Facebook-vilkår

På NRKbeta har det også vore ein diskusjon om Facebook og lukka samfunn, men den starta med eit utgangspunkt i Facebook Connect. Både Facebook og andre nettsamfunn innser at dei må opna seg mot omverda, men vil sjølvsagt halda att i det lengste. På ReadWriteWeb er det ein interessant omtale av eit par initiativ med opne profilar. Det er sjølvsagt heilt meiningslaust at ein skal oppretta eigen profil over alt på nettet og at ein generell profil ikkje kan utvekslast.

Men her vil eg berre gjengi eit utdrag av vilkåra for å ta i bruk Facebook, på norsk. Rett nok seier Facebook at det er den engelske versjonen som gjeld, men likevel (du finn det under overskrifta "Facebook-sider"):

FACEBOOK GJØR PRE-SKJERM IKKE ELLER GODKJENNER FACEBOOK SIDER, OG KAN IKKE GARANTERE AT EN FACEBOOK SIDE FAKTISK BLE SKAPT OG ER DREVET VED INDIVIDENE ELLER ENTITETENE SOM ER EMNET AV EN FACEBOOK SIDE. ELLER ER FACEBOOK ANSVARLIG FOR INNHOLDET AV NOE FACEBOOK SIDE, ELLER NOEN TRANSAKSJONER som seg BLIR GÅTT INN I INN I ELLER ANNEN PÅTATT TILTAK ELLER I SAMMENHENG MED NOE FACEBOOK SIDE, SAMT HVORDAN EIEREN AV FACEBOOK SIDEN SAMLER, HÅNDTAK, BRUK OG/ELLER DELER NOE PERSONLIG INFORMASJON som DET KAN SAMLE FRA BRUKERE (BEHAG ANMELDELSE DET Facebooks personvernspolitikk HVIS DU HAR NOEN SPØRSMÅL ELLER ANGÅR ANGÅENDE BRUKEN ELLER DELE AV DIN PERSONLIG INFORMASJON). DU BURDE VÆRE FORSIKTIG FØR GIING NOE PERSONLIG INFORMASJON TIL ELLER GÅ INN I INN I NOE TRANSAKSJON I SAMMENHENG MED EN FACEBOOK SIDE.

Og årets oversetjingspris går til Facebook!

PIN-kodar og anna avsendarorientert teknobabbel

Mange fekk seg ei overrasking i posten i dag då Skatteetaten sende ut PIN-kodar til det norske folk. Reaksjonane let då heller ikkje venta på seg då mange engstelege eldre ringde DIFI/Norge.no med spørsmål om kva i all verda dei skulle gjera.

Dei som arbeider med nett-tenester og PIN-kodar, autentisering, elektroniske tenester og meir til året rundt, trur sjølvsagt at dette er noko alle folk er opptekne av og grublar på. Sanninga er vel at folk gir f... og ikkje bryr seg og mange veit ikkje kva ein PIN-kode er, og treng ikkje vita det heller.

Brevet med overskrifta "PIN-kodar til offentlege tenester på internett" startar slik:

Nedst finn du eit kort med 20 PIN-kodar. Kodane er personlege, og du skal ikkje gje dei til andre. Ta godt vare på kortet. Du vil få bruk for det.

Og det blir verre... Det blir påstått at du treng PIN-kodane for å levera sjølvmeldinga di. Ikkje noko atterhald eller opplysning om alternative måtar. Ikkje rart gamle folk blir fortvila.

Dette er så avsendarstyrt og teknokratisk innsnevra formulert at dei som står bak skulle vore sende på skrivekurs. Jan Olav Fretland ved Høgskulen i Sogn og Fjordane har medisin for slikt språkleg babbel.

Facebook - den lukka boka

På Kvalitetskonferansen sist veke var det som nemnt ein paneldebatt om web 2.0 og korleis offentleg forvaltning skal forhalda seg til utviklinga. Deltakarane kunne senda spørsmål til panelet via SMS. Dessverre kom ikkje spørsmålet mitt fram, eller det vart ikkje presentert. Så då får eg stilla det her:

"Står ikkje Facebook på mange måtar for det motsette av offentleg forvaltning: Eit lukka informasjonssamfunn i staden for ope?"

Sidan panelet ikkje fekk spørsmålet, må eg svara sjølv. Og svaret mitt er ja, Facebook er i høg grad ei lukka teneste som slik sett strir mot grunntanken i web-en. Den byggjer så langt eg forstår også for det meste på proprietære løysingar. Berre det faktum at ei nett-teneste lagar sin eigen variant av HTML (FBML - Facebook Markup Language) burde vera god nok grunn til å vera forsiktig.

Facebook fyller i høgste grad eit behov, det er vel populariteten eit synleg bevis for. Men faren er at mykje informasjon som elles ville vore tilgjengeleg på det frie nettet, blir lukka bak Facebooks murar. Det er ei uheldig utvikling som minner om innestenginga som skjer på produktsida (Apples iPhone o.l.).

I kampen for eit ope nett bør det offentlege halda fana høgt og seia klart frå kva utvikling ein ønskjer. Viss Heidi Grande Røys skulle ta sine eigne standardiseringsråd alvorleg, ville vel Facebook stå på lista over tenester og format som ikkje bør brukast!

Kvalitet 2008

Årets kvalitetsvurdering av offentlege nettstader har sitt høgdepunkt i dag med konferanse på Oslo Plaza der vinnarane blir presenterte. Denne konferansen blir arrangert for fjerde gang, men kvalitetsevalueringar har vore gjennomførte sidan 2001. Og eg har følgt arbeidet tett frå starten i Statskonsult (Egil Jacobsen sentral i etableringa).

Konferansen har samla 260 deltakarar, det er rett og slett imponerande! Eg håpar DIFI (Direktoratet for forvaltning og ikt) klarer å utnytta dette potensialet til å styrka arbeidet med kvalitet på nettsider. Det er min (uærbødige) påstand at dette arbeidet er eit av dei offentlege it-prosjekta som har størst ROI! Eit billeg prosjekt som har gitt store resultat. Men eg er jo sjølvsagt litt inhabil her.

Etter innleiande presentasjonar av personleg rådgivar i FAD, Jørund Leknes, og direktør i DIFI, Hans Chr. Holte, ga Jostein Magnussen i Netlife Research ein introduksjon til web 2.0. Han gjorde det på ein elegant måte ved å ta utgangspunkt i sida www.norge.no/kvalitet, som definitivt er web 1.0, og viste korleis den og prosjektet kan og bør snuast i retning web 2.0.

Så fortalde Øyvind Solstad i NRKbeta om arbeidet deira med nye media, særleg knytt til den teknologiske sandkassen NRKbeta. Han gjorde det på ein overtydande måte, ein ekte "Web 2.0-ar", ein som er innafor kulturen og har forstått kva det dreier seg om. Veldig befriande å høyra ein slik fortelja om bruken av web 2.0 og ikkje ein forstå-seg-på-ar som eigentleg ikkje forstår kva det handlar om. Er du interessert i eit godt foredrag om web 2.0, er Øyvind mannen å kontakta. Han kan få det travelt framover..

Paneldebatten tok opp spørsmålet om bruk av web 2.0 i forvaltninga. Peter Hidas frå Gartner, trekte fram tre viktige spørsmål innleiingsvis:

1. Korleis skal off. sektor vurdera gevinstpotensialet knytt til web 2.0?
2. Er det ein fare for at web 2.0 tek merksemda og ressursar bort frå andre, viktige tiltak?
3. Er offentleg sektor villeg til å dela verdikjeda si med andre?

Interessant tema, men slapp debatt. Problemet var kanskje at det ikkje var heilt dei rette personane i panelet. Nokon med forvaltningskunnskap, gjerne juridisk retta, burde vore der. Slike folk har vel DIFI mange av sjølve??


Så til årets vinnarar av Kvalitet 2008:

Årets kommunale nettstad: Sørum kommune


Årets statlege nettstad: Høgskolen i Bergen


Årets nett-teneste (open kategori): Finansportalen


Årets tilgjengelegheitspris: Nasjonalt dokumentasjonssenter

Duke Ellingtons Second Sacred Concert

Sidan lokalavisa ikkje ser ut til å bry seg om kulturhendinga i helga får eg som deltakar prøva å formidla. Sogndal storband arrangerte i samarbeid med Sogndal songlag og Leikanger blandakor to kyrkjekonsertar sist søndag. Første konserten var i Stedje kyrkje i Sogndal medan andre konserten var i Leikanger kyrkje.

Duke Ellingtons verk Second Sacred Concert stod på programmet og konserten vart godt motteken av publikum. Det var godt med folk begge stader; i Leikanger kyrkje var det fullt. Sjølv med relativt lite felles øvingar let det ganske godt. Nokså bra i Stedje og endå betre i Leikanger.

Konserten har i alt 10 satsar og vart ferdig i 1968. Duke Ellington sa om kyrkjekonsertane sine (tre i alt) at det var "the most important thing I've done". Tekstane er sterkt prega av borgar-rettskampane på den tida. Det er dessverre ingen særleg gode innspelingar av denne viktige konserten. Albumet med same tittel som verket, er ei live-innspeling som dessverre let nokså rufsete, for å seia det mildt. Merkeleg, med eit slikt storband og med slike solistar. Alice Babs er solist på denne live-innspelinga. Hjå oss var Odrun Ugulsvik Myklebust solist, ei oppgåve ho løyste med glans.

Miside - gløymt av alle?

Miside er i ferd med å gå i gløymeboka, ikkje ein gong mora vil ikkje vedkjenna seg dottera. Eit søk på "Miside" (eller "Minside") på Norge.no gir følgjande resultat:



Men det er ikkje berre Norge.no, no driven av Direktoratet for forvaltning og IKT (DIFI) som ser ut til å ha gløymt Miside. Også frå ansvarleg departement FAD og statsråd Heidi Grande Røys har det vore merkeleg stille om Miside det siste året. Kva er det som skjer?

DIFI har det siste året arbeida med ny strategi for Miside. Etter planen skal den nye strategien for tenesta vera ferdig i løpet av året (2008!). Det spørst om ikkje det er for seint, og at det har teke for lang tid.

I alle tilfelle meiner eg det er ein feil prosess FAD og DIFI har lagt opp til: Ein lukka prosess der det ikkje har vore eit pip om Miside det siste året og der det ikkje har vorte gjort noko nemneverdig av utvikling. Det er mykje å ta tak i for å retta kursen for Miside-utviklinga, men framfor alt må den løftast fram slik at folk flest har den i tankane. Det er ikkje ei nett-teneste som blir brukt utan at den blir marknadsført.

Strategiprosessen kunne ha vore brukt til å skapa merksemd ved at den vart opna opp og det vart invitert til ein ide-dugnad. Rett nok har det vore eit par slike møte med utvalde verksemder, men her meiner eg nettet skulle ha vore teke i bruk for alt det er verdt. Statsråden er entusiastisk over web 2.0-mulegheitene som blir skisserte i rapporten eBorger 2.0; kva med å ta dei i bruk sjølv til nettopp denne type utviklingsarbeid?

Svaret er Facebook - kva var spørsmålet?

Statsråd Heidi Grande Røys er over seg av entusiasme etter å ha fått rapporten eBorger 2.0 frå SINTEF i fanget. Den fortel at det offentlege må kasta seg på web 2.0-bølgja, og det fort. Eg er ikkje ueinig i at offentleg sektor må få opp farten når det gjeld å fanga og formidla brukarimpulsar, men eg meiner rapporten er utruleg naiv på ei rekkje område her.

Eg har for det første problem med begrepet eBorger, og det burde strengt teke Heidi ha også. Borgar er ikkje eit vanleg begrep i norsk terminologi, det er innbyggjar. Dessutan er det helst høgresida som brukar borgar-begrepet, om det i det heile blir brukt.

Men det er innhaldet i rapporten som er viktig. Oppsummert får eg ei kjensle av at "web 2.0 er svaret - kva er spørsmålet?". Eg ser lite og dårleg grunngjeving for kvifor, og gode eksempel som argumenterer for dette. Det blir mest at offentleg sektor må ta teknologien/trenden i bruk fordi web 2.0 er brukt på så mange andre område.

Ei spørjeundersøking dannar ein viktig basis for konklusjonane i rapporten. Den undersøkinga er etter mi meining lite verdt, og blir også tøygd veldig langt for å få kartet til å stemma med terrenget. 17 % av dei spurde er ueinige i påstanden "informasjonen [offentleg informasjon] var enkel og rask å finna fram til". 17 % er ikkje mykje, og særleg ikkje når dei 17 prosenta blir brukte som sanningsvitne for at offentleg informasjon er vanskeleg å finna fram til. Til samanlikning svarte 54 % at dei var einige/svært einige i påstanden over.

Eit anna og kanskje større problem, er inndelinga i aldersgrupper i undersøkinga. Aldersgruppa 15-30 år er klaska saman, og det blir for meg ei altfor ueinsarta gruppe. Det er her det store problemet med rapporten kjem fram: har offentleg informasjon ei hovudmålgruppe eller er den like viktig for alle aldersgrupper? Etter mi meining har offentleg informasjon ei hovudmålgruppe av innbyggjarar som er i etableringsfasen, altså i hovudsak 25 - 50 år (med eit visst slingringsmonn). Det er i denne fasen det blir viktig å finna informasjon frå det offentlege og komma i dialog om tenester.

Eg vil påstå at gruppa 15 - 20/25 år i svært liten grad har bruk for offentleg informasjon og at offentleg sektor ikkje bør bruka store ressursar på å nå dei. Og då blir det også mindre viktig å dela offentleg informasjon på Facebook og Twitter ++.

Eg seier ikkje at web 2.0-tankegang og -innretning ikkje er viktig for offentleg sektor, heller tvert om. Men den må komma på område som er viktig for folk, og ikkje i form av heller tynne eksempel som i rapporten. Opne høyringar og diskusjon rundt viktige saker er berre eitt av mange bruksområde der det er viktig å få innbyggjarane i tale.

Ei legende fyller 45 år

Fødselsdagen var i september; då var det 45 år sidan Porsche 911 såg dagens lys. Heilt rett er ikkje dette, det var nemleg Porsche 901 som vart vist på IAA-utstillinga i Frankfurt det året. Men Peugeot protesterte og hevda dei hadde einerett på tresifra nummer med null i midten! Nullen vart endra til '1' og resten er historie, som det heiter.

Porsche 911 (kvifor blir namnet så ofte skrive feil, utan 'c' eller utan 's'??) kan tena som eit godt eksempel på design med tradisjon og kontinuitet. Ingen har problem med å sjå at 901 og dagens 911 er tjukke slekta. Det same kan seiast om mange tyske bilar, medan andre bilprodusentar er lite tru mot fortida.

Det kan innvendast at tysk design er i overkant konservativ, men eg har sansen for tradisjon og at røtene kjem tydeleg til syne.

(Biletet er teke av Wouter Melissen)

Blogging gammaldags?

Ja, meiner Paul Boutin i ein artikkel i Wired nyleg. Han meiner nye verktøy som Flickr, Twitter og Facebook får bloggen til å sjå sååå 2004 ut. Hans korte oppsummering lyder slik:

"Kill yr blog. 2004 over. Google won't find you. Too much cruft from HuffPo, NYT. Commenters are tards. C u on Facebook?"

Men Eirik Solheim i NRK Beta, der eg fann dette, er ueinig, og eg sluttar meg til Solheim. Eg trur rykta om bloggens død er betydeleg overdrivne og stemmer ikkje. Boutin kan ha rett i at stadig fleire profesjonelle bloggar, gjerne frå store medieverksemder, kan fortrengja dei private bloggane i synlegheit. Men bloggen som medieform har eg likevel stor tru på. Jan Omdahl i Dagbladet skriv også fornuftig om påstanden frå Boutin.

Ei viktig side ved ein blogg er at den er personleg og at den også er eit arkiv. Den er, for å låna uttrykk frå Lauren Feldman i sitt svar til Paul Boutin:

“Paul couldn’t be more wrong. The most important thing in your digital life is your personal blog… …your blog is your little slice of digital heaven. And no one can fuck with you there.”

Ei anna viktig side ved ein blogg samanlikna med t.d. Twitter og Facebook, som for all del dekkjer viktige behov, er at den kan bidra til å motverka ein dårleg trend ved nettet: "web-ens uutholdelige letthet".

Problemet er at vi gradvis mister evna til å lesa lange tekstar og argumentasjon som går over meir enn to setningar. Det er ei utvikling mot ein ekstrem overflatisk kvardag. Ingen skal fortelja meg at ein kan få uttrykt kompliserte og gjennomtenkte tema med 140 teikn i Twitter.

Men eg trur ikkje Twitter og Facebook er konkurrentar til bloggen, heller eit supplement. For eigen del har eg i alle fall ikkje tenkt å slutta å blogga med det første..

Riksteateret og Olav H. Hauge

Riksteateret synte onsdag framsyninga Kom ikkje med heile sanningi, basert på Olav H. Hauge. Det kunne dei gjerne spart seg for, etter mitt syn. For meg vart teaterstykket heilbom. Eg fekk ei kjensle av "Bør Børson møter Olav H. Hauge" - til tider ein lettbeint musikal-liknande sak så langt frå Hauge som det vel er muleg å komma.

Det var mange problem med oppsetjinga, det verka for meg som regissøren ikkje kan ha kjendt særleg til Olav H. Hauge og livet hans, heller ikkje skodespelarane. Personen som hadde rolla som Hauge sjølv for med svære fakter og brautande stemme - diametralt motsett av den lågmælte Hauge. Og bipersonen, ei lita lerke som kvitra og song. Hjelpe meg! Og felles for dei to var den ekstreme teater-nynorsken, noko som blir heilt feil for ein diktar som heldt seg nær (Ulvik-)dialekten.

Det er synd at ikkje Riksteateret kan komma med noko betre. På Vossajazz 2006 las Hildegunn Riise dikt av Olav H. Hauge og bitar av dagbøkene hans i oppsetjinga Under stjernone. Det gjorde ho til tonar av Per Jørgensen (trompet) og medmusikarar. Det var ei fantastisk oppleving, i det minste for meg. Kvifor kunne ikkje Riksteateret teke denne førestillinga rundt om i landet?

(biletet er henta frå www.ht08.no - ei samleside for 100-årsjubileet til Hauge og Geirr Tveitt)

Den amerikanske draumen

Valet av Barack Obama som president i USA har gitt nytt liv til klisjeen den amerikanske draumen. Mange som har ledd litt hånleg av dette uttrykket og det det står for, må kanskje innrømma at fenomenet Obama må medføra ei justering av haldningar.

Det er klart pengar har hjelpt godt, men i utgangspunktet skulle ikkje Obama hatt ein sjanse til ein gang å bli demokratane sin kandidat. Som han sjølv sa i eit Jon Stewart-show: "Dei som ga meg mellomnamnet hadde i alle fall ikkje tenkt tanken på at eg ein dag ville stilla til val som president".

I det heile rokkar presidentvalet ved fasttømra syn og haldningar til USA. Dette synet har for mange vorte grundig forsterka av 8 års elendigheit av Bush-styre. Det er gjerne venstresida som har representert desse haldningane tydelegast. Spaltist Anders Anderssen i lokalavisa her, skreiv nyleg ein illustrerande artikkel om dette. Då han sjølv kom til USA første gang i 1956 hadde han lese bøker om amerikansk samfunnsliv og sosiologi og visste "alt" om kontinentet.

Han vart buande der i fire år, og då han kom tilbake til USA 15 år seinare, visste han "ingen ting" sikkert lenger. For etter å ha budd i USA fekk han innsyn i dei mange kontrastane denne samlinga av delvis uavhengige statar representerer. Men som han sjølv skriv: Synda kom til USA først og fremst med Vietnamkrigen, og idyllen var broten.

No er det også slik at dei som trur at Barack Obama blir SVs forlengja arm i USA, blir grundig skuffa. Det er nok mange som har ei slik oppfatning av den nye presidenten. Det blir nok heller "business as ususal", men med nokre viktige endringar ikkje minst på klima- og energisida. I all gleda av valet av Obama er det urovekkjande at han på same tid som han vil redusera aktiviteten i Irak, vil auka innsatsen i Afghanistan. Det kan bli like feil for Obama som Irak vart for Bush.

President Barack Obama!

Så vart det heldigvis Obama. Seint i går kveld las eg Larry Lessigs bekymringar over at det fort kunne gå som i 2000 og 2004; at demokratane har ein tendens til å tenkja at dette går sikkert vegen så eg treng ikkje stemma. I motsetnad til republikanarane som møter opp og stemmer uansett.

Eg var oppe ca. 03.30 i natt og då var det veldig jamnt mellom kandidatane og ikkje muleg å seia sikkert kva retning det ville gå. Då eg så sovna att, drøymde eg at McCain hadde vunne! Det var difor med stor spenning eg slo på tv-en i dag tidleg og heldigvis kunne konstatera at Obama er USAs nye president.

PS.
Viss no Sogndal berre kan slå Aalesund og rykkja opp i Eliteserien, kan 2008 karakteriserast som eit kanonår (bortsett frå finanstrøbbel osv...)

Geneva!

I dag er eg ein lykkeleg eigar av ein Geneva modell L (som på biletet). Eg las første gangen om dette anlegget i Dagens Næringsliv og vart straks fascinert. Her såg det ut som ein sjelda kombinasjon av stil og lydkvalitet.

Alt-i-eitt-type anlegg var fy-fy den gangen interessa for musikk og hifi starta hjå meg (ehmm, for ein del år sidan..). Om dette har endra seg, veit eg ikkje. For eigen del har den pragmatiske sida av spørsmålet fått større plass. Viss eg kan spara plass og det framleis høyrest ok ut, er det bra.

Eg var innom Soundgarden (tidl. Hi-Fi Center-kjeda) i Kirkeveien, Majorstua, og høyrde på anlegget for eit halvt års tid sidan. Då høyrde eg både på modell L og XL. Den siste er massiv, med enorm lyd, men også til ein stiv pris. Valet var difor enkelt; modell L høyrest bra ut og er overkommeleg i pris.

Førsteinntrykket var likevel ei aning skuffande då eg pakka den ut og sette i første cd-en. Eg fekk ein liten følelse av "boks"-lyd. Muleg rommet her er litt for stort til denne modellen. Får sjå når eg får testa anlegget med større variasjon av musikk.

Eg har aldri hatt sans for overdriven stil-faktor a la Bang & Olufsen; lyden må stå i stil med form. Med Geneva håpa eg å finna ein god kombinasjon. Stilen er i alle fall ikkje noko å utsetja på, eg synest den ser "drit-lekker" ut. Det er litt Apple-aktig over design og innpakning - sjølv tape-en rundt emballasjen var raud! Og anlegget er sjølvsagt i knall raudt...

Vel eitt år seinare (21.12.2009):
Er alt i alt veldig godt fornøyd med anlegget. Lyden er god (nok) i stova på ca. 35 kv.m. og ikkje minst er anlegget veldig praktisk med berre ein kabel (straum) å tenkja på. Det praktiske er viktig når lyden elles er veldig bra.

Den største mangelen ved anlegget er at det ikkje er tilkopling for hovudtelefon; eit uforståeleg val av Geneva. Har prøvt å kopla til den gamle platespelaren (LP!) til 'Line in', men lyden blir veldig svak - sjølv på maks. lydvolum. No er kanskje ikkje gamle platespelarar det første du vil kopla til denne boksen, men likevel.

Fjernkontrollen verkar billeg i forhold til resten av anlegget, og er ikkje alltid med på notane. Det er også eit lite irritasjonsmoment. Men totalt sett gir eg Geneva-en nesten topp-karakter: 5 av 6 stjerner!

Blogger og Chrome

Det er i grunnen djupt ironisk: Googles Chrome-nettlesar klarer av ein eller annan grunn ikkje å lasta Google-tenesta Blogger. For ordens skuld skriv eg www.blogger.com i adressefeltet; det er Google som endrar adressa til https://www.blogger.com/start

Ingen skal komma og påstå at Google favoriserer eigne tenester!

Bruktbil på Island?

Island er i "deep shit" og må selja unna. Den eines død er ofte den andres brød, og bruktbilar i dyrare prisklassar er til sals i stort tal på Sagaøya. Eit søk på Bilasolur, Islands svar på Finn.no, viser f.eks. eit 20-tals Audi Q7 til sals - eit SUV-monster og børstraktor-ikon. På Finn.no er det om lag like mange, men Norge har 15 ganger så mange innbyggjarar som Island.

Å lesa islandske bilannonsar er kjekt for ein sogning. Her er eit eksempel på ein Audi R8 som du kan kjøpa:

4200cc slagrymi
8 strokkar
420 hestøfl
2 manna
2 dyra (???)
Beinskipting, 6 gira
Sidrif (?)
4 sumardekk

Heilt unødvendig i skulla oversetja dette til norsk, bortsett frå eit par ting, og det med to dyr skjønte ikkje heilt...

Best likte eg forresten ""hiti i sætum" - det er nesten kav sognamaol!

Kejsarn av Portugallien

Om ikkje keisar så var ferieturen til Portugal konge. Årets ferietur var delt mellom byferie i Lisboa og badeferie på Algarve-kysten. Temperaturen var mellom 20 og 28 grader og det vart ei forlenging av sommaren som me hadde håpa på. Badetemperaturen var også overraskande høg, og dei lokale på stranda meinte at det ofte kunne vera varmare i sjøen i oktober enn i høgsesongen august, mykje avhengig av vindretning.

Du skal ikkje reisa mykje i Portugal før du forstår at landet er ihuga EU-tilhengjar. Svært mange prosjekt har vorte igangsette med EU-støtte, særleg på bygging av infrastruktur. Over alt finn ein skilt der det står kor mykje prosjektet har kosta totalt og kor mykje EU har bidrege med.
Og det har vore nødvendig med ein kraftinnsats. Levestandarden i Portugal låg langt tilbake for resten av EU då dei vart medlem. Også i dag ber landet preg av fordums storheit. Særleg er det tydeleg i Lisboa, med mange vakre bygningar, men med eit enormt behov for vedlikehald.

Me fekk med oss feiringa av republikken, som er 5. oktober. På denne dagen i 1910 vart kongedømmet avskaffa og republikken innført. Ein annan viktig dato er sjølvsagt 25. april 1975 då diktaturet til Salazar vart avskaffa i den såkalla nellik-revolusjonen.
Den eigentlege keisaren av Portugallien var altså Selma Lagerlöfs Jan i Skrotlycka som gjekk frå forstanden då dottera Klara drog til storbyen...

Bra SAS!

Flyselskapet SAS får stort sett negative omtalar, det er sjeldan eg les noko positivt. Her kjem eit lite, sponsorfritt, lysglimt i ein elles mørk kvardag. Eg er i Portugal på ferie med familien og bestilte billettar hjå SAS for eit halv år sidan (vel via bookingselskapet Travellink).

Eg gjorde ferdig innsjekkinga på nettet før avreise til flyplassen og den delen av SAS nettsider fungerte veldig bra. Den beste testen på den type funksjonalitet er første gong du utfører tenesta; det er då du ofte får avslørt om det er intuitivt lagt opp eller ikkje.

På Gardermoen var det difor berre bagasjelappar som mangla, og eg lurte på korleis innsjekkings-automatane takla det. Men det var ikkje problem. Det utskrivne boarding-kortet eg hadde med, vart scanna, og ut kom 5 bagasjelappar - enkelt og greitt.

Nettsidene til SAS har vore utruleg kronglete tidlegare, og på billettbestilling står det vel framleis att ein god del, men akkurat den delen eg har omtalt no, fungerer veldig bra. Bra SAS!

The harvest is in full swing

Eg gløymer ikkje opninga av Dr. Zhivago der ein av dei første setningane, om ikkje den første, lyder som overskrifta: The harvest was in full swing. Då eg las setninga, trudde eg først det måtte vera ei dårleg norsk-engelsk oversetjing, men det viser seg at det faktisk heiter så.

Uansett, innhaustinga er i full gang, både for frukt og sauer. Biletet viser flotte 'Discovery' eple frå eigen hage. Kvaliteten er på topp i år.

Designbyen Torino

Eg kan ikkje heilt sleppa taket i Torino etter besøket der for 14 dagar sidan. Torino er ikkje berre bilbyen, men også designbyen. I år er byen World Design Capital og design står dermed på programmet i mange samanhengar.

For eigen del vil eg kopla design og bilproduksjon, altså bildesign. Alle dei fremste bildesignarane er samla i Torino: Pininfarina, Bertone og Giugiaro.

Pininfarina er mest kjend som designhuset for Ferrari. Dei aller fleste modellane deira er designa nettopp av Pininfarina. Lista over kjende bilmodellar er lang, enkelte høgdepunkt er Ferrari Dino 246, Peugot 205 og Ferrari F40.

Bertone er det andre store designhuset og har gitt form til mange italienske bilar (Alfa Romeo, Fiat, Lancia, Lamborghini). Av dei mest kjende modellane frå Bertone si hand er Lancia Stratos, Fiat X1/9, . Bertone laga også designet til Ferrari 308 GT4, eit design som braut nokså mykje med Ferrari sine tidlegare modellar og som kanskje gjorde at det ikkje vart fleire oppdrag der...

Giugiaro, eller ItalDesign, er det tredje store designhuset som også er basert i Torino. Giugiaro er mest kjend for å ha gitt form til VW Golf - eit absolutt meisterverk i design då den kom i 1975. Også Fiat Panda er ein av klassikarane, og av Giugiaro karakterisert som det mest vellykka designet (!).

Dessverre har det gått nedover med designhusa. Bertone vart slått konkurs og overteke av eit anna firma i år og Pininfarina mista sjefen sjølv som døydde i ei motorsykkelulykke i år. Korleis det siste vil påverka firmaet er vel uvisst. Ein viktig grunn til dei dårlegare tidene er at det har vorte stadig mindre karosseribygging for desse firma. Tidlegare var bygging av karosseri for spesialmodellar ein viktig del av omsetninga.

Torino = FIAT

Eg kan ikkje omtala Torino utan å komma inn på FIAT. Torino er hovudsetet for FIAT-konsernet, og Fiat eig også byens stoltheit Juventus. FIAT står for Fabbrica Italiana Automobili Torino og vart starta i 1899, mellom anna av ein viss Giovanni Agnelli. Agnelli-familien har seinare vore sentrale i FIAT.

Torino har vore gjennom ein postindustriell depresjon i 1980- og 90-åra tett knytt til problema for FIAT. Konsernet var heilt i kneståande rundt årtusenskiftet og vart på mange måtar redda av General Motors. For GM vart det derimot ei dårleg investering; dei har gått ut av konsernet med store tap.

Men for 3-4 år sidan starta ein viktig snuoperasjon for FIAT og Torino, godt hjelpt av vinter-OL i 2006. FIAT fekk ny sjef og han har tydelegvis gjort mange ting rett. Ei viktig synleg endring var logoen, dei gjekk tilbake til gamle dagar og laga ein logo som er veldig lik den originale Fiat-logoen. Den nye logoen er heilt ulik den gamle.

Denne endringa har ikkje berre hatt symbolsk verdi; dei signaliserte med logo-skiftet at dei ville tilbake til røtene sine. Og røtene for Fiat er å laga gode småbilar - det er det dei kan. For å seia det enkelt: Til større bilar, til større problem. Fiat har aldri vore gode til å laga store bilar.

FIAT relanserte ein ny Panda som har vorte ein stor suksess, og i fjor kom retromodellen Fiat 500, 50 år etter originalen. Etter bilparken i Torino å dømma er modellen ein stor suksess.