Svaret er Facebook - kva var spørsmålet?

Statsråd Heidi Grande Røys er over seg av entusiasme etter å ha fått rapporten eBorger 2.0 frå SINTEF i fanget. Den fortel at det offentlege må kasta seg på web 2.0-bølgja, og det fort. Eg er ikkje ueinig i at offentleg sektor må få opp farten når det gjeld å fanga og formidla brukarimpulsar, men eg meiner rapporten er utruleg naiv på ei rekkje område her.

Eg har for det første problem med begrepet eBorger, og det burde strengt teke Heidi ha også. Borgar er ikkje eit vanleg begrep i norsk terminologi, det er innbyggjar. Dessutan er det helst høgresida som brukar borgar-begrepet, om det i det heile blir brukt.

Men det er innhaldet i rapporten som er viktig. Oppsummert får eg ei kjensle av at "web 2.0 er svaret - kva er spørsmålet?". Eg ser lite og dårleg grunngjeving for kvifor, og gode eksempel som argumenterer for dette. Det blir mest at offentleg sektor må ta teknologien/trenden i bruk fordi web 2.0 er brukt på så mange andre område.

Ei spørjeundersøking dannar ein viktig basis for konklusjonane i rapporten. Den undersøkinga er etter mi meining lite verdt, og blir også tøygd veldig langt for å få kartet til å stemma med terrenget. 17 % av dei spurde er ueinige i påstanden "informasjonen [offentleg informasjon] var enkel og rask å finna fram til". 17 % er ikkje mykje, og særleg ikkje når dei 17 prosenta blir brukte som sanningsvitne for at offentleg informasjon er vanskeleg å finna fram til. Til samanlikning svarte 54 % at dei var einige/svært einige i påstanden over.

Eit anna og kanskje større problem, er inndelinga i aldersgrupper i undersøkinga. Aldersgruppa 15-30 år er klaska saman, og det blir for meg ei altfor ueinsarta gruppe. Det er her det store problemet med rapporten kjem fram: har offentleg informasjon ei hovudmålgruppe eller er den like viktig for alle aldersgrupper? Etter mi meining har offentleg informasjon ei hovudmålgruppe av innbyggjarar som er i etableringsfasen, altså i hovudsak 25 - 50 år (med eit visst slingringsmonn). Det er i denne fasen det blir viktig å finna informasjon frå det offentlege og komma i dialog om tenester.

Eg vil påstå at gruppa 15 - 20/25 år i svært liten grad har bruk for offentleg informasjon og at offentleg sektor ikkje bør bruka store ressursar på å nå dei. Og då blir det også mindre viktig å dela offentleg informasjon på Facebook og Twitter ++.

Eg seier ikkje at web 2.0-tankegang og -innretning ikkje er viktig for offentleg sektor, heller tvert om. Men den må komma på område som er viktig for folk, og ikkje i form av heller tynne eksempel som i rapporten. Opne høyringar og diskusjon rundt viktige saker er berre eitt av mange bruksområde der det er viktig å få innbyggjarane i tale.

Ei legende fyller 45 år

Fødselsdagen var i september; då var det 45 år sidan Porsche 911 såg dagens lys. Heilt rett er ikkje dette, det var nemleg Porsche 901 som vart vist på IAA-utstillinga i Frankfurt det året. Men Peugeot protesterte og hevda dei hadde einerett på tresifra nummer med null i midten! Nullen vart endra til '1' og resten er historie, som det heiter.

Porsche 911 (kvifor blir namnet så ofte skrive feil, utan 'c' eller utan 's'??) kan tena som eit godt eksempel på design med tradisjon og kontinuitet. Ingen har problem med å sjå at 901 og dagens 911 er tjukke slekta. Det same kan seiast om mange tyske bilar, medan andre bilprodusentar er lite tru mot fortida.

Det kan innvendast at tysk design er i overkant konservativ, men eg har sansen for tradisjon og at røtene kjem tydeleg til syne.

(Biletet er teke av Wouter Melissen)

Blogging gammaldags?

Ja, meiner Paul Boutin i ein artikkel i Wired nyleg. Han meiner nye verktøy som Flickr, Twitter og Facebook får bloggen til å sjå sååå 2004 ut. Hans korte oppsummering lyder slik:

"Kill yr blog. 2004 over. Google won't find you. Too much cruft from HuffPo, NYT. Commenters are tards. C u on Facebook?"

Men Eirik Solheim i NRK Beta, der eg fann dette, er ueinig, og eg sluttar meg til Solheim. Eg trur rykta om bloggens død er betydeleg overdrivne og stemmer ikkje. Boutin kan ha rett i at stadig fleire profesjonelle bloggar, gjerne frå store medieverksemder, kan fortrengja dei private bloggane i synlegheit. Men bloggen som medieform har eg likevel stor tru på. Jan Omdahl i Dagbladet skriv også fornuftig om påstanden frå Boutin.

Ei viktig side ved ein blogg er at den er personleg og at den også er eit arkiv. Den er, for å låna uttrykk frå Lauren Feldman i sitt svar til Paul Boutin:

“Paul couldn’t be more wrong. The most important thing in your digital life is your personal blog… …your blog is your little slice of digital heaven. And no one can fuck with you there.”

Ei anna viktig side ved ein blogg samanlikna med t.d. Twitter og Facebook, som for all del dekkjer viktige behov, er at den kan bidra til å motverka ein dårleg trend ved nettet: "web-ens uutholdelige letthet".

Problemet er at vi gradvis mister evna til å lesa lange tekstar og argumentasjon som går over meir enn to setningar. Det er ei utvikling mot ein ekstrem overflatisk kvardag. Ingen skal fortelja meg at ein kan få uttrykt kompliserte og gjennomtenkte tema med 140 teikn i Twitter.

Men eg trur ikkje Twitter og Facebook er konkurrentar til bloggen, heller eit supplement. For eigen del har eg i alle fall ikkje tenkt å slutta å blogga med det første..

Riksteateret og Olav H. Hauge

Riksteateret synte onsdag framsyninga Kom ikkje med heile sanningi, basert på Olav H. Hauge. Det kunne dei gjerne spart seg for, etter mitt syn. For meg vart teaterstykket heilbom. Eg fekk ei kjensle av "Bør Børson møter Olav H. Hauge" - til tider ein lettbeint musikal-liknande sak så langt frå Hauge som det vel er muleg å komma.

Det var mange problem med oppsetjinga, det verka for meg som regissøren ikkje kan ha kjendt særleg til Olav H. Hauge og livet hans, heller ikkje skodespelarane. Personen som hadde rolla som Hauge sjølv for med svære fakter og brautande stemme - diametralt motsett av den lågmælte Hauge. Og bipersonen, ei lita lerke som kvitra og song. Hjelpe meg! Og felles for dei to var den ekstreme teater-nynorsken, noko som blir heilt feil for ein diktar som heldt seg nær (Ulvik-)dialekten.

Det er synd at ikkje Riksteateret kan komma med noko betre. På Vossajazz 2006 las Hildegunn Riise dikt av Olav H. Hauge og bitar av dagbøkene hans i oppsetjinga Under stjernone. Det gjorde ho til tonar av Per Jørgensen (trompet) og medmusikarar. Det var ei fantastisk oppleving, i det minste for meg. Kvifor kunne ikkje Riksteateret teke denne førestillinga rundt om i landet?

(biletet er henta frå www.ht08.no - ei samleside for 100-årsjubileet til Hauge og Geirr Tveitt)

Den amerikanske draumen

Valet av Barack Obama som president i USA har gitt nytt liv til klisjeen den amerikanske draumen. Mange som har ledd litt hånleg av dette uttrykket og det det står for, må kanskje innrømma at fenomenet Obama må medføra ei justering av haldningar.

Det er klart pengar har hjelpt godt, men i utgangspunktet skulle ikkje Obama hatt ein sjanse til ein gang å bli demokratane sin kandidat. Som han sjølv sa i eit Jon Stewart-show: "Dei som ga meg mellomnamnet hadde i alle fall ikkje tenkt tanken på at eg ein dag ville stilla til val som president".

I det heile rokkar presidentvalet ved fasttømra syn og haldningar til USA. Dette synet har for mange vorte grundig forsterka av 8 års elendigheit av Bush-styre. Det er gjerne venstresida som har representert desse haldningane tydelegast. Spaltist Anders Anderssen i lokalavisa her, skreiv nyleg ein illustrerande artikkel om dette. Då han sjølv kom til USA første gang i 1956 hadde han lese bøker om amerikansk samfunnsliv og sosiologi og visste "alt" om kontinentet.

Han vart buande der i fire år, og då han kom tilbake til USA 15 år seinare, visste han "ingen ting" sikkert lenger. For etter å ha budd i USA fekk han innsyn i dei mange kontrastane denne samlinga av delvis uavhengige statar representerer. Men som han sjølv skriv: Synda kom til USA først og fremst med Vietnamkrigen, og idyllen var broten.

No er det også slik at dei som trur at Barack Obama blir SVs forlengja arm i USA, blir grundig skuffa. Det er nok mange som har ei slik oppfatning av den nye presidenten. Det blir nok heller "business as ususal", men med nokre viktige endringar ikkje minst på klima- og energisida. I all gleda av valet av Obama er det urovekkjande at han på same tid som han vil redusera aktiviteten i Irak, vil auka innsatsen i Afghanistan. Det kan bli like feil for Obama som Irak vart for Bush.

President Barack Obama!

Så vart det heldigvis Obama. Seint i går kveld las eg Larry Lessigs bekymringar over at det fort kunne gå som i 2000 og 2004; at demokratane har ein tendens til å tenkja at dette går sikkert vegen så eg treng ikkje stemma. I motsetnad til republikanarane som møter opp og stemmer uansett.

Eg var oppe ca. 03.30 i natt og då var det veldig jamnt mellom kandidatane og ikkje muleg å seia sikkert kva retning det ville gå. Då eg så sovna att, drøymde eg at McCain hadde vunne! Det var difor med stor spenning eg slo på tv-en i dag tidleg og heldigvis kunne konstatera at Obama er USAs nye president.

PS.
Viss no Sogndal berre kan slå Aalesund og rykkja opp i Eliteserien, kan 2008 karakteriserast som eit kanonår (bortsett frå finanstrøbbel osv...)

Geneva!

I dag er eg ein lykkeleg eigar av ein Geneva modell L (som på biletet). Eg las første gangen om dette anlegget i Dagens Næringsliv og vart straks fascinert. Her såg det ut som ein sjelda kombinasjon av stil og lydkvalitet.

Alt-i-eitt-type anlegg var fy-fy den gangen interessa for musikk og hifi starta hjå meg (ehmm, for ein del år sidan..). Om dette har endra seg, veit eg ikkje. For eigen del har den pragmatiske sida av spørsmålet fått større plass. Viss eg kan spara plass og det framleis høyrest ok ut, er det bra.

Eg var innom Soundgarden (tidl. Hi-Fi Center-kjeda) i Kirkeveien, Majorstua, og høyrde på anlegget for eit halvt års tid sidan. Då høyrde eg både på modell L og XL. Den siste er massiv, med enorm lyd, men også til ein stiv pris. Valet var difor enkelt; modell L høyrest bra ut og er overkommeleg i pris.

Førsteinntrykket var likevel ei aning skuffande då eg pakka den ut og sette i første cd-en. Eg fekk ein liten følelse av "boks"-lyd. Muleg rommet her er litt for stort til denne modellen. Får sjå når eg får testa anlegget med større variasjon av musikk.

Eg har aldri hatt sans for overdriven stil-faktor a la Bang & Olufsen; lyden må stå i stil med form. Med Geneva håpa eg å finna ein god kombinasjon. Stilen er i alle fall ikkje noko å utsetja på, eg synest den ser "drit-lekker" ut. Det er litt Apple-aktig over design og innpakning - sjølv tape-en rundt emballasjen var raud! Og anlegget er sjølvsagt i knall raudt...

Vel eitt år seinare (21.12.2009):
Er alt i alt veldig godt fornøyd med anlegget. Lyden er god (nok) i stova på ca. 35 kv.m. og ikkje minst er anlegget veldig praktisk med berre ein kabel (straum) å tenkja på. Det praktiske er viktig når lyden elles er veldig bra.

Den største mangelen ved anlegget er at det ikkje er tilkopling for hovudtelefon; eit uforståeleg val av Geneva. Har prøvt å kopla til den gamle platespelaren (LP!) til 'Line in', men lyden blir veldig svak - sjølv på maks. lydvolum. No er kanskje ikkje gamle platespelarar det første du vil kopla til denne boksen, men likevel.

Fjernkontrollen verkar billeg i forhold til resten av anlegget, og er ikkje alltid med på notane. Det er også eit lite irritasjonsmoment. Men totalt sett gir eg Geneva-en nesten topp-karakter: 5 av 6 stjerner!

Blogger og Chrome

Det er i grunnen djupt ironisk: Googles Chrome-nettlesar klarer av ein eller annan grunn ikkje å lasta Google-tenesta Blogger. For ordens skuld skriv eg www.blogger.com i adressefeltet; det er Google som endrar adressa til https://www.blogger.com/start

Ingen skal komma og påstå at Google favoriserer eigne tenester!

Bruktbil på Island?

Island er i "deep shit" og må selja unna. Den eines død er ofte den andres brød, og bruktbilar i dyrare prisklassar er til sals i stort tal på Sagaøya. Eit søk på Bilasolur, Islands svar på Finn.no, viser f.eks. eit 20-tals Audi Q7 til sals - eit SUV-monster og børstraktor-ikon. På Finn.no er det om lag like mange, men Norge har 15 ganger så mange innbyggjarar som Island.

Å lesa islandske bilannonsar er kjekt for ein sogning. Her er eit eksempel på ein Audi R8 som du kan kjøpa:

4200cc slagrymi
8 strokkar
420 hestøfl
2 manna
2 dyra (???)
Beinskipting, 6 gira
Sidrif (?)
4 sumardekk

Heilt unødvendig i skulla oversetja dette til norsk, bortsett frå eit par ting, og det med to dyr skjønte ikkje heilt...

Best likte eg forresten ""hiti i sætum" - det er nesten kav sognamaol!

Kejsarn av Portugallien

Om ikkje keisar så var ferieturen til Portugal konge. Årets ferietur var delt mellom byferie i Lisboa og badeferie på Algarve-kysten. Temperaturen var mellom 20 og 28 grader og det vart ei forlenging av sommaren som me hadde håpa på. Badetemperaturen var også overraskande høg, og dei lokale på stranda meinte at det ofte kunne vera varmare i sjøen i oktober enn i høgsesongen august, mykje avhengig av vindretning.

Du skal ikkje reisa mykje i Portugal før du forstår at landet er ihuga EU-tilhengjar. Svært mange prosjekt har vorte igangsette med EU-støtte, særleg på bygging av infrastruktur. Over alt finn ein skilt der det står kor mykje prosjektet har kosta totalt og kor mykje EU har bidrege med.
Og det har vore nødvendig med ein kraftinnsats. Levestandarden i Portugal låg langt tilbake for resten av EU då dei vart medlem. Også i dag ber landet preg av fordums storheit. Særleg er det tydeleg i Lisboa, med mange vakre bygningar, men med eit enormt behov for vedlikehald.

Me fekk med oss feiringa av republikken, som er 5. oktober. På denne dagen i 1910 vart kongedømmet avskaffa og republikken innført. Ein annan viktig dato er sjølvsagt 25. april 1975 då diktaturet til Salazar vart avskaffa i den såkalla nellik-revolusjonen.
Den eigentlege keisaren av Portugallien var altså Selma Lagerlöfs Jan i Skrotlycka som gjekk frå forstanden då dottera Klara drog til storbyen...

Bra SAS!

Flyselskapet SAS får stort sett negative omtalar, det er sjeldan eg les noko positivt. Her kjem eit lite, sponsorfritt, lysglimt i ein elles mørk kvardag. Eg er i Portugal på ferie med familien og bestilte billettar hjå SAS for eit halv år sidan (vel via bookingselskapet Travellink).

Eg gjorde ferdig innsjekkinga på nettet før avreise til flyplassen og den delen av SAS nettsider fungerte veldig bra. Den beste testen på den type funksjonalitet er første gong du utfører tenesta; det er då du ofte får avslørt om det er intuitivt lagt opp eller ikkje.

På Gardermoen var det difor berre bagasjelappar som mangla, og eg lurte på korleis innsjekkings-automatane takla det. Men det var ikkje problem. Det utskrivne boarding-kortet eg hadde med, vart scanna, og ut kom 5 bagasjelappar - enkelt og greitt.

Nettsidene til SAS har vore utruleg kronglete tidlegare, og på billettbestilling står det vel framleis att ein god del, men akkurat den delen eg har omtalt no, fungerer veldig bra. Bra SAS!

The harvest is in full swing

Eg gløymer ikkje opninga av Dr. Zhivago der ein av dei første setningane, om ikkje den første, lyder som overskrifta: The harvest was in full swing. Då eg las setninga, trudde eg først det måtte vera ei dårleg norsk-engelsk oversetjing, men det viser seg at det faktisk heiter så.

Uansett, innhaustinga er i full gang, både for frukt og sauer. Biletet viser flotte 'Discovery' eple frå eigen hage. Kvaliteten er på topp i år.

Designbyen Torino

Eg kan ikkje heilt sleppa taket i Torino etter besøket der for 14 dagar sidan. Torino er ikkje berre bilbyen, men også designbyen. I år er byen World Design Capital og design står dermed på programmet i mange samanhengar.

For eigen del vil eg kopla design og bilproduksjon, altså bildesign. Alle dei fremste bildesignarane er samla i Torino: Pininfarina, Bertone og Giugiaro.

Pininfarina er mest kjend som designhuset for Ferrari. Dei aller fleste modellane deira er designa nettopp av Pininfarina. Lista over kjende bilmodellar er lang, enkelte høgdepunkt er Ferrari Dino 246, Peugot 205 og Ferrari F40.

Bertone er det andre store designhuset og har gitt form til mange italienske bilar (Alfa Romeo, Fiat, Lancia, Lamborghini). Av dei mest kjende modellane frå Bertone si hand er Lancia Stratos, Fiat X1/9, . Bertone laga også designet til Ferrari 308 GT4, eit design som braut nokså mykje med Ferrari sine tidlegare modellar og som kanskje gjorde at det ikkje vart fleire oppdrag der...

Giugiaro, eller ItalDesign, er det tredje store designhuset som også er basert i Torino. Giugiaro er mest kjend for å ha gitt form til VW Golf - eit absolutt meisterverk i design då den kom i 1975. Også Fiat Panda er ein av klassikarane, og av Giugiaro karakterisert som det mest vellykka designet (!).

Dessverre har det gått nedover med designhusa. Bertone vart slått konkurs og overteke av eit anna firma i år og Pininfarina mista sjefen sjølv som døydde i ei motorsykkelulykke i år. Korleis det siste vil påverka firmaet er vel uvisst. Ein viktig grunn til dei dårlegare tidene er at det har vorte stadig mindre karosseribygging for desse firma. Tidlegare var bygging av karosseri for spesialmodellar ein viktig del av omsetninga.

Torino = FIAT

Eg kan ikkje omtala Torino utan å komma inn på FIAT. Torino er hovudsetet for FIAT-konsernet, og Fiat eig også byens stoltheit Juventus. FIAT står for Fabbrica Italiana Automobili Torino og vart starta i 1899, mellom anna av ein viss Giovanni Agnelli. Agnelli-familien har seinare vore sentrale i FIAT.

Torino har vore gjennom ein postindustriell depresjon i 1980- og 90-åra tett knytt til problema for FIAT. Konsernet var heilt i kneståande rundt årtusenskiftet og vart på mange måtar redda av General Motors. For GM vart det derimot ei dårleg investering; dei har gått ut av konsernet med store tap.

Men for 3-4 år sidan starta ein viktig snuoperasjon for FIAT og Torino, godt hjelpt av vinter-OL i 2006. FIAT fekk ny sjef og han har tydelegvis gjort mange ting rett. Ei viktig synleg endring var logoen, dei gjekk tilbake til gamle dagar og laga ein logo som er veldig lik den originale Fiat-logoen. Den nye logoen er heilt ulik den gamle.

Denne endringa har ikkje berre hatt symbolsk verdi; dei signaliserte med logo-skiftet at dei ville tilbake til røtene sine. Og røtene for Fiat er å laga gode småbilar - det er det dei kan. For å seia det enkelt: Til større bilar, til større problem. Fiat har aldri vore gode til å laga store bilar.

FIAT relanserte ein ny Panda som har vorte ein stor suksess, og i fjor kom retromodellen Fiat 500, 50 år etter originalen. Etter bilparken i Torino å dømma er modellen ein stor suksess.

DEXA 2008 / eGov '08

Denne veka blir konferansen DEXA 2008 arrangert ved Politecnico di Torino, og under DEXA-paraplyen også delkonferansen eGov '08. DEXA står for Database and Expert Systems Applications og det er 19. året den blir arrangert. Under hovudkonferansen er det mange parallelle underkonferansar.

Tilgjengelegheit
Sjølv presenterte eg resultat frå kvalitetsevalueringane i regi av Norge.no med vekt på tilgjengelegheit (web accessibility). Presentasjonen var dessverre seint på dagen og det var ikkje så mange som hadde halde ut. Men det vart likevel mange spørsmål og ein interessant diskusjon etter presentasjonen. Det var tydeleg at temaet engasjerte.

Mykje prat - lite handling
Det som slår meg med dei mange presentasjonane på eGov-konferansen er at det er veldig mykje prat og lite handling. Eller sagt på ein annan måte: mykje teori og lite empiri. Artikkelen min var rik på empiri, men tynn på teori. Eg meiner likevel at empiri og stor-skala forsøk er sterkt undervurderte i denne disiplinen. Det blir fort eksotiske modellar og rammeverk som sjeldan eller aldri blir prøvde ut. Det gjer at forskinga på e-forvaltning ofte plasserer seg på sidelinja av det som skjer i offentleg sektor.

Italia og kaos
Møtet med Italia har dessverre stadfesta ein del av fordommane mine på førehand: konferansen føregår på eit kaotisk byggjeområde og det er den reine labyrinten å komma fram til konferanselokala. Lunsj-området er det totale kaos. Og starten på bussturen frå Milano til Torino var som ein parodi på italienarar - rasande passasjerar som sperra inngangen til bussen fordi det var altfor lite bagasjeplass. Etter lange og hissige diskusjonar kom me likevel av garde. Ein medpassasjer orsaka seg til meg for at Italia framstod som eit utviklingsland..

Men bortsett frå slike mindre viktige hendingar, er Italia og Torino flott. Og kaffien er jo berre heilt topp, enten det er ristretto eller vanleg espresso...

IT i skulen

Med eldste dottera nettopp starta på vidaregåande, har eg fått eit lite innblikk i status for IT-bruk i skulen. Og førsteinntrykket er skremmande! Vel har ho berre gått eit par veker, men det teiknar seg alt eit bilete av ein skule som ikkje tenkjer på IT som eit naturleg verktøy i det heile. Det er som om det skulle vera noko nytt og ukjendt.

Det starta med rot med klasselister og lister som låg tilgjengelege på nettet før skulestart. Skuleleiinga var (sjølvsagt) heilt ukjende med det - det verka som dei ikkje var klar over at eit av verktøya dei brukar er eit online timeplansystem. Og dette var altså ope for alle å sjå. At slikt ligg ope på nettet er ikkje i seg sjølv så farleg, men når elevar blir flytta fram og tilbake mellom klassar frå den eine dagen til den andre, og opplever å bli plassert i feil klasse første dagen, så er det slett ikkje bra.

Men det dårlege inntrykket av IT-bruken kjem først og fremst frå pensumlistene. Her er alt som det har vore i 30-40 år, for ikkje å seia 100. I dag må skulen nærmast rekna med at alle elevar har tilgang til berbar pc, og dei som ikkje har det bør få støtte på ein eller annan måte. Med det som utgangspunkt blir det heilt feil å be elevane kjøpa inn ordbøker i alle språkfag og til alt overmål ein grafisk kalkulator!

Kalkulatoren tek i grunnen kaka. I matte er dei avhengige av grafisk kalkulator til 1100-1200 kr. Og så sit dei fleste med rekneutstyr i tungvektsklassen. Er det ikkje ein tanke å bruka pc-ane nettopp til dette?

Gratis læremiddel er under innføring i vidaregåande, og førsteklassingane er dei siste som må kjøpa sjølve. Det er eit bra tiltak, men det må følgjast opp med ei anna tenking. Det er lite vits å kjøpa ordbøker til elevane (kanskje dei må kjøpa dei sjølve, saman med kalkulatoren?). Ressursane må brukast til å utvikla gode nettressursar på dette området. Fylkeskommunane har nyleg fått mange millionar kvar for å rusta opp den digitale satsinga i skulen. Eg håpar mykje av ressursane blir styrte mot utvikling av fellesressursar som digitale ordbøker m.m., men eg fryktar at det går til administrative system.

Ei av mine desiderte favoritt-tenester på nettet er Bokmåls- og nynorskordboka. Det er eit verktøy eg brukar dagleg. Universitetet i Oslo fekk midlar til å gjera bøkene tilgjengelege på nettet, men dessverre ser det ikkje ut til at det er midlar til vedlikehald og oppdatering. Ordlistene er ikkje oppdaterte på lang tid. Her må det inn midlar fort! Det vil kanskje vera feil å bruka dei fylkeskommunale midlane, men ein stad må ein finna pengane. Og då meiner eg det er ei betre investering å setja pengar i slike prosjekt framfor å kjøpa berbare pc-ar til elevar som stort sett har slikt utstyr frå før.

Skal ein absolutt kjøpa inn utstyr, så sats på små berbare Linux-maskiner som Asus Eee. Det verkar som det perfekte verktøyet for elevar og studentar. Les elles Bjørn Venns blogginnlegg om litt av det same temaet.

Olav H. Hauge 100 år

Olav H. Hauge ville ha vore 100 år i dag. Den kjende diktaren frå Ulvik i Hardanger vart 86 år gammal og døydde i 1994. Han vart fødd i Ulvik, men Hauge-namnet kjem frå Lærdal der far hans kom frå. Han var altså halvt lærdøl.

I år er det felles 100-årsjubileum for både Olav H. Hauge og Geirr Tveitt, begge fødde i 1908 og begge hardingar. Og begge har hatt stor innverknad på kvart sitt område; lyrikk og musikk. Dei to vart etter kvart godt kjende og vegane deira kryssa kvarandre fleire gonger.

Hauge hadde ikkje ikkje noko enkelt liv, særleg i første halvdelen - det er vel gjerne slikt det blir stor kunst av. Han vart alvorleg sjuk alt som 15-åring ("i strid med maktene" som han sa sjølv sa) og seinare skulle han med jamne mellomrom bli hardt råka av djupe depresjonar og innlagd på (sinns-)sjukehus, jamvel med tvang. "Den andre mannen" eller "hin mannen" kalla han denne sida av seg sjølv, og sjølv om han er veldig langt nede i desse periodane, ser han seinare på denne sida ikkje berre negativt. Det er "den andre mannen" som verkeleg er noko, den sida representerer det kreative, for ikkje å seia galskapen, og den vanlege sida er nærmast "puslingen".

Den radikale krinsen av forfattarar kalla Profil etter tidsskriftet, blir ofte trekt fram som dei som oppdaga Hauge og fekk han fram i lyset. Det stemmer ikkje heilt, ein gløymer då at Hauge fekk kritikarprisen ((Norsk Kritikerforenings pris) alt i 1961 - mange år før Profil-gjengen kom på bana. Desse orda i Hauge si dagbok etter prisen vart kjend, seier mykje om forfattaren:

Eg lyt fortelja nytt. I går kveld ringde forlagssjef Øyvind Dybvad i Norsk Boklag. Han fortalde at På ørnetuva hadde fenge Norsk Kritikerforenings pris for 1961. Sjå der! Ho greidde seg, den vesle boki likevel. Han vilde eg skulle koma til Oslo til torsdag, då utdelingi skulde gå for seg. Fjernsyn nemnde han, og slike nye greidor. Eg sa nei med det same.... Visst er eg takksam, men det høver ikkje for ein arbeidsmann å møta fram på slike stader."

Men sjølv om Hauge syntest smålåten og ofte trekte seg unna merksemd, sette han inst inne stor pris på den. Han ville gjerne bli sett og akseptert, han som dei fleste andre.

Sjølv har eg vore fascinert av Olav H. Hauge lenge, først gjennom dikta hans og seinare gjennom historia om mannen sjølv. Det er smått utruleg at denne karen, som stort sett gjekk og sulla heime på garden Hakestad, hadde betre oversikt over lyrikk rundt om i verda enn dei fleste andre her til lands. Ein treng altså ikkje ha Oslo 3 som adresse for å følgja med på det som skjer!

Er du berre litt interessert i Olav H. Hauge, vil eg tilrå biografien Mitt liv var draum av Knut Olav Åmås. Det er ein framifrå biografi, grundig og ærleg og Åmås trengjer gjennom myta om "den diktande fruktdyrkaren". Han får fram dei store spenningane og kler av det romantiske synet på fruktbonden i Hardanger. Vel verdt å lesa!

I desse OL-tider kan diktet om Kuppern kanskje passa som avslutning, sjølv om det vart skrive til eit vinter-OL:

KUPPERN SKRID I SQUAW VALLEY

Eg har og teke premi på skeisor, eg vart
nummer fire i eit skulerenn då eg var åtte,
etter han Leiv.
Men dei hine hadde stålsette skeisor,
og eg hadde berre jarn.
Eg hadde kjøpt mine hjå urmakaren,
eg tok dei som hadde
største snablane.

Men no skrid Kuppern i Squaw Valley!
Eg har ikkje tenkt å gå nokon 10 000 m,
men ordi fær ein djervare sving,
og ho mor grip fastare um staven.

Årets konsert

For min del blir nok gårsdagens opningskonsert for Oslo Jazzfestival i det nye operabygget årets konserthøgdepunkt. Det vart to konsertar i ein, med ei avdeling Porgy & Bess og ei avdeling med Sketches of Spain.

Først eit par ord om operabygget. Det geniale ved bygget vart ikkje klart for meg før eg forsto at dette er eit bygg ein kan gå på - og det gjer folk til gagns. "Å gå på opera" har fått ein ny betydning; no er det reine folkesporten. Eg kosar meg også med tanken på at Frp her har feilrekna publikummet sitt grovt med den negative haldninga til bygget. "Folk flest" har trykt bygget til sitt bryst og det kan absolutt kallast Folkets hus. Som vanleg slepp Frp alt for billeg frå dette..

Tilbake til konserten. Maria Schneider stod i sentrum med sine Gil Evans-arrangement og det let flott, berre så det er sagt. Konserten opna, litt overraskande, med Porgy & Bess og Nicholas Payton som solist. Payton har (som mange andre) vorte kalla den nye Louis Armstrong, mykje pga. oppvekst i New Orleans og ei framtoning og ein trompetlyd som liknar mykje på gamle Louis. Det er alltid farleg å bli kalla "den nye ...", uansett kva sjanger og instrument det er. Det har teke knekken på mang ein artist.

Eg trur det kanskje også har prega Nicholas Payton og gjort han litt forvirra. Frå å starta som typisk neoklassisk bop-trompetist, har han gjort merkelege U-svingar innom m.a. electronica for så å venda tilbake til utgangspunktet. Det er litt typisk for den nye generasjonen av amerikanske jazz-musikarar; dei veit ikkje heilt kva bein dei skal stå på. Til Payton er det berre å seia: "hald fast på det du starta på". Han er heilt klart best når han spelar standardlåtar, og gjerne dei blues-prega.

Slik sett kunne han verka som eit litt feil val til å ta Miles-rolla i Evans-klassikaren Porgy & Bess. Og det vart noko uforløyst over det heile. Visst spelar han bra, men det læt litt tillært og ikkje heilt ekte. Berre på eit par melodiar (Summertime og There's a boat that's leavin' soon for New York) kom den "ekte" Payton fram, og særleg på den siste melodien tok det av. Men før det var det litt tamt. Eg tenkjer at Porgy & Bess-versjonen til Ella Fitzgerald og Louis Armstrong ville ha passa Nicholas Payton mykje betre, men det måtte jo ha blitt i eit anna konsertformat.

Sketches of Spain avslutta konserten og det vart eit formidabelt høgdepunkt. Det er ganske fantastisk at ein norsk trompetar, attpåtil frå Sogn og Fjordane!, skal stå i sentrum for noko slikt. Men Arve Henriksen overbeviste og publikum skjønte fort at dette var noko spesielt. Han makta å gi sitt eige uttrykk til melodiane medan han på same tid var heilt i Miles si ånd. Det var rett og slett fantastisk. Ekstranummeret fortener også omtale: Han sette i gang ein improvisasjon som heilt klart ikkje var avtalt. Musikarane var temmeleg rådville, men han fekk dei gradvis med, og til slutt også heile salen.

Om eg skal trekka bitte lite grann i Arve Henriksen sitt spel må det vera at eg heile tida sat med ein følelse av at teknikken er noko begrensa. Særleg i dei sterke partia hadde han litt lite å bidra med, og overlet det meste til ensemblet, med trompetrekkja og Frank Brodal i front. Arve Henriksen minner meg ein del om Palle Mikkelgaard i spelestilen og uttrykket - spesielt dei vare, melodiske linjene. Men Palle har det vesle ekstra når han gir jarnet, sjølv om det skjer svært sjeldan.

Maria Schneider leia begge avdelingane med stødig hand og viste at ho har eit heilt spesielt forhold til denne musikken og ei heilt spesiell forståing. Sjølv om ho stod i sentrum for konserten, kom ho litt i bakgrunn av Arve Henriksen sin prestasjon. Men det hadde ho tydelegvis ikkje noko i mot; og Arve Henriksen er heller ikkje den typen som tek rampelyset frå nokon - heller omvendt.

Her har vi ein musikar frå Sogn og Fjordane som er i absolutt toppklasse, utan tvil den største musikaren fylket har fostra i nyare tid. Og så er det knapt eit menneske som kjenner til han i heimfylket..

Den viktige oversetjaren

Favorittforfattar for tida er finske Arto Paasilinna. Han har skrive ei rekkje bøker og slo gjennom i heimlandet med boka Harens år i 1975. Bøkene er oversette til mange språk, men til norsk kom dei ikkje før nokre få år sidan. Harens år vart oversett i 2004 og seinare kom Den ulende mølleren (2006), De hengte revenes skog (2006), Kollektivt selvmord (2007) og Den elskelige giftblandersken (2008).

Det er ikkje tunge finske tankar a la "finsk fjernsynsteater" Paasilinna formidlar, men tvert om lettlesne og humoristiske historiar. Dei har eit visst burlesk preg og det er ofte den utstøytte middelaldrande mannen det handlar om, som gjerne dreg djupt inn i dei finske skogane og lever ut livet der i kontrast til det moderne. Rikelege mengder sprit høyrer også med, og her lever bøkene meir opp til dei finske mytane. Eg synest t.d. Erlend Loes Doppler minner mykje om Paasilinna, også i måten menneske og dyr kommuniserer på.

Eg har lese alle bøkene med unnatak av Kollektivt selvmord og den einaste eg synest ikkje held heilt mål, er Den elskelige gift-blandersken. Det er delvis på grunn av historien som ikkje er like god som i dei to første, men etter kvart sakna eg også det frodige språket som er heilt avgjerande i oversetjinga av ein slik forfattar (utan at eg kan eit ord finsk).

Det var då eg oppdaga at den siste boka er oversett av ein annan enn dei første. Dei tre første bøkene er oversette av Nøste Kendzior, kanskje kjend frå NRK og med kvensk bakgrunn, trur eg. Dessverre døydde ho i slutten av 2006 og blir ståande med dei tre oversetjingane av Paasilinna ho rakk. Det var synd ho starta så seint, for ho verka å ha eit sikkert tak på språket til Paasilinna.

Det er ikkje ofte ein tenkjer over oversetjingskvalitet og det er ikkje så rart. Det er sjeldan ein kan samanlikna originalteksten med den oversette, eller som i dette tilfellet ein oversetjar sitt arbeid opp mot ein annan.

Arto Paasilinna kan uansett tilrådast. Det er korte og lettlesne bøker og eg tilrår å starta med enten De hengte revenes skog eller Harens år.

Komplett uforståeleg

Komplett.no er ein av dei store på netthandel av elektroniske varer og eg brukar dei ofte. Det siste kjøpet var minne til ein gammal pc. Men då minnet skulle installerast, viste det seg at det ikkje fungerte.

PC-en er ein Fujitsu-Siemens av merket Scaleo, årsmodell 2001. Dessverre er ikkje Fujitsu-Siemens særleg interesserte i å opplysa kva modelltype dei sel så det var uråd å finna ut eksakt modell både via merking av sjølve pc-en og via medfølgjande dokumentasjon. Søk på modellnr., som stod på pc-en, ga ikkje resultat verken på Fujitsu-Siemens sine nettsider eller på Google.

Eg returnerte dermed minnebrikkane ved å følgja Komplett si oppskrift for "retur av produkt". Eg merka returen med at minnebrikkane ikkje passa til pc-en. Det såg ut til å fungera fint, men i dag kom det ny melding frå Komplett om at dei hadde funne feil på den eine minnebrikken og at den ville bli erstatta og ny sendt saman med dei andre brikkane. Men det var jo ikkje feil på minnebrikkane som var problemet, det var feil type minnebrikkar.

På brukarstøtte fekk eg opplyst om at eg ikkje skulle ha brukt "retur", men "angrefrist" - nærmast med eit "sjølvsagt" lagt til. Det er neimen ikkje lett å forstå ut frå opplysningane på Komplett sine nettsider. Moralen er: Snakk kunden (brukaren) sitt språk! Gjer det heilt klart for kunden at det er snakk om angrefrist og ikkje retur ved å stilla eit enkelt spørsmål i starten av rettleiinga.

Men elles er eg godt nøgd med Komplett...