Bitcoin er pengar for fiendar

Dette lesarinnlegget vart sendt til Dagens Næringsliv, men vart ikkje publisert.

.....

Bitcoin i Hormuz-sundet

Iran krev betaling i bitcoin for skip som vil passera gjennom Hormuz-sundet, i følgje ein artikkel i Financial Times 08.04. Den første tanken er at det kanskje ikkje er den beste marknadsføringa av bitcoin som betalingsmiddel, gitt det brutale regimet. Men ved nærmare ettertanke viser dette bitcoin sitt potensial som globalt oppgjerssystem i framtida.

Financial Times skriv at skip som ynskjer å passera gjennom Hormuz-sundet, må senda e-post til iranske styresmakter som etter ei eventuell godkjenning av søknaden, krev at ei passeringsavgift blir betalt i bitcoin. Grunnen til ynskje om betaling i bitcoin er at sjølve transaksjonen ikkje kan stoppast, og at den er endeleg oppgjort i det den blir inkludert i ei ny blokk på bitcoin-blokkjeda (og får 5-6 nye blokker «oppå» seg). Sjølv om dette er eit utspel frå iransk side, er det eit interessant teikn i tida.

Bitcoin er pengar også for fiendar, noko denne saka viser. Og bitcoin er perfekt som betalingsmiddel mellom aktørar som ikkje stolar på kvarandre. I ei verd som blir stadig meir multipolar, og der USA sitt dollar-hegemoni blir sterkare utfordra, er bitcoin eit realistisk alternativ som betalingssystem. Mykje av grunnen er at pengesystema våre i stadig større grad blir brukte som våpen, dvs. brukte til sanksjonar og frysing av bankkonti i konfliktar. Amerikanske dollar er i særstilling her, i tillegg til at USA også kontrollerer SWIFT-systemet som blir brukt til pengeoverføringar globalt.

Krigen mot Iran har vist at bruken av dollar som våpen, er i ferd med å mista kraft. Iran er mellom dei hardast sanksjonerte landa i verda, likevel finn dei vegar utanom dollaren for oppgjer utanfor grensene. I dag er bitcoin ein for liten og for volatil valuta til å spela ein større rolle som globalt betalingsmiddel. Men ei framtid med eit nøytralt pengesystem for globale betalingar, er nærmare enn mange trur.

 

Bøker 2025

Det er viktig å lesa, og det er også viktig å lesa romanar og la tankar og fantasi få flukt. Det er lite som kan måla seg med å vera inne i ei god bok og gle seg til neste dag og halda fram lesinga.

Eg føretrekk papirboka, utan tvil, men fordi eg har mykje arbeid ute; arbeid som ikkje lagar mykje lyd (skjering av frukttre, kniping av blomster på ungtre, epleplukking ++) har det vorte meir lydbok etter kvart. Og lydboka er ei god erstatning, særleg når det er ein god opplesar, gjerne forfattaren sjølv. I fjor høyrde eg fleire bøker på nytt, som lydbok, og det var ei fin oppleving.

Det er vanskeleg å plukka ut favorittar, for bøkene er ganske ulike. Men som ei siste helsing til Cormac McCarthy vil eg framheva "Stella Maris" som lydbok.

Eg las dei to bøkene "The Passenger" og "Stella Maris" i 2023 i engelsk versjon, og høyrde "Stella Maris" om att på lydbok i haust på norsk. Det var fengslande! Elles må eg også nemna "Det åttende livet" som jo er ein internasjonal bestseljar, men likevel veldig fascinerande trass i sine 1100 sider (!). Også "Balansekunst" var kjekk å høyra om att som lydbok.

Bøker 2025
Richard Holden: “Money in the 21^st Century”

Natalie Smolenksi (red.): “The Satoshi Papers”

Guri Idsø Viken: “Krakk”

Agnes Ravatn: “Gjestene”

Carl Frode Tiller: “Arbeiderhjerte (1)”

Gregory David Roberts: “Shantaram” (lydbok)

Rohinton Mistry: “Balansekunst” (lydbok)

Andrev Walden: “Jævla menn” (lydbok)

Kyrre Andreassen: “Svendsens Catering” (lydbok, lese av KA)

Pascal Engman: “X” (lydbok)

Nino Haratischwili: “Det åttende livet” (lydbok)

Kjersti Annesdatter Skomsvold: “Jo fortere jeg går, jo mindre er jeg”

Adania Shibli: “En liten detalj”

Haruki Murakami: “Norwegian Wood”

Johan Harstad: “Under brosteinen – stranden!”

Cormack McCarthy “Stella Maris” (lydbok)

Frode Grytten: “Den dagen Nils Vik døde”

Cormac McCarthy: “The Crossing” (“Over Grensen”, lydbok)

Cormack McCarthy: “All the Pretty Horses” (“Alle de vakre hestene”, lydbok)

Cormac McCarthy: “The Road” (“Veien”, lydbok)

Erlend Loe: “Doppler” (lydbok)

Kjartan Fløgstad: “Skriftarbeid”

Marit Eikemo: “Vi er brødrene Eikemo”

Lars Saabye Christensen: “Herr Knapps uforrettede saker”