onsdag 4. mars 2015

Bitcoin og norsk regulering

Offisiell Bitcoin-logo
Styresmakter verda over vrir seg når spørsmålet om regulering av kryptovaluta kjem opp. Internett-pengar er nytt og bryt med mykje (det meste?) av det etablerte i finanssektoren. Bitcoin og slektningar er merkelege dyr som ikkje fell greitt inn under vanlege klassifiseringsreglar. Kva slags skapning er eigentleg Bitcoin?

"Bitcoin Heatmap"
Ulike nasjonar si regulering av Bitcoin varierer frå forbod (m.a. Russland, Island, Bangladesh, Indonesia, Thailand), via tunge restriksjonar (Kina, India, Estland, Taiwan) til å behandla Bitcoin som lovleg å bruka (dei fleste land). Det er jo interessant at Island har forbydd bruken av Bitcoin på same tida som dei er vertskap for store Bitcoin "gruveselskap" (Bitcoin mining er stort på Island). Island sitt forbod må likevel sjåast i samanheng med finanskollapsen landet var gjennom for få år sidan. Kanskje ikkje så rart at dei har eit anstrengt og aggressivt forhold til enkelte kallar "finansielle masseøydeleggingsvåpen".

Føreslått symbol
for valutaen

Bitcoin er formuesobjekt
At Bitcoin er lovleg å bruka betyr likevel ikkje at det blir klassifisert som betalingsmiddel i mange land. I Norge har Skattedirektoratet gjort det klart i ei prinsippfråsegn at Bitcoin skal sjåast på som eit formuesobjekt:
"Skattedirektoratet legger til grunn at bitcoins (sic!) er et formuesobjekt, og skatteloven bestemmer at gevinst ved salg av formuesobjekter er skattepliktig inntekt.  Dette betyr at gevinster som oppstår ved at verdien av bitcoins er lavere ved kjøp enn ved salg  vil være skattepliktig inntekt, og at tap som følge av at verdien av bitcoins er høyere ved kjøp enn salg vil være en fradragsberettiget kostnad."
...
Skattedirektoratet legger derfor til grunn at gevinster/tap fra bitcoins fullt ut er skattepliktige/fradragsberettigede. 
Korleis dette skal gjennomførast i praksis, er eit anna spørsmål. I realiteten skal all inn- og utveksling av Bitcoin registrerast og differansen i kurs mellom kjøp av Bitcoin og bruk av dei, eller veksling frå Bitcoin til annan valuta, skal summerast opp til ein gevinst eller eit tap. Det må også forståast slik at bruk av Bitcoin til kjøp av varer og tenester (eller donering) skal dokumenterast ved kursen på det aktuelle kjøpstidspunktet.

For dei fleste som ikkje er skattejuristar, framstår dette som ganske på jordet! Og det blir verre:

Bitcoin og meirverdiavgift
Slik uttalar Skattedirektoratet seg om Bitcoin og avgiftplikt:
Omsetning av Bitcoin er ordinær avgiftspliktig omsetning av elektroniske tjenester. Skattedirektoratets vurdering er at bitcoins ikke kan anses som «gyldige betalingsmidler» (merverdiavgiftsloven § 3-6 d) og derfor heller ikke kan anses som en unntatt «finansiell tjeneste». Bitcoins klassifiseres som «tjeneste» (§ 1-3 bokstav c), nærmere bestemt «elektronisk tjeneste» (§ 1-3 bokstav j). Dermed skal næringsdrivende legge 25 prosent merverdiavgift på sin omsetning av bitcoins. 
Her blir det for alvor trøblete. Tenk deg at du skal driva vekslingsteneste med Bitcoin. Skal du då leggja på 25 % på Bitcoin du vekslar frå deg? Det vil i så fall bety at Bitcoin for NOK 100,- vil kosta 125,- i Norge. Og når du så brukar Bitcoin til betaling for varer og tenester i Norge får du effektivt 50 % mva på forbruket ditt! Ikkje ein gang skattejuristar vil påstå at noko slikt heng på greip, eller?

Ei enkel samanlikning her er gåvekort. Når du kjøper eit gåvekort i ein butikk, betalar du sjølvsagt ikkje moms. Moms betalar du av forbruk, når du løyser inn gåvekortet, og slik må det vera når du kjøper (eller handlar med) Bitcoin også. Dersom eg går inn i ein bank og kjøper utanlandsk valuta, betalar eg ikkje moms på handelen (men eit saftig gebyr!).

Naturleg nok er Norge åleine om å forstå handel med Bitcoin på denne måten. Dersom dette skal takast bokstavleg, er det uråd å driva Bitcoin-handel i Norge.

Sturles kamp mot skattevindmøller
Sturle Sunde i Florø driv Sunde Bitmynthandel som ei vekslingsteneste for Bitcoin. Han har sidan 2011 prøvt å få svar frå Skatteetaten på spørsmål om korleis han skal handtera handelen skatte- og avgiftsmessig. Han har vorte møtt med vekselvis tausheit og "mumle-mumle", og er i dag like klok. For å vera på den sikre sida, har han lagt ved ei utførleg forklaring på verksemda si saman med sjølvmeldinga.

På Bitcoin Meetup i Oslo 20. februar i år var Sturle "keynote speaker" og "star of the evening". Han gjorde greie for den absurde kampen mot skatte-vindmøllene og den manglande avklaringa. På møtet var også skattejuristar frå KPMG og dei var ganske klare på at Sturle har ei god sak og at Skatteetaten er på bærtur når det gjeld reguleringa av Bitcoin. Her kan du lesa meir om Sturle sin kamp mot skattebyråkratane.

Lighthouse-prosjekt for oppklaring
Sturle har på si side teke opp spørmålet med Deloitte, og dei skal ha ca. NOK 30.000,- + mva = kr 37.500,- for å utarbeida ein uttale til Skattedirektoratet der dei imøtegår påstandane og gjeldande reguleringar. I god Bitcoin-ånd lanserte Sturle eit Lighthouse-prosjekt for å samla inn nok pengar til å engasjera Deloitte. Sturle ville sjølv donera halvparten slik at nødvendig ekstern finansiering vart NOK 18.750,-. Lighthouse er eit system for dugnadsfinansiering (crowdfunding), drive av Bitcoin. Få dagar etter Meetup-en var finansieringa på plass og Deloitte er i gang med arbeidet. Det blir spennande å sjå resultatet..

lørdag 21. februar 2015

Elektroniske val

Her kan ein dra steminingsfiguren i positiv eller negativ retning,
og evt. også leggja inn kommentarar
(Oppdatert 25.02.15: Tillegg på slutten)
Elektroniske val har vore snakka om lenge, på politisk nivå. Men etter stygge blemmer som i kommunevalet i Oslo i 200?, vart all utvikling lagt død. Men elektroniske val vil komma, og er alt teke i bruk av mange land.

Val til styret i Bitcoin Foundation
Bitcoin Foundation har to ledige plassar som skal fyllast og første runde av valet vart gjort unna denne veka. Ingen kandidatar fekk over 50 % av stemmene og dermed må det ein runde til, med kandidatane Olivier Janssens, Jim Harper, Bruce Fenton og Michael Perklin. Valet er sjølvsagt elektronisk, noko anna ville vore umuleg, og verktøyet consider.it er interessant av fleire grunnar.


bitcoin.consider.it kan ein studera kandidatane og kommentera det ein likar og ikkje likar i programma deira og dra "spaken" i positiv eller negativ retning.

Strategi for Bitcoin-stiftelsen
Når det gjeld Bitcoin-stiftelsen er det litt verre. 2014 har vore eit vanskeleg år, også for stiftelsen, og det har vore mykje uro. Stiftelsen har vorte kritisert for å vera for passiv i dei mange uheldige sakene som skjedde i fjor, og som starta med Mt. Gox. Sjefen for Mt. Gox, Mark Karpeles, sat i Bitcoin-stiftelsen og det kasta skuggar over den. Det har vorte spekulert om stiftelsen prøvde å beskytta Karpeles i staden for å gå aktivt ut mot uryddig forretningsdrift og direkte svindel.

"Stemningsbilete" for kandidatane

Teknologi eller politikk?
Dagleg leiar Jon Matonis måtte slutta og Patrick Murk har teke over. Han har annonsert at kreftene til Bitcoin Foundation skal konsentrerast om teknisk utvikling og ikkje politikk. Det er det mange som er ueinige i, sjølv om det også er mange som støttar det. Ein av dei som var ueinig i denne strategien, var Jim Harper. Han vart tilsett av stiftelsen for å driva lobbying mot politikarar i Washington og for å hindra at Bitcoin skal bli kvalt av strenge reguleringar.

Men Harper måtte forlata jobben og han stiller no som kandidat til styret. Det er dermed duka for omkamp, og siste ord er ikkje sagt når det gjeld kva retning Bitcoin Foundation skal ta framover.

Stemmegiving og blokk-kjede
I andre runde av valet på nye kandidatar til Bitcoin Foundation er Bitcoin-teknologien (sjølvsagt) teken i bruk. Gjennom swarm.fund får registrerte BF-medlemmer lasta ned eit Bitcoin-lommebok som er nødvendig for å stemma. Det kan høyrast rart ut at du treng ei lommebok for å stemma - uttrykket "stemma med lommeboka" får eit nytt innhald! - men då må ein forstå at ei Bitcoin-lommebok ikkje er noko anna enn eit par digitale nøklar; ein privat og ein motsvarande offentleg nøkkel.

Stemmegivinga skjer ved ein digital signatur av ein Bitcoin-transaksjon (som eg går ut frå har null i verdi, kanskje med unnatak av eit lite transaksjonsgebyr). Transaksjonen blir lagra på blokk-kjeda og dermed er stemmegivinga di arkivert for alltid. Du kan truleg endra stemmegivinga heilt fram til sluttfristen (har ikkje prøvt det) og då er det sikkert slik at den siste transaksjonen i blokk-kjeda er den gyldige stemmegivinga.

Fail!
Og så var det visst ikkje så enkelt likevel. Ein ny e-post tikka nettopp inn:

ATTENTION

  • We are rebooting the runoff election and members will receive an email from Helios to vote. Ballots cast on Swarm are not valid. Members who cast a vote via Swarm already will need to recast their votes using Helios.


  • Members will receive Helios emails by end of day today (Wednesday, February 25, 2015 at 11:59pm EST).


  • The runoff election will be extended by an extra day. The new deadline for voting is Saturday, February 28 at 11:59pm EST.


  • Election Results will be posted on Sunday, February 29, 2015.

lørdag 7. februar 2015

Mastering Bitcoin

Litteraturen om kryptovaluta og Bitcoin er i kraftig vekst og boka "Mastering Bitcoin - Unlocking Digital Cryptocurrencies" av Andreas Antonopolous er førebels eit høgdepunkt. Boka er gitt ut av O'Reilly Media og Tim O'Reilly har vist tidlegare å ha god teft og han har sett at Bitcoin-teknologien representerer eit viktig gjennombrot. Her er hans innleiing til O'Reilly sitt Bitcoin-seminar nyleg.

Andreas Antonopolous er truleg den utanom kjerneutviklarane i Bitcoin-systemet som har best innsikt i teknologien. Antonopolous seier sjølv om bakgrunnen for å skriva boka at det var den beste måten å læra seg Bitcoin på ("the best way to learn something is to teach it!"). Andreas A. veit kva han snakkar om for han underviser også, mellom anna på kurset Digital Currency ved universitetet i Nicosia. Her kan du faktisk ta ein mastergrad i emnet ved å følgja undervisinga via nettet.

Andreas er fødd og oppvaksen i Hellas, men tok IT-utdanninga i London før han flytta vidare til USA. Spesialområdet hans er sikkerheit og cloud computing, men etter at han - ganske seint - oppdaga Bitcoin, har det meste dreia seg om den teknologien. Han er eit mykje brukt foredragshaldar.

Boka "Mastering Bitcoin" er akkurat så teknisk som du forventar av ein person som AA, men boka passar også for dei som ikkje driv utvikling. Du skal likevel ha ei viss interesse for dei tekniske sidene ved Bitcoin for å få fullt utbyte.

Boka har desse kapitla:

Chapter 1: Introduction
   What Is Bitcoin?
   History of Bitcoin
   Bitcoin Uses, Users, and Their Stories
   Getting Started

Chapter 2: How Bitcoin Works
   Transactions, Blocks, Mining, and the Blockchain
   Bitcoin Transactions
   Constructing a Transaction
   Bitcoin Mining
   Mining Transactions in Blocks
   Spending the Transaction

Chapter 3: The Bitcoin Client
   Bitcoin Core: The Reference Implementation
   Using Bitcoin Core’s JSON-RPC API from the Command Line
   Alternative Clients, Libraries, and Toolkits

Chapter 4: Keys, Addresses, Wallets
   Introduction
   Bitcoin Addresses
   Implementing Keys and Addresses in Python
   Wallets
   Advanced Keys and Addresses

Chapter 5: Transactions
   Introduction
   Transaction Lifecycle
   Transaction Structure
   Transaction Outputs and Inputs
   Transaction Chaining and Orphan Transactions
   Transaction Scripts and Script Language
   Standard Transactions

Chapter 6: The Bitcoin Network
   Peer-to-Peer Network Architecture
   Nodes Types and Roles
   The Extended Bitcoin Network
   Network Discovery
   Full Nodes
   Exchanging “Inventory”
   Simplified Payment Verification (SPV) Nodes
   Bloom Filters
   Bloom Filters and Inventory Updates
   Transaction Pools
   Alert Messages

Chapter 7: The Blockchain
   Introduction
   Structure of a Block
   Block Header
   Block Identifiers: Block Header Hash and Block Height
   The Genesis Block
   Linking Blocks in the Blockchain
   Merkle Trees
   Merkle Trees and Simplified Payment Verification (SPV)

Chapter 8: Mining and Consensus
   Introduction
   Decentralized Consensus
   Independent Verification of Transactions
   Mining Nodes
   Aggregating Transactions into Blocks
   Constructing the Block Header
   Mining the Block
   Successfully Mining the Block
   Validating a New Block
   Assembling and Selecting Chains of Blocks
   Mining and the Hashing Race
   Consensus Attacks

Chapter 9: Alternative Chains, Currencies, and Applications
   A Taxonomy of Alternative Currencies and Chains
   Meta Coin Platforms
   Alt Coins
   Noncurrency Alt Chains
   Future of Currencies

Chapter 10: Bitcoin Security
   Security Principles
   User Security Best Practices
   Conclusion

Appendix: Transaction Script Language Operators, Constants, and Symbols
Appendix: Bitcoin Improvement Proposals
Appendix: pycoin, ku, and tx
Appendix: Available Commands with sx Tools

søndag 25. januar 2015

Bitcoin: Årsmelding for 2014

Bitcoin i 2014 kan karakteriserast ved to motsetningsfylte overskrifter:

1. Annus horribilis
2. Bitcoin going mainstream

Annus horribilis
På denne tida i fjor var Bitcoin-hysteriet på veg mot den høgste toppen, sjølv om kursen hadde gått noko ned frå toppnoteringa i november/desember 2013. Der Bitcoin var årets investering i 2013, har den vore blant dei dårlegaste i 2014. Men så var det spørsmålet om Bitcoin først og fremst skal vera ei investering?

Det har gått unnabakke med kursutviklinga i 2014
(Ill: Bitcoincharts.org, CC-BY-SA 3.0)

Bitcoin-kurs frå starten av i 2009 (Bitcoincharts.org)
Ser ein Bitcoin-kursen i eit langt perspektiv, frå starten i januar 2009, er det året 2014 som "øydelegg". Utan den enorme stigninga på slutten av 2013, og ditto fall i 2014, ville kursen hatt ei nokolunde jamn utvikling fram til i dag. På ei anna side minner jo grafen unekteleg om ei mega-boble, så kanskje økonomen Robert Schiller har rett likevel ("It is a bubble, there is no question about it. ... It's just an amazing example of a bubble.").

Negative nyheiter stod nærmast i kø etter toppnoteringa i valutakurs. Det starta med Mt. Gox som gjekk over ende i februar. Etter mykje tåkelegging vart det til slutt klart at pengane var tapte for dei fleste med innskot i Bitcoin-banken. Det styrka ikkje akkurat trua på at Bitcoin er framtida..

I mars vart Newsweek relansert på papir og brukte det første nummer på ei storstilt "avsløring" av Nakamoto Satoshi, pseudonymet Bitcoin-grunnleggjaren har gøymt seg bak. Og avsløringa var, hald deg fast!, Dorian Nakamoto Satoshi. Det viste seg å vera oppspinn, etter all sannsynlegheit. Grunnleggjaren av Bitcoin er framleis ukjend.

I slutten av oktober var det den norske Bitcoin-vekslaren Justcoin sin tur til å avvikla. Heldigvis kom Andreas og Klaus betre ut av det enn andre vekslingstenester og alle som hadde Bitcoin plassert hjå dei, fekk tilbake alt dei hadde krav på. Det var banken deira, DnB, som sa opp kundeforholdet og tvinga dei til å ta med teknologien utanlands. Dei har no starta opp att som ein del av den Hong Kong-baserte bitcoin-banken ANX. Slik tek me vare på skikkelege innovasjonar i Norge!

Og innan året var omme, var vekslingskursen for Bitcoin i høve US dollar nede på under $ 300/BTC. Vidare i 2015 har kursen gått endå meir ned og var ei lita stund under US $ 200/BTC. I skrivande stund er kursen $ 250/BTC.

Bitcoin going mainstream
Den andre delen av årsrapporten er langt meir positiv. Den bryr seg ikkje om kursutviklinga, som i grunnen er ein distraksjon frå kjernen i saka. Ikkje det at ustabil kurs ikkje betyr noko, det er ikkje bra for Bitcoin-utviklinga. Men kursen er samtidig ein distraksjon i eit langt perspektiv. Bitcoin er enno ung som teknologi. Til samanlikning er me i året 1995 for web-en, og kven kunne med handa på hjarte seia at dette var det nye revolusjonerande mediet?

Den viktigare delen av Bitcoin-utviklinga skjedde slik i 2014:


  • Samla Bitcoin-investeringar (frå VC) passerte US $ 400 mill., eit tal som er større enn t.d. ivesteringane i WWW etter like mange år (auke på nesten 350 % i investeringar i høve 2013)
  • Totalt sett positivt med tanke på reguleringar, særleg i USA, der den viktige NYC-lisensen fekk ein del kritiske og posivite endringar på slutten av året
  • Ei dobling i talet på Bitcoin-lommebøker og meir enn ei dobling av talet på handelsstadar (merchants)
  • Ei femdobling i talet på Github-repositories
  • Store aktørar som Expedia, PayPal og Microsoft tok i bruk Bitcoin i løpet av året
  • Bitcoin begynner å bli teken i bruk i stort omfang for doneringar; Wikipedia opna for Bitcoin i løpet av året
It's the techology, stupid!
Fokus på valuta og kursutvikling skyggar for det verkeleg geniale med Bitcoin: Blokk-kjeda! Men samtidig kan ikkje blokk-kjeda fungera utan insentiva Bitcoin som valuta medførar; her er det eit skjebnefellesskap.

Blokk-kjedeteknologien er kommen for å bli. Det store spørsmålet er korleis sikring av transaksjonar, enten det er valuta-transaksjonar eller smarte kontraktar (eller noko heilt anna) skal finansierast. Det er her Bitcoin som valuta er viktig.

2014 såg også framveksten av det som blir kalla Crypto 2.0 og som mellom anna består av alternative blokk-kjeder.

søndag 18. januar 2015

Hagebruksundersøking

Frå SSB sitt rapporteringsskjema
SSB er ein av dei få som med lova i hand kan be om rapportar av ulike slag. Ein av dei mest meiningslause rapportane er den såkalla Hagebruksundersøkinga som blir gjennomført kvart år. Rapporteringa gjeld alle som har meir enn:

  • 300 m2 grønsaker/bær i veksthus
  • 2,0 daa grønsaker på friland
  • 1,0 daa frukttre (!)
  • 1,0 daa bær på friland
Det er nesten som ein må gni seg i augene. Faren er at det er mange idiotiske rapporteringar som dette.

Som om det ikkje var gale nok, finst opplysningane frå før. Det er berre å kontakta Landbruksdirektoratet og få overført statistikk frå søknad om produksjonstillegg.

Her har du eit bra eksempel på ein tidstjuv som lett kan eliminerast Jan Tore Sanner!

onsdag 14. januar 2015

Lenge leve Charlie Hebdo!

"Alt er tilgitt" - Muhammed feller ei tåre og erklærer
"Eg er Charlie"
Så enkelt - så overraskande - så genialt!

Spenninga var stor framfor det nye nummeret av Charlie Hebdo. Den gjenverande redaksjonen har svart på utfordringa på ein framifrå måte, og heidra kollegaene på den beste måten. Dei har teikna profeten Muhammed, men på ein måte som totalt avvæpnar - vel, i alle fall dei fleste.

Det er interessant å sjå reaksjonane etter Paris-overfallet, særleg i media. Mange aviser har gått i seg sjølve om sett at den vikande haldninga dei hadde for 10 år sidan, var feil. Trusselen frå ekstremistane må faktisk møtast, uansett. Det mest gledelege er at muslimar står tydeleg fram og seier det, det har større verknade. Men framleis manglar den store mobiliseringa, særleg blant muslimar. Dei må rett og slett stå opp og seia at dei finn seg ikkje i ekstremistane sin misbruk av religionen og profeten. Thomas Friedman skriv om dette i si spalte i New York Times, under tittelen "We Need Another Giant Protest".

Det er mykje å seia om oppfordringa av muslimar om å ta avstand frå terroren. Vart kristne avkrevd noko liknande etter Utøya-tragedien? Men når det gjeld militante islamistar, meiner eg situasjonen er annleis, og at muslimane sjølve sit med den viktigaste nøkkelen. Les t.d. Kamil Azhars innsiktsfulle kommentar på Minervanett.

lørdag 10. januar 2015

Je suis Charlie

Framsida på neste nr. av Charlie Hebdo
Nei, trass i tittelen er eg ikkje Charlie, men eg gjer det vesle eg kan for å heidra dei som vart drepne og for å vera med i den store ringen som må lagast rundt dei som blir utpeikte som neste offer av terroristane.

Me må ikkje gjera same feilen som i 2006, då ullen relativisering med Jonas Gahr Støre i spissen, gjorde det uklart kven som eigentleg var å klandra. Jyllandsposten og teiknaren Kurt Westergaard vart ståande sørgjeleg åleine då truslane frå ekstreme islamistar kom.

Ultimatumet frå ekstremistane er klart: "Den som teiknar profeten Muhammed blir drepen!". Kva gjer me då? Då teiknar me profeten Muhammed alle; både store og små, aviser, sosiale media - kort sagt alle. På den måten lagar me ein stor ring rundt dei som hittil har stått altfor åleine; Charlie Hebdo, Kurt Westergaard og andre.
Nokre av dei klokaste uttalelsane etter Paris-tragedien har komme nettopp frå muslimar; som generalsekretær i LIM, Sylo Taraku (kronikk i VG 09.01) og Aftenpostens Mohammad Usman Rana (intervju på TV2 Nyhetskanalen 10.01). Det er gledeleg at dei tek eit så klart standpunkt, og sjølv om satire av profeten Muhammed også er sårande for dei, ser dei at dette reelt sett handlar om dei mest funamentale verdiane i samfunnet vårt.

Ein annan viktig grunn til å redistribuera karikaturteikningar er å hindra at ekstreme høgrekrefter får rå denne grunnen åleine.