Venstresida bør forstå Bitcoin

Laurdag 25. juli hadde Klassekampen eit intervju med økonom Ann Pettifor. Jounalist Line Madsen Simenstad stod for intervjuet og det var ein del av KK-serien "Samtidsdiagnoser" der eit knippe tenkjarar blir utfordra på dei store spørsmåla i tida. Eg sende inn ein kommentar til artikkelen, og den vart publisert i dag (30. juli).

Ann Pettifor, som eg må innrømma eg ikkje har høyrt om før, er kjent for mellom anna å ha spådd finanskrisa, i boka "The Coming First World Crisis" i 2006. No er ho aktuell med boka "The Global Casino". Pettifor framhevar KI og krypto som to enorme bobler som ho trur vil utløysa den neste finanskrisa. Omtalen hennar av Bitcoin/krypto er likevel svært mangelfull, det same er forståinga hennar av omfanget av krypto sett opp mot globale finansverdiar totalt. Når "kjende" økonomar bommar så kraftig på eit område eg meiner eg kjenner godt, blir eg også skeptisk til kva anna dei tek like lett på.

Klassekampen sitt innhald er bak betalingsmur, og det gjeld dessverre også debattinnlegg som dette. Eg kan dessverre ikkje gjengi originalartikkelen her, den må skaffast på anna vis.

Venstresida bør forstå Bitcoin

Svein Ølnes, styremedlem i Bitcoinpolitisk institutt (BPI), 28.07.2026

I intervjuet med økonom Ann Pettifor laurdag 25.07 stiller KK-journalist Line Madsen Simenstad eit veldig godt spørsmål: Kryptomiljøet har mykje av den same kritikken mot finansbransjen – bør ikkje venstresida prøva å nå desse med sine analysar? Men Pettifor svarer dessverre ikkje på spørsmålet. Ho avfeier bitcoin/krypto som verdshistoria sitt største pyramidespel. Her er det moralsk indignasjon som er styrande, ikkje fagleg argumentasjon. Påstanden hennar om at krypto skal kunna bidra til ei enorm finansboble er også teken ut av lause lufta. Verdien av all krypto er knapt synleg sett opp mot dei globale finansverdiane.

Venstresida både kan og bør gå i dialog med Bitcoin-miljøet. Som Madsen Simenstad skriv, er analysane ulike, men kritikken av dagens finanssystem er veldig lik. Bitcoin ser ved første augekast ut til å kryssa av på alle liberalistiske punkt, og det får mange på venstresida til å avvisa det automatisk. Men ved nærmare ettersyn har Bitcoin eigenskapar som dei fleste på venstresida vil kunna slutta opp om:

·         Det er eit rettferdig system i den forstand at alle, i heile verda, har lik tilgang til systemet.

·         For mange forfølgde (dissidentar, opposisjonelle) er Bitcoin avgjerande for å kunna fungera i totalitære og autoritære styresett.

·         Det gir folk utan tilgang til banktenester eit alternativ.

·         Det er ope og transparent og gjer korrupsjon vanskeleg

·         Det er eit berar-instrument der verdiane går direkte frå avsendar til mottakar, utan bruk av mellomledd, noko som gjer at det i framtida kan bli brukt som global oppgjersvaluta og slik utfordra dollarhegemoniet.

Så er det sjølvsagt sider ved Bitcoin som mange på venstresida vil har problem med, mellom anna at det er eit pengesystem staten ikkje har kontroll med. Men i si tid var det også heilt utenkjeleg at eit globalt informasjonssystem skulle baserast på Internett; eit system ingen statar kontrollerte.

 

Bitcoin er pengar for fiendar

Dette lesarinnlegget vart sendt til Dagens Næringsliv, men vart ikkje publisert.

.....

Bitcoin i Hormuz-sundet

Iran krev betaling i bitcoin for skip som vil passera gjennom Hormuz-sundet, i følgje ein artikkel i Financial Times 08.04. Den første tanken er at det kanskje ikkje er den beste marknadsføringa av bitcoin som betalingsmiddel, gitt det brutale regimet. Men ved nærmare ettertanke viser dette bitcoin sitt potensial som globalt oppgjerssystem i framtida.

Financial Times skriv at skip som ynskjer å passera gjennom Hormuz-sundet, må senda e-post til iranske styresmakter som etter ei eventuell godkjenning av søknaden, krev at ei passeringsavgift blir betalt i bitcoin. Grunnen til ynskje om betaling i bitcoin er at sjølve transaksjonen ikkje kan stoppast, og at den er endeleg oppgjort i det den blir inkludert i ei ny blokk på bitcoin-blokkjeda (og får 5-6 nye blokker «oppå» seg). Sjølv om dette er eit utspel frå iransk side, er det eit interessant teikn i tida.

Bitcoin er pengar også for fiendar, noko denne saka viser. Og bitcoin er perfekt som betalingsmiddel mellom aktørar som ikkje stolar på kvarandre. I ei verd som blir stadig meir multipolar, og der USA sitt dollar-hegemoni blir sterkare utfordra, er bitcoin eit realistisk alternativ som betalingssystem. Mykje av grunnen er at pengesystema våre i stadig større grad blir brukte som våpen, dvs. brukte til sanksjonar og frysing av bankkonti i konfliktar. Amerikanske dollar er i særstilling her, i tillegg til at USA også kontrollerer SWIFT-systemet som blir brukt til pengeoverføringar globalt.

Krigen mot Iran har vist at bruken av dollar som våpen, er i ferd med å mista kraft. Iran er mellom dei hardast sanksjonerte landa i verda, likevel finn dei vegar utanom dollaren for oppgjer utanfor grensene. I dag er bitcoin ein for liten og for volatil valuta til å spela ein større rolle som globalt betalingsmiddel. Men ei framtid med eit nøytralt pengesystem for globale betalingar, er nærmare enn mange trur.

 

Bøker 2025

Det er viktig å lesa, og det er også viktig å lesa romanar og la tankar og fantasi få flukt. Det er lite som kan måla seg med å vera inne i ei god bok og gle seg til neste dag og halda fram lesinga.

Eg føretrekk papirboka, utan tvil, men fordi eg har mykje arbeid ute; arbeid som ikkje lagar mykje lyd (skjering av frukttre, kniping av blomster på ungtre, epleplukking ++) har det vorte meir lydbok etter kvart. Og lydboka er ei god erstatning, særleg når det er ein god opplesar, gjerne forfattaren sjølv. I fjor høyrde eg fleire bøker på nytt, som lydbok, og det var ei fin oppleving.

Det er vanskeleg å plukka ut favorittar, for bøkene er ganske ulike. Men som ei siste helsing til Cormac McCarthy vil eg framheva "Stella Maris" som lydbok.

Eg las dei to bøkene "The Passenger" og "Stella Maris" i 2023 i engelsk versjon, og høyrde "Stella Maris" om att på lydbok i haust på norsk. Det var fengslande! Elles må eg også nemna "Det åttende livet" som jo er ein internasjonal bestseljar, men likevel veldig fascinerande trass i sine 1100 sider (!). Også "Balansekunst" var kjekk å høyra om att som lydbok.

Bøker 2025
Richard Holden: “Money in the 21^st Century”

Natalie Smolenksi (red.): “The Satoshi Papers”

Guri Idsø Viken: “Krakk”

Agnes Ravatn: “Gjestene”

Carl Frode Tiller: “Arbeiderhjerte (1)”

Gregory David Roberts: “Shantaram” (lydbok)

Rohinton Mistry: “Balansekunst” (lydbok)

Andrev Walden: “Jævla menn” (lydbok)

Kyrre Andreassen: “Svendsens Catering” (lydbok, lese av KA)

Pascal Engman: “X” (lydbok)

Nino Haratischwili: “Det åttende livet” (lydbok)

Kjersti Annesdatter Skomsvold: “Jo fortere jeg går, jo mindre er jeg”

Adania Shibli: “En liten detalj”

Haruki Murakami: “Norwegian Wood”

Johan Harstad: “Under brosteinen – stranden!”

Cormack McCarthy “Stella Maris” (lydbok)

Frode Grytten: “Den dagen Nils Vik døde”

Cormac McCarthy: “The Crossing” (“Over Grensen”, lydbok)

Cormack McCarthy: “All the Pretty Horses” (“Alle de vakre hestene”, lydbok)

Cormac McCarthy: “The Road” (“Veien”, lydbok)

Erlend Loe: “Doppler” (lydbok)

Kjartan Fløgstad: “Skriftarbeid”

Marit Eikemo: “Vi er brødrene Eikemo”

Lars Saabye Christensen: “Herr Knapps uforrettede saker”