der kjøparar får aksjar og dermed eigedelar i ei bedrift, får kjøparane her berre ein mynt som fort kan visa seg å bli verdilaus. Dei får ikkje eigardelar i bedrifta, medan bedrifta får lettvinte pengar utan forpliktelsar av noko slag.

Det kan høyrast ut som for godt til å vera sant, og kan fort visa seg å bli det. Men enn så lenge strøymer pengane inn. Den siste ICO-en stod prosjektet Bancor for (ja, namnet er henta frå John Maynard Keynes’ forslag til ny verdsvaluta), og dei klarte å samla inn $ 150 mill. på nokre få timar (1 milliard NOK!). For eit par veker sidan samla nettlesar-prosjektet Brave inn $ 35 mill. på 24 sekundar! Dei fleste ICO-prosjekta skjer ved hjelp av blokk-kjeda Ethereum, og det er hovudforklaringa på den enorme kursstigninga valutaen ether har hatt det siste halvåret, der kursen har auka meir enn 4 000 %.

Så langt er det ikkje kjent om norske bedrifter har prøvt denne finansieringsmåten, men den vil garantert freista mange. Då er det viktig å ta enkelte førehandsreglar. Eit godt tips er å ta ein telefon til Finanstilsynet først, i staden for å venta til dei bankar på døra. Og til potensielle investorar i ICO: Tenk deg nøye om, for dette er langt meir risikabelt enn å investera i bitcoin eller ether.

fredag 2. juni 2017

A Little Life

Boka "A Little Life" av Hanya Yanagihara er både grusom og nydeleg. Den er grusom i overgrepsdetaljane mot hovudpersonen Jude som gradvis blir avslørte, og den er nydeleg i beskrivelsen av vennskapet denne personen likevel opplever frå sine nærmaste.

Eg likar måten forfattaren forsiktig avdekkjer den grusomme fortida, utan å dvela ved detaljar, men likevel nok til at ein forstår kva grusomme overgrep som har skjedd. Sameleis er vennskapet med studiekameratane Willem, JB og Malcolm og andre personar veldig fint skildra.

Det er ei trist bok, men likevel med mykje varme. Som mange (dei fleste?) amerikanske romanar er den forferdeleg lang; 720 tettskrivne sider med relativt liten font er kraftig kost. Men eg tilrår boka likevel! Eg veit ikkje korleis den norske oversetjinga er.

onsdag 10. mai 2017

Det famøse Fjord1-salet

Det gamle flagget til Fylkesbaatane i Sogn og Fjordane.
Då Fjord1 valde å vraka flagget og erstatta det med eit nytt,
skapte det mykje protestar.
Per Sævik og Havila kan le heile vegen til banken etter at Sogn og Fjordane fylkeskommune ga han nærmare 1 mrd. kroner i rabatt på aksjane dei selde. Salet av aksjar i Fjord1 har vore eit mareritt for fylkeskommunen frå start til slutt . Korleis dette kunne skje, bør innbyggjarane i fylket få innsyn i.

Salet OK, men ikkje prosessen
Salet av Sogn og Fjordane fylkeskommune sine aksjar i Fjord1 har det vore relativt brei politisk  semje om, det er ikkje der problemet ligg. Med den utviklinga som har skjedd i transportsektoren dei siste ti-åra, har det vorte meir og meir unaturleg at fylkeskommunen skal eiga eit slikt transportselskap. Kvifor skal det vera ei oppgåve for Sogn og Fjordane fylkeskommune å driva ferjedrift i Finnmark og Rogaland?

Først Torghatten-bom
Problema starta då det politiske vedtaket var eit faktum. Då kunne salet plutseleg ikkje skje raskt nok. Topplønna konsulentar frå Oslo vart hyra inn for å førebu eit sal til Torghatten. Etter å ha svidd av 15 mill. kr (minst), sette Konkurransetilsynet som venta foten ned for det. Det ville truleg berre kosta ein telefonsamtale til Konkurransetilsynet å få ei stadfesting på at dette var daudfødt. Det skal seiast at Torghatten måtte ta rekninga, men likevel..

Per Sævik og Havila-konsernet
Neste etappe var å selja til Per Sæviks Havila-konsern som var minoritetseigar i selskapet etter å ha kjøpt opp Møre og Romsdal fylkeskommune sin aksjepost i det fusjonerte Fjord1-selskapet. Per Sævik hadde tidlegare trua med rettsak om Torghatten fekk kjøpa Sogn og Fjordane fylkeskommune sin aksjepost. Det var fordi han hadde sikra seg ein forkjøpsavtale. Det er ikkje godt å seia kva som hadde skjedd om Konkurransetilsynet ikkje hadde sett foten ned. Då kunne det vorte lange rettsprosessar som igjen kunne resultert i annulering av Torghatten-salet.

Fylkestinget godkjende samrøystes salet av Fjord1-aksjane til Havilafjord AS 17. august 2016. Då hadde selskapet bak seg følgjande driftsresultat (før skatt):

2013: 130 mill. kr 
2014: 186 mill. kr
2015: 248 mill. kr
EBITDA (driftsresultat før avskrivingar) var meir enn det dobbelte desse åra. Saman med stor ordreinngang burde det ikkje komma som noka overrasking at børsintroduksjonen auka verdifast-setjinga monaleg. Og sjølv om det ikkje hadde vorte børsnotering, ville ein klausul i avtalen ikkje ha kosta fylkeskommunen noko.

Aksjerabatt til 1 mrd. kr!
Per Sævik fekk til slutt kjøpa aksjane i Fjord1 der selskapet sin totalverdi vart vurdert til 1,8 milliardar kroner. Sævik lufta alt under møte med politikarar og administrasjon at ei børs-notering kunne bli aktuelt. Det er her det ufattelege kjem inn: Kvifor i alle dagar sikra ikkje fylkeskommunen seg ein høgare pris på aksjane i tilfelle ei børsnotering til ei høgare verdifastsetjing? Ein treng ikkje vera aksjemeklar for å forstå at det både burde og skulle vore med i avtalen med Havila.

Børs-introduksjonen auka verdifastsetjinga til knappe 3 mrd. kr, ein verdiauke på 1 milliard kr. Det betyr at Sogn og Fjordane fylkeskommune sine 59 % av aksjane var verdt 1,8 mrd. kr og ikkje 1 mrd. som dei har avtalt med Per Sævik. Per Sævik har dermed henta inn frå investorane heile milliarden han skuldar fylkeskommunen.

Stela sukkertøy frå småungar
Heile handelen framstår difor i ettertid som å stela sukkertøy frå småungar. Greitt nok at dette er endå eit eksempel på kvifor politikarar ikkje bør driva butikk, men det får vera grenser. Her har dei gitt vekk bortimot 1 milliard av fellesskapen sine midlar; ikkje ulikt det Jeltsin gjorde under privatiseringa i Russland først på 1990-talet.

Fakta må fram!
Dersom det er noko eg ikkje har fått med meg, eller har misforstått, vil eg sterkt oppmoda dei som kjenner saka om å uttala seg. Det har innbyggjarane i Sogn og Fjordane krav på!

Oppfølging i media
Dagens Næringsliv omtalar handelen som "Fergefarsen" i ein leiar onsdag 10. mai. Dei brukar sjølvsagt saka til å argumentera for at eit meir omfattande offentleg eigarskap neppe er lurt. Og denne saka er ikkje akkurat god reklame for at det offentlege skal driva meir butikk..

Jacob Nødseth, lokalpolitikar frå Florø, har også eit lesarinnlegg i DN 11.05.17 med overskrifta "Billegsalg av Sogn og Fjordane" der han går i rette med SP sitt slagord "Nei til salg av Norge" ("men ja til billigsalg av Sogn og Fjordane").

Dag og Tid viar førstesida denne veka (veke 19, 12. - 18. mai) til saka med tittelen "Milliardærens ferjereiser". Journalist Jon Hustad tek for seg saka i artikkelen "Då pengane reiste med ferja".

fredag 28. april 2017

Andreas Antonopolous på Oslo Bitcoin Meetup

Andreas Antonopolous i gang på Bitcoin Meetup
Som nemnt i den forrige bloggposten, stilte Andreas Antonopolous også opp på Oslo Bitcoin Meetup - gratis (dvs. han fekk ein øl..). Det står respekt av slikt, og det er karakteristisk for ekte entusiastar.

Rekordoppmøte
Andreas er Bitcoin-entusiast, ingen tvil om det. Det var rekordstort oppmøte på Bitcoin-møtet i kveld, 70-80 "hard core" Bitcoin-entusiastar, og dei fekk høyra nok eit godt foredrag. Eg har etter kvart høyrt mange meir eller mindre profesjonelle foredragshaldarar, og ofte blir ein skuffa viss ein høyrer dei fleire ganger fordi dei framfører nærmast ordrett den same presentasjonen. Ikkje slik med Andreas. Han varierer tema kva gang og han kunne fortelja at han ofte ikkje veit kva han skal snakka om før like før han går på scena. Det gjer det endå meir imponerande når ein ser at han snakkar uavbrote og med full flyt i 30 - 45 minuttar - utan manus og utan hjelpemiddel av noko slag, berre ein mikrofon.

Bitcoin Governance
I kveld snakka han om styring av Bitcoin, altså governance. Det er eit sentralt tema gitt dei harde diskusjonane som har vore, og er, kring skaleringsspørsmålet for Bitcoin. Andreas la vekt på at Bitcoin ikkje er styrt av ein, eller nokre få utvalde, og heller ikkje av oppnemnde komitéar. Derimot er det eit slags direkte demokrati der ulike grupper har omtrent like mykje dei skal ha sagt og held kvarandre i sjakk. Det er ikkje straumlinjeforma og det er heller ikkje "effektivt", men det sikrar at ikkje særinteresser kan ta styringa. Han var inne på at diktatur sikkert var meir effektivt, og at det fanst samfunn som kunne skryta av at toga var presise. Men det hende også at nokre slike tog gjekk til konsentrasjonsleirar..

Maktfordelingsprinsippet
Andreas meinte at det også i Bitcoin er ei tredeling av makt liknande den me kjenner frå parlamentarismen:

  1. Lovgivande: Utviklarane
  2. Dømmande: Gravarane ("miners")
  3. Utførande (Alle Bitcoin-brukarane og dei som køyrer full node utan å grava)
Han meinte også at mykje av makta var der på grunn av at den ikkje kunne iverksetjast, men framstår meir symbolsk, om lag som eit moderne monarki. Han meinte at gravarane hadde ein slik form for makt. Dersom dei (mis-)brukte makta, ville det gå skikkeleg ille. Men berre tanken på at dei har makta, er nok til å halda systemet oppe og på tå hev.

Skaleringsspørsmålet og Bitcoin Unlimited
Etter ein halvtimes foredrag var det spørsmål & svar, og han tok seg god tid og det vart mange spørsmål. Diskusjonen og spørsmåla kom fort inn på det betente skaleringsspørsmålet, og spørsmålet om Bitcoin Unlimited og å fjerna grensa på størrelse for blokkene. Andreas, som er forsiktig med å velja side i slike vanskelege spørsmål, var krystallklar: Bitcoin Unlimited er eit dårleg forslag framsett med dårleg og ustabil kode. BU vil gi gravarane kontroll over blokk-størrelsen, noko han meinte ville vera livsfarleg for Bitcoin. Det er tre ting gravarane aldri må kontrollera eller få makt over i Bitcoin:
  • Blokkstørrelse
  • Kva slags transaksjonar som skal inn i blokkene (usikker på denne..)
  • Taket på 21 mill. bitcoin
Patrick Murck, tidlegare leiar av Bitcoin Foundation har skrive om blokk-kjedestyring i HBR-artikkelen "Who Controls the Blockchain". Artikkelen tek opp mykje av det same som Andreas tok opp i går.

tirsdag 25. april 2017

Oslo Blockchain Day

Jon Ramvi og Blockchangers (dessverre berre Facebook-side og det giddar eg ikkje lenka til!) arrangerte Oslo Blockchain Day for andre gang (?) og i år var trekkplasteret Andreas Antonopolous, sjølvaste "Mr. Bitcoin". Andreas A. har gjort Bitcoin til levebrød og reiser verda rundt for å halda foredrag om teknologien. Det er første gang Andreas er i Norge og sympatisk nok stiller han også på Oslo Bitcoin Meetup seinare i veka (torsdag 27.04), og det gjer han utan å ta betalt! Ein ekte Bitcoin-entusiast med andre ord.

Bøker og presentasjonar av Andreas Antonopolous
Andreas Antonopolous har skrive den definitive innføringsboka om Bitcoin, "Mastering Bitcoin - Unlocking Digital Cryptocurrencies" og i boka "The Internet of Money" finn me ei samling redigerte presentasjonar av temaet. Han er også å høyra på podcasten "Let's Talk Bitcoin" og har eigen kanal på YouTube der mange av presentasjonane hans er lagde ut.

Bitcoin som disruptiv teknologi
Andreas opna dagen og han skuffa ikkje. Han er er ytterst profesjonell foredragshaldar, utan manus, utan PowerPoint - no nothing, berre tale. Ulikt ein del andre profesjonelle foredragshaldarar eg har høyrt, verkar det ikkje som han held den same presentasjonen to ganger. Sjølvsagt var det mykje kjendt i foredraget hans for ein som har høyrt/sett mange av presentasjonane og høyrt dei fleste LTB-podcastane, men likevel var han flink til å setja det inn i ein relevant kontekst.

Han starta med å snakka om kvifor bruka Bitcoin/blokk-kjede i eit land med så stor tillit til styresmaktene, og kva Bitcoin kunne gjera betre enn t.d. Vipps. Til det siste sa han at Vipps på dei aller fleste områda slår Bitcoin ned i støvlane - og det er typisk for disruptive teknologiar. Dei er i starten eit dårlegare alternativ enn teknologien dei er tenkt å erstatta, men dei peiker fram mot noko som dagens teknologiar ikkje kan realisera. Test-spørsmålet her er "når kan Vipps la deg betala til alle verdas innbyggjarar?". Det kan ein ikkje med Bitcoin i dag heller, men i prinsippet kan ein det, og det er lett å førestilla seg korleis det skal skje.

TCP/IP og blokk-kjede
Han samanlikna også Bitcoin og opne blokk-kjeder med Internett og sa at blokk-kjedeteknologien er som TCP/IP - uinteressant! Det er ikkje TCP/IP som gjer Internett til det spektakulære nettverket det er, men den opne arkitekturen der ein vilkårslaust kan byggja nye applikasjonar. TCP/IP er sjølvsagt viktig, men den kan like godt brukast i eit lukka nettverk (tenk intra- eller ekstranett) som i eit ope. På same måten er det med Bitcoin og blokk-kjede. Det er ikkje blokk-kjedeteknologien som er det sentrale, men den opne og vilkårslause arkitekturen. Blokk-kjeder kan gjerast både lukka og open.

Panel-diskusjon om ICOs
ICO står for Initial Coin Offering og spelar på IPO - Initial Public Offering - som er børsnotering av bedrifter. ICO er spesielt for kryptovaluta og har auka mykje som finansieringsmåte i det siste. Det starta kanskje med Ethereum der ether kunne kjøpast for bitcoin til ein kurs på 2.000 ether pr. bitcoin i slutten av juli 2014. Prisen på bitcoin var den gangen ca. 620 US$, noko som ga ein ether-kurs på $0,3 pr. ether. I dag (25.04.17) er kursen på ether $ 50, så investeringa i 2014 har auka med 16700 %!

Men ikkje alle ICOs gir slik avkasting. Det er gode grunnar til å vera skeptisk til dei mange ICO-tilboda som no kjem. Dei fleste er baserte på Ethereum-plattforma og token-et ERC20. Ein ICO er ein måte å finansiera oppstart av ei bedrift, og liknar på aksje-utviding (equity), lån og dugnadsfinansiering (crowdfunding). Den er i gråsona når det gjeld regulering, og slepp unna førebels fordi det ikkje er snakk om eigardelar i ei bedrift. ICO-avtalane er også utstyrte med små skrift som understrekar dette.

Paul Puey (Airbitz) i panelet understreka at innføring av eit token som regel introduserer ein friksjon i systemet. Ein må difor spørja seg om token-et verkeleg er nødvendig for produktet eller tenesta, eller om det berre er oppretta for å henta inn kapital. Han peika også på at det kan bli vanskeleg med ein runde to eller tre dersom ein startar med ein ICO fordi ein då må konkurrera med marknaden og dei tokena som alt er i omløp.

William Rode i Bearingpoint understreka at det er i hovudsak to typar token i ICO:

  1. Protokollbaserte token (der token utgjer ein viktig del av protokollen)
  2. Finansielle token (der token i hovudsak berre har som funksjon å samla kapital)
Han meinte at ein bør vera forsiktig med å investera i den siste typen ICO der token berre er for å samla kapital og elles ikkje har nokon tydeleg funksjon. Det var på linje med Paul Pueys standpunkt at token i utgangspunktet skaper friksjon, og dersom dei ikkje har ein tydeleg plass i protokollen, er eigentleg ein dårleg ide å introdusera dei berre for pengane sin del.

Anthony Lewis har elles eit godt blogginnlegg om ICO der han plasserer det saman med andre finansielle isntrument for å skaffa kapital i ein oppstartsfase.

Paneldiskusjon om blokk-kjede om 5 år
Andreas A. leia til slutt ein paneldiskusjon om kor blokk-kjedeteknologien er om 5 år. Mellom deltakarane var Paul Puey og Vinay Gupta. Gupta hadde også eigne innlegg tidlegare denne dagen, m.a. om "The Internet of Agreements". Han er elles ein kjend figur i blokk-kjedemiljøet og var mellom anna ansvarleg for dugnadsfinansieringa av Ethereum. Andre i panelet var representant for IBM/Hyperledger og Microsoft slik at både opne og lukka blokk-kjeder var representerte.

Det kom ikkje fram noko revolusjonerande nytt i paneldiskusjonen. På spørsmålet om kven av dei tre gruppene brukarar, kommersielle aktørar og styresmakter som ville får størst innflyting på blokk-kjedeutviklinga, peikte fleirtalet på brukarane.


torsdag 23. mars 2017

Pengeoverføring/Remittances som Bitcoins "killer app"

Pengeoverføring mellom privatpersonar i ulike land, såkalla "remittances", vart tidleg peika ut som Bitcoins "killer app". For kor vanskeleg kunne det eigentleg vera å ta rotta på Western Union og MoneyGram med eit system med nær null i gebyr? Ganske vanskeleg, skulle det visa seg. Louis Buenaventura er filippinsk Bitcoin-gründer og har vore med på dette nesten sidan starten. I boka "Reinventing Remittances with Bitcoin - The Bootstrapper's Guide to Bitcoin Remittances" fortel han om problema og mulegheitene med slik forretning.

Last mile
Vanskane som møtte Bitcoin-entusiastane kan kort summerast som "last mile"-problem. Den lettaste delen er å overføra bitcoin mellom to land, t.d. Hong Kong og Filippinane, men problemet er å få pengane fram til mottakaren. Mottakaren er gjerne ein fattig familie langt ute i periferien, utan Internett og utan telefon. Akkurat det siste stemmer kanskje ikkje, dei aller fleste har no mobil-telefonar. Men problemet med å nå fram til mottakaren er like reelt.

Bloom
Louis Buenaventura var med og starta rebit.ph, ei bedrift som skulle overføra pengar til Filippinane frå gjestearbeidarar primært i Hong Kong. Seinare har han gått over til Bloom Solutions, ei bedrift som også driv i pengeoverførings-bransjen.

Bloom har løyst det ved å konsentrera forretningsidéen om nettopp "last mile". Dei tek i mot bitcoin i avsendar-landet (NB! Dei vekslar ikkje), og levererer ut lokal valuta i mottakarlandet Filippinane. Det gjer dei ved å samarbeida med dei mange pante-lånarane i landet. På Filippinane er det nettverket av pantelånarar ("pawn shops") som er ryggrada i finansstrukturen, ikkje bankar. Bloom tilbyr eit API for bedrifter som tek seg av "first mile", og tilbyr eit nettverk for ruting av betalingar til "last mile".

Bloom tilbyr ei laus tilknyting til the Bloom Network for alle som er interesserte. Litt spøkefullt kallar dei konseptet Eastern Union.. Men i motsetnad til dei gamle monopolistiske systema som Western Union og andre representerer, ønskjer Bloom å byggja eit ope nettverk for pengeoverførings-aktørar.

Pengeroverføring/Remittances
Pengeoverføring, som i "remittance", har eit stort volum på verdsbasis. Det er større enn summen av naudhjelp og andre støtteordningar, og er slik sett noko av den viktigaste inntekta for fattige land. Filippinane er nummer tre på lista over dei største mottakarane av slike pengeoverføringar, etter Kina og India. Nokre overføringskorridorar er viktigare enn andre.

På verdsbasis er det rekna med at nær US $600 mrd. blir overførte frå personar i rikare land, til familie og venner i fattigare land. Dei største mottakarlanda er India, Kina, Filippinane og Mexico. Dei viktigaste korridorane, dvs. dei to landa det blir sendt pengar mellom, er USA - Mexico, UAE - India, og USA - Kina.

Fordeler med Bitcoin
Mange av fordelane med bruk av Bitcoin til denne typen overføringar, er opplagde:

  • rask overføring (nær sanntid)
  • mottakar slepp å ha store reserar av dollar eller andre typar kontantar
  • går utanom alle dei vanlege betalingskanalane og -aktørane (som alle skal ha sin del av kaka!)
og kanskje ikkje så opplagt:
  • mykje av overføringane skjer "off-chain" og avstemminga skjer ved ei stor Bitcoin-overføring i staden for fleire hundre små (viktig i desse dagar der gebyra har begynt å bli relativt store)
Ulemper med Bitcoin
  • dårleg utvikla marknad for sal av bitcoin i mottakarlandet (dårleg likviditet)
  • på grunn av det ineffektive ordinære finanssystemet må utbetalingskontora ha eit lager/buffer med lokal valuta, og Bloom i dette tilfellet, må ta ansvar for dette (dette er det same problemet som trad. overføringsaktørar som Western Union har og som gjer pengeoverføringar dyre)
  • i tider med fallande bitcoin-kurs er bitcoin som ei gloheit potet du må kvitta deg med fortast muleg - og det kan vera vanskeleg
BitPesa
I Kenya har mobil-betalinga MPesa hatt eventyrleg suksess og står no for xx av all betaling internt i landet. BitPesa starta pengeoverføring frå andre land, først Storbritannia, og integrerte så bitcoin-overføringa med MPesa-systemet. Etter kvart kjede Safari.com, mobil-selskapet som eig MPesa, seg trua og stengde BitPesa ute. Saka gjekk til domstolane og Safari.com fekk medhald. Det viser problemet med private pengeoverføringssystem, men er ikkje noko annleis enn t.d. systema i Norge. Å få eit bitcoin-basert overføringssystem integrert med Vipps ville heller ikkje bli lett..

Bitspark
Bitspark er ei bedrift som driv pengeoverføring med bitcoin frå Hong Kong og primært til Filippinane og Indonesia. Gjestearbeidarar i Hong Kong sender meir enn $ 800 mill. i løpet av eit år til desse to heimlanda. Sidan målgruppa både for "first" og "last" mile stort sett er lite utdanna personar med lite teknologisk kompetanse, måtte bitcoin gøymast så godt som muleg. Bitspark utvikla difor eit cash-in og cash-out-system der bitcoin berre vart brukt som transportmedium. Dei utvikla også tidleg ein pre-fund-modell der dei berre gjorde bitcoin-avstemming ein gang om dagen. Det skulle visa seg å vera lurt etter kvart som gebyra for bitcoin-transaksjonar steig.

Abra
Abra kallar seg "the Uber of remittances" med ei klar målestjing om disrupsjon. På same måten som alle bileigarar i prinsippet kan bli Uber-sjåførar, kan også alle personar med likviditet til overs, bli Abra-formidlarar.

Abra sin forretningsmodell består av "tellers", dvs. personar som tek i mot kontantar i ein ende av systemet og betalar ut kontantar i den andre enden. Det er eit slags digitalt Hawala-system. På denne måten har Abra unngått godkjenning som betalingsformidlar, dei er berre formidlarar av betalingsformidlarar (!).

Men det ironiske er at Abra har vorte avhengig av lokale, tradisjonelle pengeoverførings-bedrifter, dei som dei i utgangspunktet skulle konkurrera ut!

OKCoin og OKLink
OKCoin er ein av dei største Bitcoin-vekslingstenestene (den største?) og dei ønskjer å bruka US $100 mill. på å subsidiera gebyr for å bruka deira nettverk for pengeoverføring. Dei ønskjer å bli eit nav for alle pengeoverførings-bedriftene i verda og er villege til å "kjøpa" kundane som skal til for å etablera nettverket. OKCoins forretningsmodell er som eit slags SWIFT for pengeoverføring. Det er bitcoin som skal brukast til avstemming av overføringar mellom land. 

Western Union
Korleis møter så Western Union og andre tradisjonelle betalingsformidlarar den nye bitcoin-baserte konkurransen? WU har integrert betalingssystemet med chat-verktøy som WeChat og Viber. Men gebyra er framleis høgare enn for bitcoin-transaksjonar. Gamle synder er vanskelege å bli kvitt, og tung og dyr infrastruktur er også vanskeleg å bli kvitt.

Status for Bitcoin og pengeoverføring
Etter ein første euforisk fase har Bitcoin-industrien på dette området fått bakkekontakt, særleg med "last mile", og har bedriftene har utvikla forretningsmodellar som på ulike måtar prøver å møta desse utfordringane. Bitcoin-baserte pengeformidlarar tek gradvis større marknadsandeler, og for betlingsoverføringar til Filippinane reknar Louis Buenaventura med at dei no har 20-30 % av den totale overføringa. 

Bitcoin og kryptovaluta er framtida for pengeoverføring mellom land. Det tek berre litt lenger tid enn første tenkt.