Bitcoin og kriminalitet

Kommentaren min til intervjuet med Ann Pettifor i Klassekampen 25.07 fekk eit par reaksjonar. Den eine via epost var såpass useriøs at eg ikkje skal bruka noko tid på den (vedkommande meinte eg burde gå ut beklaga til Ann Pettifor, gitt den store økonomen ho er. Då eg svarte at eg ikkje finn ein einaste vitskapleg artikkel frå ho på temaet Bitcoin, kryptovaluta eller blokkjedeteknologi, svarte vedkommande at eg burde søkja på YouTube. Case closed..).

Lars Reinertsen skreiv følgjande innlegg i KK 31.07:

Svein Ølnes har rett i at bitcoin er primært et ideologisk verktøy. Alle som har hørt en «bitcoin-bro» legge ut om «fiatpenger» vet det. Mer oppsiktsvekkende var påstanden om at bitcoin «gjer korrupsjon vanskeleg». For ingen moderne teknologi har vært til mer hjelp for de kriminelle bransjene enn kryptovaluta. Selv ikke «burnerphones».

Rett nok er de ikke alle like, og bitcoin er, som Ølnes hevder, forholdsvis åpen. Men det finnes kryptomiksere som gjør bitcointransaksjoner langt vanskeligere å spore enn den åpne blokkjeden kanskje kan få en til å tro.

Langt viktigere er likevel at bitcoin er via kryptofond og derivater fundamentet for hele krypto-økonomien. Bitcoin er derfor alle verdens kriminelle og korrupte lederes beste venn. Langt mere praktisk enn å stadig måtte fly til Sveits med kofferter fulle av penger. Eller å måtte ha dem i kjelleren, som stadig medfører arrestasjoner av politikere og toppbyråkrater tyder på at er praksis. Langt enklere da å ha alle de «ill gotten gains» på en minnepinne. I bitcoin.

Eg fekk spørsmål frå debattredaksjonen i KK om eg ville svara på den, og det sa eg ja til og sende dei eit svar same kvelden. Men det har så langt ikkje vorte publisert. Her er det uansett:

Bitcoin og kriminalitet

Svein Ølnes, styremedlem i Bitcoinpolitisk institutt (BPI)

Lars Reinertsen meiner bitcoin er perfekt for kriminelle og at påstanden om at den gjer korrupsjon vanskeleg, difor ikkje stemmer. Går me langt tilbake i bitcoin-historia, til Silk Road-tida (2011-2013), stemmer det at bitcoin i stor grad vart brukt til lyssky verksemd  som kriminalitet, kasino-tenester og liknande.

Men 13-14 år er lang tid i den teknologiske tidsalderen, og kanskje endå lenger målt i bitcoin-tid. Analysefirmaet Chainalysis melder i siste årsrapport (2025) om kriminalitet i kryptovaluta at mindre enn 0,03 % (!) av transaksjonane i bitcoin kan karakteriserast som lyssky eller kriminelle («illicit»). Det er forsvinnande lite når me samanlikna med vanleg valuta («fiat-valuta»), der det internasjonale pengefondet IMF estimerer at 2-5 % av global BNP-verdi årleg blir brukt til kriminell verksemd. Talet på transaksjonar som blir køyrde gjennom bitcoin-miksarar, er godt under 1 % av totalen. Og det er ikkje nødvendigvis berre kriminelle som brukar slike tenester, men også personar meir opptekne av personvern enn gjennomsnittet.

Tala frå Chainalysis er dei beste me har og blir langt på veg stadfesta av forsking. Tala er uansett langt meir pålitelege enn tala frå fiat-valuta, takka vera all informasjon som ligg på bitcoin-blokkjeda.

Chainalysis blir brukt av styresmakter (politi, etterretning, skatt m.v.) i mange land og er ei  viktig teneste for avsløring av kriminelle handlingar i kryptovaluta. Når transaksjonar i Bitcoin-systemet i tillegg er å rekna som «hogne i stein», er det berre dei dummaste av dei kriminelle som tek sjansen på å bruka valutaen. Dei smarte har skjønt for lenge sidan at det tryggaste er å operera med vanlege pengar.

Venstresida bør forstå Bitcoin

Laurdag 25. juli hadde Klassekampen eit intervju med økonom Ann Pettifor. Jounalist Line Madsen Simenstad stod for intervjuet og det var ein del av KK-serien "Samtidsdiagnoser" der eit knippe tenkjarar blir utfordra på dei store spørsmåla i tida. Eg sende inn ein kommentar til artikkelen, og den vart publisert i dag (30. juli).

Ann Pettifor, som eg må innrømma eg ikkje har høyrt om før, er kjent for mellom anna å ha spådd finanskrisa, i boka "The Coming First World Crisis" i 2006. No er ho aktuell med boka "The Global Casino". Pettifor framhevar KI og krypto som to enorme bobler som ho trur vil utløysa den neste finanskrisa. Omtalen hennar av Bitcoin/krypto er likevel svært mangelfull, det same er forståinga hennar av omfanget av krypto sett opp mot globale finansverdiar totalt. Når "kjende" økonomar bommar så kraftig på eit område eg meiner eg kjenner godt, blir eg også skeptisk til kva anna dei tek like lett på.

Klassekampen sitt innhald er bak betalingsmur, og det gjeld dessverre også debattinnlegg som dette. Eg kan dessverre ikkje gjengi originalartikkelen her, den må skaffast på anna vis.

Venstresida bør forstå Bitcoin

Svein Ølnes, styremedlem i Bitcoinpolitisk institutt (BPI), 28.07.2026

I intervjuet med økonom Ann Pettifor laurdag 25.07 stiller KK-journalist Line Madsen Simenstad eit veldig godt spørsmål: Kryptomiljøet har mykje av den same kritikken mot finansbransjen – bør ikkje venstresida prøva å nå desse med sine analysar? Men Pettifor svarer dessverre ikkje på spørsmålet. Ho avfeier bitcoin/krypto som verdshistoria sitt største pyramidespel. Her er det moralsk indignasjon som er styrande, ikkje fagleg argumentasjon. Påstanden hennar om at krypto skal kunna bidra til ei enorm finansboble er også teken ut av lause lufta. Verdien av all krypto er knapt synleg sett opp mot dei globale finansverdiane.

Venstresida både kan og bør gå i dialog med Bitcoin-miljøet. Som Madsen Simenstad skriv, er analysane ulike, men kritikken av dagens finanssystem er veldig lik. Bitcoin ser ved første augekast ut til å kryssa av på alle liberalistiske punkt, og det får mange på venstresida til å avvisa det automatisk. Men ved nærmare ettersyn har Bitcoin eigenskapar som dei fleste på venstresida vil kunna slutta opp om:

·         Det er eit rettferdig system i den forstand at alle, i heile verda, har lik tilgang til systemet.

·         For mange forfølgde (dissidentar, opposisjonelle) er Bitcoin avgjerande for å kunna fungera i totalitære og autoritære styresett.

·         Det gir folk utan tilgang til banktenester eit alternativ.

·         Det er ope og transparent og gjer korrupsjon vanskeleg

·         Det er eit berar-instrument der verdiane går direkte frå avsendar til mottakar, utan bruk av mellomledd, noko som gjer at det i framtida kan bli brukt som global oppgjersvaluta og slik utfordra dollarhegemoniet.

Så er det sjølvsagt sider ved Bitcoin som mange på venstresida vil har problem med, mellom anna at det er eit pengesystem staten ikkje har kontroll med. Men i si tid var det også heilt utenkjeleg at eit globalt informasjonssystem skulle baserast på Internett; eit system ingen statar kontrollerte.

 

Bitcoin er pengar for fiendar

Dette lesarinnlegget vart sendt til Dagens Næringsliv, men vart ikkje publisert.

.....

Bitcoin i Hormuz-sundet

Iran krev betaling i bitcoin for skip som vil passera gjennom Hormuz-sundet, i følgje ein artikkel i Financial Times 08.04. Den første tanken er at det kanskje ikkje er den beste marknadsføringa av bitcoin som betalingsmiddel, gitt det brutale regimet. Men ved nærmare ettertanke viser dette bitcoin sitt potensial som globalt oppgjerssystem i framtida.

Financial Times skriv at skip som ynskjer å passera gjennom Hormuz-sundet, må senda e-post til iranske styresmakter som etter ei eventuell godkjenning av søknaden, krev at ei passeringsavgift blir betalt i bitcoin. Grunnen til ynskje om betaling i bitcoin er at sjølve transaksjonen ikkje kan stoppast, og at den er endeleg oppgjort i det den blir inkludert i ei ny blokk på bitcoin-blokkjeda (og får 5-6 nye blokker «oppå» seg). Sjølv om dette er eit utspel frå iransk side, er det eit interessant teikn i tida.

Bitcoin er pengar også for fiendar, noko denne saka viser. Og bitcoin er perfekt som betalingsmiddel mellom aktørar som ikkje stolar på kvarandre. I ei verd som blir stadig meir multipolar, og der USA sitt dollar-hegemoni blir sterkare utfordra, er bitcoin eit realistisk alternativ som betalingssystem. Mykje av grunnen er at pengesystema våre i stadig større grad blir brukte som våpen, dvs. brukte til sanksjonar og frysing av bankkonti i konfliktar. Amerikanske dollar er i særstilling her, i tillegg til at USA også kontrollerer SWIFT-systemet som blir brukt til pengeoverføringar globalt.

Krigen mot Iran har vist at bruken av dollar som våpen, er i ferd med å mista kraft. Iran er mellom dei hardast sanksjonerte landa i verda, likevel finn dei vegar utanom dollaren for oppgjer utanfor grensene. I dag er bitcoin ein for liten og for volatil valuta til å spela ein større rolle som globalt betalingsmiddel. Men ei framtid med eit nøytralt pengesystem for globale betalingar, er nærmare enn mange trur.

 

Bøker 2025

Det er viktig å lesa, og det er også viktig å lesa romanar og la tankar og fantasi få flukt. Det er lite som kan måla seg med å vera inne i ei god bok og gle seg til neste dag og halda fram lesinga.

Eg føretrekk papirboka, utan tvil, men fordi eg har mykje arbeid ute; arbeid som ikkje lagar mykje lyd (skjering av frukttre, kniping av blomster på ungtre, epleplukking ++) har det vorte meir lydbok etter kvart. Og lydboka er ei god erstatning, særleg når det er ein god opplesar, gjerne forfattaren sjølv. I fjor høyrde eg fleire bøker på nytt, som lydbok, og det var ei fin oppleving.

Det er vanskeleg å plukka ut favorittar, for bøkene er ganske ulike. Men som ei siste helsing til Cormac McCarthy vil eg framheva "Stella Maris" som lydbok.

Eg las dei to bøkene "The Passenger" og "Stella Maris" i 2023 i engelsk versjon, og høyrde "Stella Maris" om att på lydbok i haust på norsk. Det var fengslande! Elles må eg også nemna "Det åttende livet" som jo er ein internasjonal bestseljar, men likevel veldig fascinerande trass i sine 1100 sider (!). Også "Balansekunst" var kjekk å høyra om att som lydbok.

Bøker 2025
Richard Holden: “Money in the 21^st Century”

Natalie Smolenksi (red.): “The Satoshi Papers”

Guri Idsø Viken: “Krakk”

Agnes Ravatn: “Gjestene”

Carl Frode Tiller: “Arbeiderhjerte (1)”

Gregory David Roberts: “Shantaram” (lydbok)

Rohinton Mistry: “Balansekunst” (lydbok)

Andrev Walden: “Jævla menn” (lydbok)

Kyrre Andreassen: “Svendsens Catering” (lydbok, lese av KA)

Pascal Engman: “X” (lydbok)

Nino Haratischwili: “Det åttende livet” (lydbok)

Kjersti Annesdatter Skomsvold: “Jo fortere jeg går, jo mindre er jeg”

Adania Shibli: “En liten detalj”

Haruki Murakami: “Norwegian Wood”

Johan Harstad: “Under brosteinen – stranden!”

Cormack McCarthy “Stella Maris” (lydbok)

Frode Grytten: “Den dagen Nils Vik døde”

Cormac McCarthy: “The Crossing” (“Over Grensen”, lydbok)

Cormack McCarthy: “All the Pretty Horses” (“Alle de vakre hestene”, lydbok)

Cormac McCarthy: “The Road” (“Veien”, lydbok)

Erlend Loe: “Doppler” (lydbok)

Kjartan Fløgstad: “Skriftarbeid”

Marit Eikemo: “Vi er brødrene Eikemo”

Lars Saabye Christensen: “Herr Knapps uforrettede saker”

100-årsjubileum for kvantemekanikken

I år (2025) er det 100 år sidan det viktige fundamentet for kvantemekanikk/-fysikk vart lagt. Gjennombrotet stod den unge tyske fysikaren Werner Heisenberg (23 år den gangen) for, og det skjedde på den isolerte og forblåste øya Helgoland, langt ute i Nordsjøen. Grunnen til at Heisenberg var der, sommaren 2025, var at han "flykta" frå ei ekstrem høysnue, og på Helgoland var det fritt for tre, planter og pollen i mange mils avstand.

Utfordringa frå Niels Bohr
Der fekk han rikeleg tid til å grubla over utfordringa særleg Niels Bohr hadde gitt han. Bohr kjøpte ikkje idéen om at eit atom kunne forståast som eit solsystem i miniatyr, med elektron som gjekk i bane rundt kjernen om lag som planetar rundt ei sol. Han fekk det ikkje til å stemma med utrekningar av energi i form av lys. Formlane føresette at elektrona krinsa rundt kjernen i visse bestemde baner og deretter hoppa på magisk vis over i ei anna. Dette spranget - "kvante-spranget" - var til då umuleg å forklara.

Berre det observerte!
Heisenberg var djupt fascinert av Einstein og hans måte å forska på: Ta utgangspunkt berre i det me ser, ikkje det me trur finst eller bør skje. Altså er observasjonar det essensielle. Heisenberg tenkte at dersom det ikkje er muleg å finna nye rørsle-lover som kan forklara elektrona sine hopp, får me halda oss til kjente rørsle-lover og heller endra måten me tenkjer om sjølve elektronet på. La oss berre beskriva det me kan observera frå utsida: intensiteten og frekvensen i lyset elektronet sender ut. Heisenberg med tabellar (matriser) som har elektrona si startbane langs linjene (vassrett) og og ankomstbane langs kolonnene (loddrett). Han reknar og reknar og får til slutt verdiane til å stemma med Bohr sine postulat. Han skriv sjølv om gjennombrotet (frå boka "Helgoland" av Carlo Rovelli):

"Med ett var jeg ikke lenger i tvil om at den nye 'kvantiske' mekanikken som beregningene mine indikerte, var konsistent. 

Jeg var aldeles skrekkslagen. Jeg hadde følelsen av at jeg tvers gjennom fenomenenes overflate skuet ut mot et usedvanlig vakkert indre; jeg følte meg svimmel ved tanken på at jeg nå ble nødt til å granske denne nye rikdommen av matematisk struktur som Naturen så sjenerøst bredte ut foran meg."

"Vanvittig artikkel"
Tilbake på fastlandet tidleg i juni leverer han ein kopi av artikkelutkastet han har skrive, til professor Max Born som han er assistenten til. Han skriv til Born: "Jeg har skrevet en helt vanvittig artikkel, og jeg våger ikke å sende den til noe tidsskrift for å få den publisert". Max Born les gjennom artikkelen og sender den til Zeitschrift für Physik. Sjølv om oppdaginga til Heisenberg er revolusjonerande, er kjernen i den ganske enkel: kreftene er dei same som i klassisk fysikk, men variablane er erstatta med tabellar (eller matriser) som representerer elektronet sin posisjon. 

"Knabenphysik"
Som vanleg tek det tid før nye og revolusjonerande idéar får feste, og ofte er det dei eldre og etablerte som nektar å innsjå den nye tida. I Göttingen, der Heisenberg, medstudent Pascual Jordan og professor Max Born heldt til, vart fysikken deira kalla "Knabenphysik" - fysikk for gutungar.

Historia om Werner Heisenberg si grensesprengjande oppdaging er henta frå boka "Helgoland", skriven av den italienske fysikaren Carlo Rovelli, omsett av Birgit Owe Svihus).

Kvante-datamaskiner og Bitcoin
Gjennombrotet i kvante-fysikken har lagt grunnlaget for mange av dei viktigaste innovasjonane i det siste århundret; alt frå grusomme innovasjonar som atombomba til nyttigare ting som GPS. I desse dagar er kvante-datamaskiner eit heitt tema, særleg for dei som er interesserte i Bitcoin. Grunnen er at utviklinga av kvante-datamaskiner kan gjera dagens krypteringsalgoritmar sårbare.

Nokon som forstår?
Kvantedatamaskiner fungerer på ein heilt annan måte enn våre vanlege datamaskiner. Eg skal ikkje prøva å forklara, eg har ikkje peiling. Men eg er redd mange som arbeider med utvikling av slike maskiner heller ikkje veit korleis dei fungerer. Då er me tilbake til kvantemekanikken, som eigentleg er uforståeleg, men som fungerer. Som det ofte blir sagt om kvantemekanikk: "Viss du trur du forstår det, har du ikkje forstått noko!".

Kvantedatamaskiner er framleis i ein tidleg fase, og fungerer berre i strengt kontrollerte laboratorium (f.eks. må temperaturen vera nær det absolutte nullpunktet (-273 grader C). Det blir likevel gjort store framsteg stadig vekk, og det er eit intenst kappløp mellom i første rekkje USA og Kina.

Knekking av offentleg nøkkel-kryptering
Kvantedatamaskiner vil neppe overta for vanleg datamaskinen-teknologi, til det er dei for spesielle. Men for enkelte operasjonar, som f.eks. faktorisering av tal, kan dei visa seg å bli heilt avgjerande. Og det er her trusselen mot dagens krypteringsmetodar ligg. Den absolutt vanlegaste kryperingsmetoden i bruk i dag, er basert på offentleg nøkkel-prinsippet. Det er ein såkalla asymmetrisk krypteringsmetode sidan nøkkelen for å låsa att og for å låsa opp ikkje er den same. Det er eit nøkkelpar, privat og offentleg nøkkel, som fungerer slik at informasjon kryptert med den private nøkkelen, kan låsast opp med den offentlege - og omvendt. Det er denne metoden som ligg til grunn for nesten all sikkerheit på internett i dag, frå https-protokollen til BankID.

Når skjer gjennombrotet?
I Bitcoin, og dei fleste andre kryptovalutaer, blir offentleg nøkkel brukt til å bevisa eigarskap. Å eiga ein bitcoin (eller ein del av ein bitcoin) er det same som å ha tilgangen til den private nøkkelen knytt til  den aktuelle bitcoin. Å finna den private nøkkelen med utgangspunkt i den offentlege, er nærmast umuleg med dagens datateknologi. Men med vidare utvikling av kvantedatamaskiner stiller det seg annleis. Då er det på lenger sikt ikkje lenger ein trygg metode fordi slike maskiner kan rekna ut den private nøkkelen ved å kjenna den offentlege. Det store spørsmålet er når det kan komma til å skje, og kva som må gjerast for å hindra det. 

Bitcoin som honningkrukke
Når så å seia all sikkerheit på nettet byggjer på offentleg nøkkel-metoden kan ein seia at Bitcoin er eit lite problem i den store samanhengen. Men Bitcoin er ei enorm honningkrukke sidan all informasjon ligg ope tilgjengeleg på nettet i form av blokkjeda. Ein relativt stor del av alle bitcoin i omløp (20-25 %) er direkte sårbare sidan den offentlege nøkkelen er lagra direkte. For resten av bitcoin, er den offentlege nøkkelen verna gjennom hash-funksjonar. Ein hash-funksjon er ein einvegs krypteringsmetode der det ikkje skal vera muleg å få tilbake utgangsinformasjonen gitt hash-verdien. Hash-metodar er rekna for å vera mykje sikrare mot kvantedatamaskiner enn offentleg nøkkel-kryptografi.

Kvantesikre metodar
Det finst meir eller mindre kvantesikre krypteringsalgoritmar, og det er eit felt det blir forska mykje på. Standardiseringsorganet NIST (National Institute of Standards and Technology) i USA har godkjent fleire slike algoritmar. I Bitcoin-miljøet er det litt ulikt syn på kor presserande utfordringa frå kvantedatamaskiner er. Enkelte slår på den store alarmklokka og meiner det er berre tida og vegen sidan utviklinga av kvantedatamaskiner har teke store steg på kort tid. Andre meiner at fungerande kvantedatamaskiner som klarer å rekna ut den private nøkkelen på bakgrunn av den offentlege, framleis er fleire tiår unna. Men som alltid er det lurt å vera føre var. Det har alt komme forslag til korleis ein kan sikra bitcoin mot kvanteangrep, og det vil heilt sikkert komma fleire. Så vil det bli mykje diskusjon om kva som er den beste måten, og korleis det skal implementerast på ein best muleg måte. 

"Don't break things"
Det er vanskeleg å endra Bitcoin (koden), og som det heiter: "It's a feature, not a bug". Der mange av kryptovalutaene arbeider etter mottoet "Move fast, break things", er det motsette tilfelle med utviklinga av Bitcoin. Det er definitivt ein av styrkane til Bitcoin at det ikkje skjer raske endringar, men at endringar tek lang tid. Dei fleste endringsforslaga fører aldri fram, for det skal vera svært gode grunnar for å gjera endringar anna enn feilrettingar i programkoden.

Trusselen frå kvantedatamaskiner er nok ein svært god grunn til å gjera vesentlege endringar i koden.

Money in the 21st Century

Det manglar ikkje akkurat bøker om økonomi og finans, men det manglar gode bøker som i tillegg til eit  ordinært perspektiv også forstår det stor skiftet som er på veg med Bitcoin og kryptovaluta. Richard Holden, professor i  økonomi ved New South Wales University i Sydney, gjer eit forsøk i denne boka, men eg tykkjer ikkje han lykkast godt med det.

Når det er sagt, vil eg tilrå boka fordi Holden skriv godt og lærerikt om dagens penge- og finanssystem. Av ein eller annan grunn skriv han for det meste om USA, sjølv om han er australiar.

Uheldig "timing"
Undertittelen på boka er "Cheap, Mobile, and Digital" - altså karakteristikkar av pengar i den 21. århundre som me snart har passert 26 år av (hugs at århundret starta i 2000 ;). Etter mitt syn er det to hovudproblem med boka til Holden: feil "timing" og mangel på grunnleggjande forståing av fenomenet Bitcoin (og kryptovaluta). "Timing" er vanskeleg å kritisera forfattaren for, boka vart ferdig i 2023 (utgjeven i 2024) og dermed har ikkje Richard Holden fått med seg den totale endringa som har skjedd på krypto-området etter at Trump igjen vart president. Holden har heller ikkje fått skikkeleg med seg inflasjonsspøkelset som igjen truar økonomien i vestlege verda, dermed blir ein av hovudkarakteristikkane "Cheap" noko misvisande om dagens pengar.

Kva er Web3??
Richard Holden er svoren tilhengjar av digitale sentralbankpengar (DSP) og argumenterer sterkt for at USA må innføra det og ikkje overlata det til marknaden. Han ser vidare for seg at digitale sentralbankpengar skal bli drivstoffet for Web3. Men Holden gir ikkje noka (god) forklaring på kva Web3 er eller kva det skal bli. Det blir uklare formuleringar om smarte kontraktar. Det er kanskje ikkje så merkeleg at gode forklaringar på Web3 manglar, for det er kanskje så enkelt som at det er ein VC-generert "hype" utan substans. 

Tre personar
I tillegg til dei tre hovudkarakteristikkane "cheap", "mobile" og "digital", har Holden tre favorittpersonar han byggjer boka rundt: Janet Yellen (tidlegare finansministar i Biden-administrasjonen), Raghuram Rajan (tidlegare sentralbanksjef i India og kjend også frå Verdsbanken) og Vitalik Buterin, ein av grunnleggjarane av Ethereum.

På demokratane si side
Lovprisinga av Yellen (og Rajan) viser tydeleg den politiske ståstaden til Richard Holden; den er trygt innafor det demokratiske partiet i USA. Det er lite kritikk å finna til den økonomiske politikken demokratane førte under Biden, og då særleg politikken på området kryptovaluta (her er det kanskje rettare å seia mangel på politikk). Holden kjem med litt kritikk av senator Elizabeth Warren og tykkjer ho går for hardt ut mot alt som har med kryptovaluta å gjera. Men han ser ikkje ut til å ha forstått kor instrumental Warren var når det gjaldt tiltak mot kryptovaluta. Ho var i praksis den som stod bak alle hindringar demokratane skapte for alle involverte i kryptovaluta, og brukte sjølv slagordet "war against crypto" utan blygsel. 

Choke Point 2.0
Det har etter kvart komme fram kva metodar demokratane brukte for å hindra bitcoin- og kryptorelatert verksemd. Aktiviteten hadde preg av koordinert innsats for å hindra mest muleg, og har fått namnet "Operation Choke Point 2.0" (Choke Point 1.0 var Obama-adm. sitt forsøk på å leggja hinder i vegen for uønska, men lovleg, verksemd som veddemålstenester ("betting"), våpensal, porno m.m.). Nic Carter, kjend figur i Bitcoin- og kryptomiljøet, har skrive utførleg om Choke Point 2.0, og her er ein artikkel i Forbes som brukar denne dokumentasjonen.

Holden nemner ikkje dette og den einaste kritiske kommentaren til Biden-administrasjonen er som nemnt omtalen av Elizabeth Warren sin nokså einsidige kamp mot krypto.

DSP og Bitcoin
Richard Holden has som nemnt, grunnleggjande tru på digitale sentralbankpengar, og meiner at dersom USA innfører det, kan det utkonkurrera bitcoin som grunnlag for Web3. Det er med slike påstandar eg hevdar at Holden ikkje har forstått Bitcoin og kva verdi dette pengesystemet gir. For det første er DSP neppe ein konkurrent til Bitcoin, og i alle fall ikkje som digitale pengar i luftslottet Web3. For det andre er det svært lite som tyder på USA kjem til å innføra digitale sentralbankpengar. Tvert om har Trump-administrasjonen fremja eit lovforslag som seier eksplisitt at sentralbanken (The Fed) ikkje skal laga digitale sentralbankpengar, men at marknaden skal ordna det gjennom stabilvaluta ("stablecoins"). Lovforslaget er enno ikkje vedteke, men i inneverande presidentperiode blir det garantert ingen DSP, og eg tvilar på om demokratane vil innføra det om dei kjem i posisjon i 2028.

Holden er heller ikkje særleg uroa for den aukande faren for overvaking knytt til DSP. Det botnar nok i ein grenselaus tillit til staten. Dei skiftande og urolege tidene me opplever no, gir ikkje akkurat grunn til ein slik grenselaus tillit. Då vil Bitcoin framstå som eit sikringsventil mot eit dystopisk overvakings-samfunn.

Thomas Piketty og alternativ reservevaluta

Klassekampen publiserte laurdag 23.08 eit innlegg frå Thomas Piketty om at me treng ein alternativ global reservevaluta som kan erstatta dollaren. Eg var overraska over at Piketty ikkje hadde noko alternativ å peika på, og skreiv difor eit lesarinnlegg som vart publisert i siste laurdagsutgåva, 30.08.

Det Piketty vil ha, finst

Thomas Piketty skriv i Klassekampen 23.08, i Inger Sverreson Holmes omsetjing, at verda treng ein ny global valuta; ein ny reservevaluta som kan ta over for den amerikanske dollaren. Bakgrunnsdata og analyse frå World Inequalilty Lab er god og interessant, men der stoppar det, for Piketty har ikkje anna enn fromme ønskje å komma med. Det blir difor eit slag i lufta.

Men alternativet ligg nærmare enn det Piketty og andre kanskje trur. Bitcoin har gjennom 16 år vist ein utruleg overlevelsesevne og er i dag sterkare enn nokon gang. Internasjonal handel er ofte mellom partar ssom ikkje stolar heilt på kvarandre, eller som jamvel er i konflikt med kvarandre. Likevel har amerikanske dollar eit hegemoni som verdsvaluta, og trass i uttalte ønskje frå BRICS-landa om å redusera handelen med dollar som oppgjersvaluta, har dei ingen reelle alternativ. Det er urealistisk at kinesiske renminbi, indiske rupee eller russiske rublar skal bli sentral oppgjersvaluta for desse landa. Difor har  me sett fornya interesse for bruk av gull til oppgjer mellom land, og sentralbankane i den nemnde BRICS-landa hamstrar gull.

Gull har likvel for store svakheiter til at det kan bli ein dominerande oppgjersvaluta. Det er vanskeleg å transportera, og resultatet blir då stor grad av tillit til at endringar i gullbalanse faktisk blir gjennomført. Bitcoin er som digitalt gull. Det har avgrensa mengde (21 mill. bitcoin), er lett å transportera digitalt og er eit berarinstrument, dvs. det er ingen motpartsrisiko slik det er i vanleg valuta.

Bitcoin er ein nøytral valuta som ingen land bestemmer over, og er slik sett ein ideell oppgjersvaluta, ikkje minst mellom land som ikkje stolar på kvarandre. Kva skal så til for at bitcoin blir eit alternativ til den amerikanske dollaren? Først og fremst må likviditeten, altså tilgangen til bitcoin, bli mykje betre. Samanlikna med dollar som den mest likvide av alle valutaer, er det eit godt stykke opp. Men om bitcoin held fram utviklinga slik me har sett så langt, er det mykje som tyder på at det kan bli ein aktuell reservevaluta i løpet av ein tidsperiode på 5-10 år.

 

Svein Ølnes, styreleiar i Bitcoinpolitisk Institutt Norge