DVD - Dett var dett

Det var Andreas Wiese i Dagbladet som hadde denne overskrifta onsdag. Nyheita om Warner Bros. overgang til Blu-ray (Blu-ray Disk - BD) har fått mange til å seia at kampen om den nye DVD-standarden er over. Sony står att som vinnar, og på mange måtar blir det revansje etter at dei tapte videostandarden for eit par tiår sidan.

Elkjøp dumpar no ut HD-DVD-spelarar til under 2 000, vel vitande om at det er potensielle tapsbomber dei sit på.

Eg synest likevel det er eit meir interessant spørsmål kva me skal med dei nye avspelarane. Tida er overmoden for å la bits flyta fritt på nettet og ikkje pressast inn på plater. I eit slikt lys er kampen mellom HD-DVD og Blu-ray merkeleg - eigentleg er det ein kamp mellom dinosaurar. Eller det burde vera det.

1984 - Store bror ser deg

Få bøker om framtida har fått større merksemd enn George Orwells 1984. George Orwell var pseudonymet for Eric Arthur Blair, fødd i India (!) i 1903 og død i 1950 i London. Boka 1984 vart skriven i 1948 og er ei novelle om eit dystopisk framtidssamfunn basert på ekstrem overvaking og kontroll.

Først trudde eg at det var ein skrivefeil i tittelen - ar Store bror skulle ha vore storebror. Det er jo slik det blir uttalt og Store bror ser deg har gått inn i daglegtalen som uttrykk for stadig meir (elektronisk) overvaking. Men det er altså Store bror.

Orwell var sosialist av overtyding, men såg at den sosialismen som vart forma i Sovjetunionen ikkje vart det samfunnet han trudde på, men tvert om eit sentralistisk terror-regime der alt individuelt var knust. Orwell var oppteken av individet og individuell fridom - kombinert med sosialistiske strukturar.

I 1984 blir individa knuste og kontrollen trengjer heilt inn til tankane. Tankepolitiet har som oppgåve å ta seg av dei som tenkjer feil - og dei blir ikkje berre torturerte og henretta, men "kurerte" på ein slik måte at minnet deira blir utsletta og tankane "korrigerte". Dette er som psykisk lobotomering.

Store bror ser deg har vorte ståande som sjølve begrepet på overvakingssamfunnet. I novella er fjernskjermane og tankepolitiet manifestasjonen av overvakinga. Fjernskjermane er tovegs fjernsysapparat monterte over alt der det kan tenkjast å vera fare for tankeforbrytelse. Skjermane er då sjølvsagt også monterte i private heimar. Dei som argumenterer for "den som ikkje har noko å skjula, har ingen ting å vera redd for" bør i alle fall lesa denne boka...

Nytale og dobbelttenking er sentrale begrep i boka og det samfunnet som blir skildra. Nytalen har til føremål å utvikla eit språk som er fritt for uønska ord slik at det til slutt ikkje skal bli muleg å tenkja dei gale tankane. Dobbelttenking er den tilnærminga til realitetane som blir kravd av innbyggjarane. Dei må godta at 2 + 2 = 5 på ein slik måte at dei både veit at det er feil, men likevel er overtydde om at det er rett. Det er absurd, men dessverre skremmande aktuelt når vi ser på dei mange feiltrinna som er gjorde opp gjennom historien.

Nytalen fører til at Fredsministeriet er namnet på krigsdepartementet, Kjærleiksdepartementet namnet på overvaking og tortur-apparatet og Overflodsministeriet er ansvarleg for rasjonering osv. Nytale er også eit begrep som har gått inn i daglegtalen og vi ser dessverre mange eksempel på formuleringar som har stort slektskap med nytale.

I 1984 hentar nok Orwell mest inspirasjon frå utviklinga i Sovjetunionen og Stalin er nokså tydeleg modell for Store bror. Men boka rettar kritikk mot alle typar totalitære regime og styresett som øver vald mot individa, og nazismen er då også eit like aktuelt eksempel på totalitær tenking.

Det er ei skremmande bok og ei sterk oppleving å lesa, og den er dessverre stadig vekk viktig.

2007 oppsummert

Det er tid for å gjera opp rekneskap, også for bloggaktiviteten. Statistikken viser 102 innlegg, altså eit snitt på to i veka. Det er bra, eg har hatt som mål å skriva minst eitt innlegg i veka.

Men aktualitet og kvalitet er viktigare enn kvantitet. Innlegget om elektronisk postjournal-prosjektet i staten skapte mest debatt med 10 kommentarar (inkl. mine svar). Sikkert mykje pga. sterke meiningar, men det er eit prosjekt som eg er svært skeptisk til og som eg sikkert vil komma tilbake til.

Google Analytics meiner eg har rundt 30 besøk for dagen (590 siste månad), men samanlikning av Google sin statistikk med andre verktøy viser at GA er veldig nøkterne i sine tal (skal ta opp dette i eigen omtale). I tillegg kjem rss-brukarar, reknar med at dei ikkje blir fanga opp av GA (?). Google meiner vidare at halvparten av brukarane kjem via lenker på andre nettstader og vel ein tredjedel via søkemotor.

Interessant nok kjem bloggen høgt på trefflista for følgjande søk, i følgje Googles Webmaster Toolkit:

• 'Forbrytelsen' (10. plass av 40 600 treff)
• 'Ordbok på nett' (10. plass)
• 'auto motor und sport' (16. plass av 1 240 000 treff!)

Størst gjennomstrøyming ("click-through") hadde søka 'da Nietzsche gråt' og 'fiat 500'.

Alt i alt vil eg seia meg bra fornøyd med bloggåret 2007.

Framgang?

Sjekk denne spesifikasjonen på ein el-bil:

• 7 hk elektromotorar plasserte i framhjuls-nava
• toppfart ca. 60 km/t
• rekkevidde ca 50 km

Det kunne vore ein Think eller ein annan el-bil, men det er faktisk spesifikasjonen på ein el-bil frå 1900! Den vart konstruert av Ferdinand Porsche og heitte Lohner-Porsche Electric Voiturette.

Ta også med at på denne tida (rundt 1900) vart det selt fleire el-bilar enn konvensjonelle i USA. Då kan ein verkeleg spørja seg om det har vore nokon framgang på dette området?

Det er det britiske bilbladet Car som stiller spørsmålet i januar-nr. (foto frå www.gizmag.com).

Høyrt om brukartesting?

Av og til lurer eg på om brukartesting er heilt ukjendt metodikk for programutviklarar. Ta dette eksempelet frå nettbanken til Sparebanken Vest, ein dårleg nettbank for å ha sagt det: Applikasjonen godkjenner ei rad datoformat, men av ein eller annan merkeleg grunn ikkje formatet dd.mm

Ein brukartest ville garantert ha avslørt dette, det ville vel andre type testar også. Eller dersom dei opna for innspel frå brukarane på annan måte.

Årets vakraste

uansett klasse: Alfa Romeo 8C Competizione. Bilen blir berre produsert i 500 eksemplar og alle er bestilte. Ingen av dei er til meg (snufs..), sannsynlegvis ingen til Norge i det heile. Dei nyrike i dette pottitlandet har sjølvsagt ikkje peiling på bilar, berre på vulgær framvising. Wikipedia har ein oversikt over fordelinga; ikkje overraskande er det USA og heimlandet Italia som stikk av med dei fleste.

Alfa Romeo vekkjer heilt spesielle følelsar hjå bilinteresserte. Når det kjem design er det få som kan måla seg med dei. Dei hadde si store tid for snart 40-50 år sidan, særleg var 60-talet bra. Sidan har det gått mykje unnabakke og når kvaliteten ofte har vore så som så blir det totalt sett ikkje så bra. La oss håpa at denne modellen er eit teikn på at ting snur. Dette er etter mitt syn eit godt eksempel på bil + kunst = bilkunst.

Forbrytelsen - igjen

Så var den danske serien "Forbrytelsen" slutt. Eg såg 19 av dei 20 episodane (manglar den første) og må seia den fengja heilt utanom det vanlege.

Då serien starta på att i haust med nye 10 episodar var eg spent både på om den høge kvaliteten kunna halda heilt ut og om det var muleg å laga 10 episodar til gitt at det verka som serien var kommen nokså langt etter dei 10 første. Eg kan nok ikkje svara tydeleg ja på nokon av spørsmåla.

Eg tykkjer kvaliteten dessverre sank i siste halvdel, og avslutninga - som eg frykta for lenge - vart også dessverre ein nedtur. Av dei hendingane som trekte ned i den siste delen vil eg spesielt nemna den seine introduksjon av kjæresten til Nanna Birk Larsen. At han i tillegg gjorde ein ganske dårleg rolle, reduserte dette endå meir.

Etter avslutninga sit eg med følelsen av at serien trekte opp altfor mange trådar og klarte ikkje å nøsta dei opp - fleire av dei vart ganske lause. Særleg tykkjer eg at dei mange hinta om kopling til politiet fall pladask, og koplinga mellom gjerningsmann og det politiske miljøet enda også med eit magaplask.

Det var veldig synd, for serien er noko av det beste eg har sett innan sjangeren - og milevis framfor anna som blir produsert i Skandinavia. Men det heldt dessverre ikkje heilt inn.

Vedtak om opne dokumentstandardar på nettet

Regjeringa har vedteke at all informasjon på statlege nettsider skal vera tilgjengeleg i eitt av dei opne dokumentformata HTML, PDF eller ODF. Vedtaket lyder slik:

• HTML skal vera primærformatet for publisering av offentleg informasjon på Internett
  
  
• PDF er obligatorisk i tilfelle der ein ønskjer at den opprinnelege utsjånaden på eit dokument skal vera uendra
  
  
• ODF skal brukast til å publisera dokument som skal kunna endrast etter at dei er lasta ned, til dømes skjema som skal fyllast ut av brukaren

Dette er ei grei presisering av ei utvikling som har lege i korta lenge, og slik sett er det verken dristig eller revolusjonerande. Men regjeringa (gjennom FAD) får på denne måten sett trykk på arbeidet med overgang til opne format og det er lettast å gjera på nettet.

Sjølv likar eg best formuleringa om at HTML skal vera primærformatet for publisering av offentleg informasjon på nettet - det har i alt for lang tid vore ei pdf-isering av nettet som ikkje er bra.

Dei nye krava vil gjelda frå 1. januar 2009 og arbeid er sett i gang for at dei også skal omfatta kommunane.

Gratulerer med 75-årsdagen!

Den klassiske telefonkiosken, kalla "RIKS"-en fyller 75 år i år, om ikkje akkurat i dag. Den vart teikna av arkitekt Georg Fredrik Fasting som vann arkitektkonkurransen utlyst av Telegrafvesenet.

Telefonkiosken er ein veldig god og tidleg dokumentasjon av funksjonalismen ("funkis"-stilen) i norsk arkitektur. Interessant nok var rammene for arkitektkonkurransen viktige for den stilen som Fasting valde til slutt: Kiosken skulle ikkje kosta meir enn kr 1 000,- ferdig oppsett, dermed måtte den vera enkel og funksjonell.

(bilete og opplysningar frå Kulturnett)

Årets produkt: SnagIt

For eigen del er det ikkje tvil om kva som har vore årets mest nyttige program/verktøy: Bildebehandlingsprogrammet SnagIt. Det har gjort arbeidsdagen uendeleg mykje enklare. SnagIt er veldig enkelt; det let deg ta utsnitt av bilete (grafisk) og gjer det t.d. enkelt å ta utsnitt av eit skjermbilde. Eit enkelt og nyttig program, rett og slett. Takk til Are for tipset...

HTML 5

A List Apart tek for seg HTML 5, oppgraderinga av HTML-standarden. Versjon 4 av HTML er snart 10 år (!), den vart ferdig i 1998 og gradvis implementert i nettlesarane i tida etterpå.

Slik sett er det på høg tid med oppgradering av HTML. Det har rett nok komme oppdateringar innafor 4-versjonen, og me har også fått xml-versjon av HTML 4 (xhtml 1.0 og 1.1). Men xhtml er ikkje ei oppgradering av HTML som standard, berre ei transformering av HTML 4 til XML.

HTML 5 er ikkje ferdig definert. Arbeidet starta i 2004 og held framleis på. Dei viktigaste endringane i forhold til ver. 4 er:

• innføring av nye standard elementtypar som
  '

  header', 'nav', 'article', 'aside', 'section' og 'footer' (Blogger forbyr meg å bruka vanlege taggar)

  og

  som gjer tidlegare bruk av
  'div id ...' unødvendig
• innebygd støtte for video og audio
• DOM (Document Object Model) som grunnlag for side-representasjon

For ein detaljert gjennomgang av HTML 5-forslaga, les Lachlan Hunts artikkel i ALA.

Da Nietzsche gråt

When Nietzsche Wept er også skriven av Irvin D. Yalom. Som nemnt i omtalen av Schopenhauer-kuren var Arthur Schopenhauer ein viktig inspirasjon for filosofen Friedrich Wilhelm Nietzsche (1844 - 1900). Men der Schopenhauer var grunnleggjande pessimistisk og såg livet som ei endelaus liding, såg Nietzsche visse mulegheiter. Han meinte at tragedien var ei stadfesting av livet, men dette har vorte misforstått av mange i ettertid. Det har vorte sagt at det er farleg å lesa Nietzsche i for ung alder og utan tilstrekkeleg bakgrunn og at mange har teke vegen ut i det ekstreme av den grunn.

Nietzsche var ein stor stilist og ein av dei beste forfattarane av dei store filosofane. Elsken for aforismar arva han truleg etter Schopenhauer.

Boka handlar naturlegvis om Nietzsche og filosofien hans, men også om starten på arbeidet med psykoanalyse som terapiform i Wien. Det er ei oppdikta historie om Nietzsche som inngår eit veddemål med den jødiske legen dr. Josef Breuer som var ein av grunnleggjarane av psykoanalysen. Breuer var ein god ven av Sigmund Freud, som også spelar ei viss rolle i boka.

Breuer skal prøva å kurera Nietzsche for psykiske (og fysiske) plager og tankar om sjølvmord, noko Nietzsche går med på under føresetnad av at han får undervisa Breuer i filosofi. Nietzsche tek fort over rolla som terpeut og det er Breuer som "endar på benken". Men det er heile tida ein interessant kamp mellom dei som begge to har stort utbyte av og dei kurerer kvarandre på eit vis.

Schopenhauer-kuren

Det 200. innlegget på bloggen skulle helst ha vore ei lita markering med statistikk osv., men det får venta. Har akkurat lese ferdig Schopenhauer-kuren av Irvin D. Yalom og har lyst til å formidla inntrykk frå den.

Irvin D. Yalom er psykiater som er kanskje er meir kjend som forfattar, både av fakta og fiksjon. Han er prof. emeritus i psykiatri ved Stanford Univ. og kjend psykoterapist.

I Schopenhauer-kuren er som namnet antyder, Arthur Schopenhauer sentral. Han var ein kjend tysk filosof (1788-1860) som mellom anna sette seg føre å korrigera Kant på vesentlege punkt og som øvde stor innflytelse på seinare filosofar og vitskapsfolk; særleg Friedrich Nietzsche, men også vitskapsmenn som Sigmund Freud.

Yalom har massevis av erfaring som terapeut og brukar den til å formidla kloke råd og stilla fornuftige og kritiske spørsmål til det han sjølv og fagfellene driv med. Han kvir seg ikkje for å stilla nokså fundamentale spørsmål om terapi og terapeut-rollen og han vågar også å skriva om tabu-område som t.d. sex i møtet mellom terapeut og klient. Sex er i det heile ein viktig del av problemstillingane han drøftar i mange av bøkene sine, men om du er ute etter "mjukporno" eller liknande er dette feil mann..

I Schopenhauer er hovudpersonen (nok ein gong) den eldre terapeuten som har fått konstatert ein vondarta svulst og har kort tid att å leva. Han tenkjer gjennom livet sitt og på alle pasientane han har hatt og får lyst til å finna ut om han faktisk har gjort nokon skilnad - om han har hjelpt nokon i det heile. Han stansar ved ein av klientane som han hadde store problem med å hjelpa, han må faktisk erkjenna at han ikkje klarte å hjelpa han trass i tre års terapi.

Han kontaktar den tidlegare klienten, som tilsynelatande klarte å kurera problemet sitt (unormal høg sex-drift). Kuren var Schopenhauer, derav namnet på boka. Dei to inngår så ein avtale/veddemål med gjensidige motivasjonar og resten av boka dreier seg om vekselvis gruppeterapi der dei to har sentrale roller, og glimt frå Schopenhauer sitt liv.

I mange av bøkene til Yalom går terapeuten med på ei utfordring, eit veddemål eller ein annan slags avtale. Det er ofte spenningsdelen av boka og det som driv forteljinga framover. Yalom får heile tida brukt erfaringane sine frå terapien på same tid som han er ein glitrande forteljar. Det gjer at bøkene både er lettlesne og interessante. Av norske forfattarar er det kanskje Finn Skårderud (også psykiater) som kjem nærmast og han har også ofte nemnt Yalom som eit førebilete.

Til slutt nokre sitat/aforismer frå Schopenhauer - ein grunnleggjande pessimist, misantrop og ateist. Han var faktisk ein av dei få filosofane som ope stod fram som ateist og det kunne han gjera fordi han aldri var avhengig av ei lærestilling; han levde på farsarven til siste slutt.

Livet er noen elendige greier. Jeg har bestemt meg for å tilbringe livet med å tenke på det.

Talent er som en skarpskytter som treffer et mål andre ikke klarer å treffe. Genialitet er som en skarpskytter som treffer et mål andre ikke klarer å se.

Religionen har alt på sin side : åpenbaring, profetier, statlig beskyttelse, den høyeste rang og verdighet (...) og hva mer er, det uvurderlige fortrinnet ved å få lov til å presse sine doktriner inn i sinnet i den tidligste barndommen, slik at de blir nesten medfødte tanker.

Semantisk begrepsforvirring

Spørsmålet er kva som ligg i begrepet "semantic web"? Det er eigentleg mest ironisk at det herskar såpass begrepsforvirring om dette. Semantisk web skal jo nettopp innføra begrepsharmonisering.

Er f.eks. emnekart (Topic Maps) omfatta av "Semantic Web" og "Semantic Web Technology"? Mange (W3C) vil seia nei, men det blir samtidig nokså rart - i alle fall i mine øyre.

Kollega Robert har gitt meg følgjande definisjonar:

1) Topic Maps: teknologi og rammeverk

2) Semantic Web: rammeverk utviklet i W3C-regi.

3) Semantic Web Technology: teknologien bak W3C rammeverket, stort sett basert på RDF/OWL

4) Semantic Technologies = alt som bruker semantikk til å resonnere. XTM, SW/T, ++

Også Lou Rosenfeld har lurt på dette i bloggen sin.

Er det muleg?

Eg sluttar aldri å bli overraska over kor dumme løysingar det går an å laga på nettet. Dropzone.no, som eg elles har eit godt forhold til, tek prisen med denne feilmeldinga. Stakkars dumme kundar som prøver seg på søkeord som er lenger enn 16 teikn..

Albert Åberg - 40 år etter

Johan Harstad har fått den geniale ideen å skriva historia om kva som skjedde med barnebok-figuren Albert Åberg. Dei fleste kjenner Gunilla Bergströms barnebøker med Albert og pappa Bertil som bur åleine.

Romanen har tittelen "Hässelby" og undertittelen "Demonteringen har begynt" meir enn antydar kva veg dette går. Det som fortonar seg som eit idyllisk far/son-forhold i barnebøkene viser seg å vera eit altfor tett og øydeleggjande forhold. Far Bertil er nok ikkje den kjærlege og omsorgsfulle pappaen som vi meiner å hugsa; han øver ei øydeleggjande kraft på Albert ved å gjera forholdet altfor tett så ingen av dei til slutt får pusta. Albert klarer ikkje å lausriva seg frå faren, trass i fleire forsøk, og endar med å gå til grunne i klaustrofobien. Far og son Åberg går til grunne saman med sjølve det svenske idealsamfunnet - folkhemmet.

Trass i den håplause grunntonen og utviklinga er ikkje dette berre ei dyster bok. Det er mange artige situasjonar og sitat/hint for alle som kjenner utgangshistoria. "Du er snill du, Albert, du kunne ha vore ein barnbokfigur". Eller når det for alvor begynner å gå nedoverbakke med Albert etter at han har flytta heimatt til faren og begynt å arbeida på lageret på Clas Ohlson. Han får sparken frå Clas Ohlson og blir beden om å gå, men svarer "skal bare, jeg skal bare.." - eit uttrykk Albert Åberg-kjennarar vil nikka smilande til.

Det er kreativt og det er godt skrive og Johan Harstad brukar musikkreferansar på ein overbevisande måte gjennom romanen. Slutten blir litt "over the top" for min del, men det reduserer ikkje verdien av boka. Les den!

NOKOBIT 2007

Bak det eksotiske (?) namnet skjuler det fulle namnet Norsk konferanse for organisasjoners bruk av informasjonsteknologi seg. Det er den eine av to norske IT-konferansar; den andre er NIK - Norsk informatikk-konferanse. Dei to konferansane har hatt samarbeid på arrangementsida dei siste åra, men er altså to separate konf. Nokobit representerer den samfunnsfaglege IT-sida medan NIK er meir "hardcore" IT, dvs. realfagleg retta.

Årets konferanse/-ar hadde rundt 130 deltakarar og var eit bra arrangement. Sjølv presenterte eg paperet "Accessibility of Norwegian Public Web Sites" med resultat frå Norge.no sine kvalitetsvurderingar 2004 - 2006, og då med hovudvekt på tilgjengelegheit. I tillegg var eg diskutant på paperet "An Instrument for Web Site Evaluation" frå Hanne Sørum og Bendik Bygstad, NITH.

Det fine med NOKOBIT (og NIK) er at det er ein god arena å presentera starten på arbeidet med ein artikkel. For det første er det fagfelle-vurdering av artikkelforslaga i utgangspunktet. I tillegg er det eit godt opplegg med oppnemnt diskutant og førebudde spørsmål for dei artiklane som blir godkjende. Og på toppen er det bra tid til spørsmål og diskusjon etter presentasjon og diskutant. Det fungerer verkeleg bra.

Av den grunn skulle eg gjerne sett ei breiare deltaking og ikkje berre høgskular og universitet. Forskingsinstitutta glimrar stort sett med fråver, og frå anna hald (konsulent- og rådgivingsbransjen) er det nesten ingen.

Årets bidrag er gitt ut som proceedings på Tapir forlag. Presentasjonen min blir lagt ut på vestforsk.no med det første.

Sagt om telefonen

I samband med ein artikkel om usability i mobil e-handel (Venkatesh et al.) kom eg over følgjande sitat om telefonen:

"The great advantage [the telephone] possesses over every other form of electrical apparatus consists in the fact that it requires no skill to operate the instrument."
—Alexander Graham Bell, 1878

"My department is in possession of knowledge of the details of the telephone, and the possible use of the telephone is limited."
—Engineer-in-Chief, British Post Office, 1887

"There's an old story about the person who wished his computer were as easy to use as his telephone. That wish has come true, since I no longer know how to use my telephone."
—Attributed to B. Stroustrup, inventor of C++

Eg likar den siste best..

Bloggsensur

Blogg og sensur er kanskje eit ømtolig tema. Eg synest i utgangspunktet sensur av bloggkommentarar er ein uting. Så må eg leggja til at spam og andre moment kan tvinga bloggarar til å måtta gjera det likevel. Sjølv har eg valt å ikkje ha nokon førehandssensur på bloggkommentarane ut frå prinsippet om først å prøva full openheit, og deretter eventuelt stramma litt inn dersom det skulle bli nødvendig. Heldigvis har det ikkje vore nødvendig til no.

Eg har sjølv sett at kommentarar eg har lagt inn på andre sine bloggar ikkje har vorte publiserte. Det kan vera mange grunnar til det, men at dei skulle vera støytande eller bli rekna som reklame eller spam er i alle fall ikkje tilfelle. Det kan også vera rein forgløymelse frå bloggaren si side. Hovudpoenget er: Full openheit som utgangspunkt. Særleg viktig er dette for bloggarar som nettopp har ei rolle som uavhengige kommentatorar i forhold til den meir regulerte delen av media.

5 på topp i 2007

Det er altså snakk om dei fem verste nettstadene i 2007, slik Times Magazine ser det. På lista er det i alle fall to kjende tenester: Myspace og Second Life. Den siste omtalar Times slik når dei forklarer all merksemda tenestar får særleg frå næringslivet:

The corporate world's embrace of the place as a venue for staff meetings and training sessions does seem to lend Second Life a layer of legitimacy. But maybe it's a case of some CEOs trying too hard to be hip.

Eg kunne ikkje sagt det betre sjølv. Styr unna!