Høyringsuttale om endring av el-avgift for kryptovaluta-tenester

Vestlandsforsking har saman med datasenteret Bluefjords AS sendt denne høyringsuttalen til Skatteetaten. Høyringsdokumentet og tilbakemeldingane kan finnast på Skatteetaten sine nettsider.

Høyringsuttale til endring av særavgifts-forskrifta – avgift på elektrisk kraft

Bluefjords AS ønskjer med denne høyringsuttalen å bringa forskingsbasert kunnskap inn i diskusjonen om full el-avgift for sikring av opne blokkjedesystem. Høyringsuttalen er utforma i samarbeid med Vestlandsforsking i samband med eit felles blokkjedeprosjekt vi arbeider med.
Blokkjedeteknologien er relativt ny og det er framleis lite kunnskap om det særeigne ved teknologien. Uttalen vår baserer seg på mange års studium av teknologien og vitskapleg formidling av kunnskap dei seinare åra, i tillegg til utføring av datasenter-tenester for blokkjedeindustrien.

Utgreiinga frå Skattedirektoratet som ligg til grunn for forslaget om full el-avgift for sikring av opne blokkjeder, er dessverre mangelfull og viser etter vårt syn ei manglande forståing av teknologien. Det viktigaste i denne saka er å få fram at el-forbruket i samband med metoden Proof of Work (PoW) er for å sikra opne blokkjeder, ikkje for å utvinna kryptovaluta. Insentivet for arbeidet er lønn for strevet i form av ny valuta, men dette er sekundært i teknologisamanhengen. Det er sikringa av blokkjeda  som er hovudpoenget med PoW. Denne forståinga ser ut til å mangla i utgreiinga, og vi meiner difor at vedtaket om bortfall av redusert el-avgift for sikring av opne blokkjeder blir fatta på eit sviktande kunnskapsgrunnlag.

Det er i all hovudsak forbruk av elektrisk kraft til sikring av Bitcoin-systemet som er grunnlaget for denne saka. Bitcoin er ein innovasjon med eit svært stort potensial; mange har samanlikna gjennom¬brotet Bitcoin skapte, med gjennombrotet Internett ga oss. Den tette samankoplinga av teknologi og økonomi gjer at systemet som heilskap blir vanskelegare å forstå. Eit viktig moment her er at opne, vilkårslause blokkjeder som Bitcoin, Ethereum m.fl. må ha ein innebygd valuta for å fungera og for å vera sikre. Utan den innebygde (krypto-)valutaen, forsvinn insentivet for å sikra blokkjeda og den må i så fall sikrast ved å avgrensa tilgangen slik at blokkjeda blir kontrollert av ei lita gruppe aktørar.

Bitcoin og andre kryptovalutaer har hatt ei stor verdistigning, men også store svingingar i kursane. Dette har medverka til ei oppfatning av at dette berre er eit spekulasjonsobjekt. Silicon Valley-entreprenør Naval Ravikant har formulert det på denne måten:

“Bitcoin is a tool for freeing humanity from oligarchs and tyrants, dressed up as a get-rich-quick scheme.”

Dessverre er det den siste delen som har fått mest merksemd og som i mange tilfelle fører til forhasta slutningar om teknologien. Denne haldninga har også prega den norske debatten og ført til konklusjonar baserte på moralsk forarging, heller enn ein nøktern og grundig analyse av kva dette fenomenet er, og kva det kan bli. Det ser dessverre også ut til å ha vore avgjerande for vedtaket om å utelukka datatenester baserte på sikring av opne blokkjeder, frå redusert el-avgift.

Skepsisen til Bitcoin har vore stor, og lenge var det «blokkjede, ikkje Bitcoin» som gjaldt i næringsliv og offentleg sektor. Dei som følgjer med på utviklinga, vil ha sett at dette er i ferd med å snu. Stadig fleire forstår kor viktig den opne blokkjedeteknologien, og særleg Bitcoin og Ethereum, kan bli, ikkje berre finansielt, men også på andre område. Når Microsoft i desse dagar lanserer si desentraliserte ID-løysing ION på Bitcoin-blokkjeda, er det denne typen tenester norske styresmakter ikkje vil støtta framveksten av. Microsoft gjer det fordi dei ser at Bitcoin er det sikraste opne IT-systemet som finst i dag. Facebook offentleggjorde nyleg planane for den digitale valutaen Libra, og den er endå eit eksempel på datatenester som truleg vil bli ramma av den føreslegne auken i el-avgift.

Vedtaket om å innføra full el-avgift for datatenester knytte til opne blokkjeder har alt gjort stor skade og stoppa fleire investeringsplanar på området. Men endå verre er det at resten av datasentersatsinga, som regjeringa har flagga høgt, også truleg blir skadelidande. Føreseielege vilkår er eit av dei viktigaste kriteria for val av lokalitet for nye datasenter. Om det blir sådd tvil om dette, vil investorane fort sjå etter andre alternativ.

Historia har ein tendens til å gjenta seg; ikkje som ein repetisjon, men heller som ei spiralforma utvikling der det er lett å kjenna att tidlegare utviklingstrekk. For 30 år sidan stod striden om kva som skulle bli fundamentet for det globale kommunikasjonsnettverket. Norge, til liks med dei fleste andre land, meinte Internett var for usikkert og utrygt sidan det var vanskeleg å plassera ansvaret for nettet hjå nokon konkret. Styresmaktene valde difor å gå inn for den meir lukka OSI-protokollen styrt av tele¬selskapa. Historia viste at det var eit feilgrep. Det er lov å håpa at styresmaktene ikkje gjer same feilen i dag når spørsmålet står om den opne kontra den lukka blokkjedeteknologien.

Med helsing

Edvin Brun Svein Ølnes
- dagleg leiar Bluefjords AS - forskar, Vestlandsforsking -

Facebook sitt Libra-prosjekt

Libra "white paper": https://libra.org/en-US/white-paper/ 

Rykta om Facebook sin nye valuta (tidlegare kalla GlobalCoin) har gått lenge, men no har me endeleg fått handfast informasjon om prosjektet. Libra blir namnet på valutaen, og Calibra blir namnet på systemet og lommeboka, og også selskapet bak desse. Calibra ei eit dotterselskap av Facebook.

Valutaen skal styrast frå ei stifting oppretta i Sveits; Libra Association. Facebook ser sjølvsagt at dei ikkje kan stå som direkte eigarar av valutaen og at den må styrast med ei armlengdes avstand. Men "make no mistake": Dette er Facebooks initiativ og vil bli styrt av dei.

Desentralitet
Den første overraskinga er kanskje at prosjektet framstår såpass desentralisert som det gjer, i alle fall planane for utviklinga. I første omgang er det eit kontrollert system med inntil 28 utvalde firma som validatorar. Dei har kjøpt seg inn i prosjektet med $ 10 mill. kvar og blir kalla "Founding Members". Målewt er at talet på medlemmer skal aukast til 100 i løpet av lanseringa i første halvår 2020. Vidare er planen at Libra skal desentraliserast ved at alle kan delta i godkjenning og validering. Det skal skje med innføring av Proof of Stake-konsensusmodell, etter modell av Ethereum. I starten brukar Libra konsensusmodellen Practical Byzantine Fault Tolerance (PBFT), ein modell som fungerer i lukka/kontrollerte miljø, men ikkje i opne blokkjedesystem.

Som Bitcoin og Ethereum, har ikkje Libra innebygd identitetshandtering. Men igjen: tru ikkje at Libra blir eit anonymt betalingssystem! Tvert om er det grunn til å tru at overvakingssamfunnet blir utvida endå meir og vil også omfatta kryptobetalingar. Facebook veit alt om eigne brukarar, og dette vil også følgja med når FB-brukarar nyttar Libra.

Blokkjede? Kryptovaluta?
Både 'blockchain' og 'cryptocurrency' er begrep som blir flittig brukte av Facebook for å karakterisera det nye valutasystemet. Men strengt teke er ikkje dette ein blokkjedebasert kryptovaluta som t.d. Bitcoin og Ethereum. Den er heller å rekna som ein stabil-valuta ('stablecoin') og bør heller samanliknast med Tether og liknande system, kontrollerte av enkeltorganisasjonar.

Libra sin verdi skal knytast til eit knippe valutaer ('basket') og ikkje direkte til US Dollar. Det blir på same måte som Det internasjonale pengefondet (IMF) sin SDR - Special Drawing Rights - som også er knytt til dei største valutaene globalt.

Valuta for utviklingsland
Målgruppa for valutaen er først og fremst dei som ikkje har banktenester i dag, såkalla "unbanked". Det er nok like mykje eit retorisk grep som ein realitet, sjølv om det også gir meining forretningsmessig å tilby store massar i utviklingsland høvet til å delta i den globale økonomien.

Teknologien bak Libra minner mest om Ethereum
Libra er bygd på blokkjedeteknologi tilgjengeleg som fri programvare i Libra Core. Det er utvikla eit eige programmeringsspråk, Move, for utvikling av smartkontraktar og elles programmering av blokkjeda.

Teknologien bak Libra ser ut til i stor grad å vera henta frå Ethereum, med bruk av gass ('gas') som drivstoff for utføring av transaksjonar, inkl. smarte kontraktar. Men i Libra-blokkjeda er det eigentleg ikkje blokker, anna enn for optimaliseringsføremål, og problem med blokkstørrelse osv. eksisterer slik sett ikkje.

Som Ethereum, og ulikt Bitcoin, lagrar Libra berre noverande saldo ("state) for kvar kontohavar (Libra-brukar). I Bitcoin er det sentrale prinsippet ubrukte transaksjonar (Unspent Transaction Output - UTXO) og saldoen til kvar brukar (dvs. kvar nøkkel) må genererast ved å setja saman alle ubrukte transaksjonar i denne databasen. UTXO-prinisppet kan synast veldig tungvint samanlikna med saldo-prinsippet i Ethereum og Libra, men har store fordelar. Meir om det i eit eige blogginnlegg.

Nytt PayPal, slik PayPal opprinneleg var tenkt
Libra verkar på mange måtar å ta opp att den originale idéen for PayPal. Det var utvikla som eit desentralisert betalingssystem, men vart tvinga til å sentralisera for å kunna tilfredsstilla reguleringskrav. Libra ser ut til å ta opp att denne idéen, og spørsmålet er sjølvsagt om også dette systemet blir tvinga til meir sentralisering. Dei første kommentarane frå styremakter rundt om, kan tyda på det. Det er ei stor frykt, både hjå styresmakter og i finansverda, for at Facebook/Libra blir eit nytt skyggebank-system ("shadow banking") - altså banktenester på sida av det regulatoriske systemet. Den tyske politikaren Markus Ferber, som også sit i Europaparlamentet, uttalte m.a.:

"Multinational corporations such as Facebook must not be allowed to operate in a regulatory nirvana when introducing virtual currencies,”

Også i USA er politikarar urolege for kva dette kan utvikla seg til.

Trussel for PayPal, stabil-valuta og eksisterande betalingssystem
Libra blir i starten truleg først og fremst ein konkurrent til til PayPal og andre alternative betalingssystem. Med alternative betalingssystem meiner eg system utanfor den tradisjonelle banksektoren.

Også stabil-valuta, 'stablecoin', vil få sterk konkurranse. Libra blir i realiteten ein ny stabil-valuta, og for denne typen valuta er hovudspørsmålet: Stolar du på dei som står bak valutaen? Alle stabil-valuta er sentraliserte og den største utfordringa er om dei har reservar nok til å halda stabil kurs. Dette har heile tida vore det sentrale spørsmålet for Tether, den mest kjende og mest brukte stabil-valutaen. Revisjonsopplegget for Tether har vore, og er, under diskusjon, og det blir framleis stilt spørsmål om oppgitte reservar er reelle. Det hjelper heller ikkje at vekslingstenesta Bitfinex, som er skilt frå valutaen, har "forsynt" seg av reservane. Statsadvokaten i New York har stilt ein del spørsmål til transaksjonane mellom Bitfinex og Tether og saka er ikkje avgjort.

Kva med Bitcoin?
Ein første tanke er kanskje at dette vil slå ut Bitcoin. Men det kan fort visa seg at effekten blir den motsette. Mest truleg vil Facebooks oppstart av Libra bli eit løft for Bitcoin og ordinære kryptovalutaer. Her er nokre av grunnane til det:

• Facebook vil med Libra læra store mengder nye brukarar om kryptovaluta - det vil bli verdas største opplæringsprogram for kryptovaluta!
  
• Begrepa 'kryptovaluta' og 'blokkjede' får eit "godkjent"-stempel når ein aktør som Facebook står bak
  
• Dei som skaffar seg ei Calibra-lommebok med Libra-myntar, vil fort sjå at andre kryptovalutaer (som bitcoin) stig i verdi medan Libra står i ro. Det vil freista mange til å kjøpa bitcoin for libra
  
• Det vil bli mykje enklare å kjøpa bitcoin og andre kryptovalutaer når ein først har ei kryptolommebok med libra

Det som er heilt sikkert, er at dette blir spennande å følgja framover!

Nytt Bitcoin-kurs til hausten

Som nemnt i forrige blogginnlegg, blir det nytt Bitcoin- og blokkjedekurs ved Høgskulen på Vestlandet (HVL) til hausten. Påmeldingsfristen er 1. juni og interesserte kan senda melding til Torbjørn Årethun, Høgskulen på Vestlandet (torbjorn.arethun@hvl.no) eller meg (sol@vestforsk.no), så ordnar me "papirarbeidet" seinare, dvs. sjølve søknaden i opptakssystemet.

"Blokkjede, ikkje Bitcoin"

Dersom tittelen samsvarer med oppfatninga di av Bitcoin og blokkjedeteknologi, bør du melda deg på kurset «Bitcoin, blokkjedeteknologi og den digitale økonomien» ved Høgskulen på Vestlandet (HVL). Dersom du ikkje forstår noko av tittelen, bør du også melda deg på :)

Kurset «Bitcoin, blokkjedeteknologi og den digitale økonomien» vart starta opp hausten 2018 og 60 studentar fullførte. Kurset er på 7,5 studiepoeng og vil i årets utgåve ha eksamen med ordinær karakterskala (A – F). Kurset er det første i sitt slag her i landet, og HVL har difor teke ei leiarrolle med tanke på utdanning innan kryptovaluta og blokkjedeteknologi. Utgangspunktet for kurset er at for å forstå blokkjedeteknologien, må du forstå Bitcoin.

Når eg skriv at utsagnet «Blokkjede, ikkje Bitcoin» er problematisk, er det fordi det er ei kraftig undervurdering av Bitcoins betydning. Bitcoin er «alle blokkjeders mor», men meir enn det er det også den viktigaste kryptovalutaen og den valutaen som har det beste og sikraste fundamentet. Sterk påstand? Ja, og den både kan og bør diskuterast, og det er også ei viktig side ved kurset.

Men kan me ikkje berre ta bort (krypto-)valutaen og realisera potensialet i blokkjedeteknologien utan? Det er her mange går seg vill i teknologien. Tek du bort valutaen, tek du bort den delen som gjer at ei blokkjede kan vera open for alle og på alle måtar. Då blir motspørsmålet fort: kva er det som skil den kontrollerte blokkjeda frå ein (distribuert) database? Dette skal vi diskutera på kurset og forhåpentlegvis bli klokare på.

Kurset er Bitcoin-sentrert, og ein grundig gjennomgang av originaldokumentet «Bitcoin – A Peer-to-Peer Electronic Cash System» utgjer ein viktig del av innhaldet. Bakgrunnen for dette er at dersom ein forstår dette dokumentet, og korleis Bitcoin fungerer, då forstår ein blokkjedeteknologien generelt. Og ikkje minst forstår ein den viktige skilnaden mellom opne og lukka/kontrollerte blokkjeder.

Info om kurset: https://hvl.no/studier/opptak/opptak-til-enkeltemne/enkeltemne-campus-sogndal-og-forde/bitcoin-blokk-kjedeteknologi-og-den-digitale-okonomien/

Påmelding til: Underteikna Svein Ølnes (sol@vestforsk.no) eller Torbjørn Årethun (torbjorn.arethun@hvl.no)

Frist: 1. juni (for deltakarar utanfor HVL)

Dette innlegget står også på Kryptografen.

Proof of Work, Proof of Stake, Proof of Proof

"Proof of Work" i praksis (foto: Åsa S. Ølnes)
Det er elles Nicolajs stødige hand som fører brikken på plass :)

Bitcoin var ein revolusjon på 9 sider. Men revolusjonen var ikkje blokkjedeteknologien i seg sjølv, men konsensusmodellen. Det store spørsmålet i distribuerte system er korleis ein skal bli einige om kva som er rett tilstand. Dette hadde forskarar og utviklarar grunna på i fleire tiår utan å komme til eit svar. Bitcoin viste seg å ha svaret i praksis, om ikkje teoretisk.

Når det sentrale leddet blir teke bort og ein står att med likeverdige nodar ("peer-to-peer", P2P) blir det eit problem kven som skal bestemma. Alle skal jo bestemma, men korleis? La oss sjå på alternativa:

1. Avstemming
Den første tanken er truleg at me må ha ei avstemming blant deltakarane (nodane) i nettverket. Det høyrest jo fornuftig ut. Men det er eit problem, eit alvorleg problem: korleis sikra at ein node berre har ei stemme? På nettet er det dessverre lett å juksa med stemmegiving, og på fagspråket blir det kalla eit Sybil-angrep. Namnet kjem av ei bok, Sybil, som handla om ei kvinne med diagnosen splitta personlegdom (schizofreni).

Det er altfor lett "å modellera" schizofreni på nettet. DOS og DDOS (Denial of Service/Distributed Denial of Service) er stjerneeksempla på Sybil-angrep. I blokkjedesamanheng ville det vera lett å mønstra ein millionhær til å stemma for ein enkelt aktør.

2. Peika ut ein ansvarleg
Ved første augnekast ser det jo ut som me er tilbake til den sentrale modellen der ein aktør er ansvarleg for godkjenning, den tiltrudde tredjeparten. Men kva om me peiker ut den ansvarlege på ein tilfeldig måte? Eit problem er at datamaskiner og tilfeldig utveljing er ein dårleg kombinasjon. Datamaskiner er deterministiske, ikkje stokastiske (tilfeldige), av natur. Det er veldig vanskeleg å simulera ekte tilfeldigheit på datamaskiner.

3. Lotteri for å velja ansvarleg
Dersom me følgjer tanken om å peika ut ein tilfeldig ansvarleg og kombinerer det med eit lotteri, er me på veg mot hovudidéen bak Nakamoto-konsensus, dvs. konsensusmodellen i Bitcoin. Men korleis få til eit 100 % tilfeldig lotteri? I Bitcoin er det Proof-of-Work (PoW) som er metoden. Den går ut på å måtta bevisa ein arbeidsinnsats, derav namnet, for å kunna delta i lotteriet. Arbeidsinnsatsen i Bitcoin er bruk av energi til å løysa eit matematisk problem. Som i eit lotteri vil sjansen til å vinna auka med innsatsen; til fleire lodd, til større sjanse. I PoW er det din del av samla ressursinnsats som tilsvarer mengda av lodd. Det er ingen snarvegar i dette lotteriet, den einaste måten du kan delta på, er å skaffa deg utstyr og setja i gang og rekna.

PoW i Bitcoin brukar mykje energi, med god grunn. Det er mengda energi som avgjer kor sikker blokkjeda er. I motsetnad til det som ofte blir fortalt, er ikkje ei blokkjede sikker i seg sjølv. Ei open blokkjede må ha ein sikkerheitsmodell; enten PoW eller ein annan modell. Kostnaden med PoW kan samanliknast med prisen på eit lodd. Dersom lodda var veldig billege, ville det vera enkelt å kjøpa opp store delar og dermed sikra store vinnarsjansar. I blokkjedesamanheng vil det vera det same som eit 51 %-angrep. Den som kontrollerer meir enn 50 % av rekneressursane i ei PoW-blokkjede, kontrollerer i praksis blokkjeda og kan gjennomføra dobbel bruk av kryptopengar ("double spending"). At dette ikkje berre er teoretisk, har me sett fleire eksempel på, seinast har det skjedd med Ethereum Classic.

Andre konsensusmekanismar
Proof of work (PoW) er den vanlegaste sikkerheitsmetoden, men det finst også andre.

Proof of Stake (PoS)
Energibruken blir ofte brukt mot Bitcoin og andre PoW-system, og den alternative metoden Proof of Stake blir ofte halden fram sidan den krev ikkje bruk av energi. I PoS satsar du kryptobehaldninga di mot å få lov til å lagra ei ny blokk og få godtgjersle for det arbeidet. Du set kryptovalutaen din inn på sperra konto, og får tilbakebetalt saldoen pluss godtgjersle for arbeidet viss alt går rett for seg. Dersom du derimot prøver å lura systemet, mistar du heile depositumet. Det er altså pisk og gulrot som er grunnlaget for metoden.

Problemet med PoS, og avartar som DPoS (Delegated PoS), er at sikkerheitsmodellen er internalisert i systemet i motsetnad til PoW som er eksternalisert. I PoS-system skjer alt innafor kryptosystemet og metoden er ikkje avhengig av eksterne variablar. Det har både fordelar og ulemper. Ulempene med PoS er framfor alt det som blir kalla "nothing at stake". I ei PoW-blokkjede vil det ikkje lønna seg å splitta blokkjeda (hard fork) fordi du må velja å delta i ei av greinene, du kan ikkje bruka ressursane dine på begge. I ei PoS-blokkjede kostar det ingenting å følgja begge (alle..) greinene og det kan få store følgjer. I tillegg har PoS-system ei svakheit ved at nye brukarar i systemet ikkje kan vita sikkert at dei er på den rette blokkjeda. Ein ny brukar kan bli servert ei "falsk" blokkjede og har ikkje mulegheit til å sjekka om den er rett. I ei PoW-blokkjede vil kjeda med den høgaste samanlagde vanskegraden vera den rette, og ein ny brukar kan lett sjekka dette på eiga hand.

Det er også ei stor ulempe at det er nærmast kostnadsfritt å regenerera ei PoS-blokkjede frå starten av, i sterk motsetnad til PoW. I ei PoW-blokkjede som Bitcoin er det ingen snarvegar; om du vil prøva å regenerera historia, med din eigen vri, må du tilfredsstilla den samla vanskegraden, i tillegg til at du må halda følgje med nye blokker. Det er ei nærmast umuleg oppgåve. PoS-blokkjeder kan derimot omskrivast utan kostnad sidan det ikkje er nokon vanskegrad og det berre er snakk om å stilla til disposisjon eit depositum.

PoS-blokkjeder må difor som oftast kombinerast med andre sikkerheitsmetodar.

Proof of proof (PoP)
Bitcoin har ekstremt god sikkerheit, kanskje i overkant kan ein hevda. Tenk om Bitcoins sikkerheits-overflod kunne brukast av andre blokkjeder! Det er det dei har tenkt dei som har lansert Proof of proof. Det finst andre måtar å nyttiggjera seg Bitcoins styrke, mellom anna "merge mining" der dei som "grev" i Bitcoin-samanheng samtidig utfører eit reknestykke for den andre blokkjeda/kryptovalutaen.

PoP går ut på å bruka Bitcoin-blokkjeda til å publisera øyeblikksbilete av eiga blokkjede, såkalla sjekkpunkt. På den måten vil dei hindra at eiga blokkjede blir reorganisert til eit tidspunkt før det publiserte sjekkpunktet. Det ligg utfordringar også i denne metoden, m.a. korleis handtera ei splitting av Bitcoin-kjeda, noko som har skjedd og sikkert vil skje igjen.

Blokkjeda/systemet VeriBlock har spesifisert ein metode som skal ta hand om slike situasjonar. Idéen bak VeriBlock er at i staden for at mange blokkjeder skal bruka Bitcoin uavhengig av kvarandre for publisering av sjekkpunkt, kan dei bruka VeriBlock som så publiserer stillbilete av si blokkjede til Bitcoin. VeriBlock blir altså ei proxy-blokkjede for Bitcoin.

Ross Ulbricht og Silk Road

Ill. henta frå "Silk Road - The Untold Story" i Wired 

Saka om Silk Road er som eit manus for ein spenningsfilm, og den filmen vil ganske sikkert bli laga. Men hovudpersonen Ross Ulbrict får neppe sjå den. Han vart dømt til to ganger livstid + 40 år (!). Og i USA "leikar" dei ikkje fengsel, der er dommen bokstaveleg. Det er med andre ord ein slags dødsdom - evig liv i fengsel.

Silk Road
Silk Road var ein marknadsplass på nettet for ulovlege (og lovlege!) varer. Mesteparten av omsetninga var narkotika i ulike former, og nesten all handel vart gjort med bitcoin. Silk Road var på mange måtar Bitcoins "killer application". Ross Ulbricht, aka "Dread Pirate Roberts", var sentral i oppbygging og drift av tenesta, i alle fall i følgje dommen. Etter eit møysommeleg detektivarbeid vart han pågripen på eit bibliotek i San Francisco i 2013. det var avgjerande å pågripa han medan han var pålogga, difor var det litt av eit opplegg. Heile historia kan du lesa i Wired - den er ytterst fascinerande ("Silk Road - The Untold Story").

2 x livstid + 40 år
Så langt historia om Silk Road og arrestasjonen av Ross Ulbricht. Saka er komplisert og til meir som kjem fram, til meir merkeleg verkar dommen mot han. 2 x livstid + 40 år er ufatteleg strengt og er vanlegvis dommar ein berre ser i samband med seriemordarar, leiarar av mafia-gjengar, leiarar av store narkotika-kartell og liknande. Kva var grunnen til den strenge straffa?

Gjenopptaking avvist
Lyn Ulbricht, mor til Ross, har kjempa ein utrøytteleg kamp for sonen for å få teke opp att saka. Det siste kravet om gjenopptaking vart avvist av høgsteretten nyleg, og det er dermed sett stopp for denne saka i domstolane. Den einaste sjansen for at Ross Ulbricht kan komma ut av fengsel, er no gjennom ei benåding.

Det er vanskeleg å forstå når ein ser kva som har komme fram og høyrer korleis saka vart ført mot RU. Han vart dømt for medverknad til omsetjing av narkotika, noko som ganske sikkert er rett. Men han vart også dømt som "kingpin", dvs. hovudpersonen i ein kriminell gjeng. Det er eit uttrykk som vanlegvis blir brukt om mafia-bossar, leiarar av narkotika-kartell m.m. og vanskeleg å sjå kan vera tilfelle her. Det vart også trekt fram av dommaren i saka at RU skal ha betalt personar for å utføra likvideringar. Det er viktig å understreka at han ikkje vart dømt for det, og det var heller ikkje med i den endelege tiltalen. Kvifor dommaren valde å bruka det i rettsaka kan ein jo lura på.

Mykje rart..
To FBI-agentar involverte i avsløringa av RU vart seinare avslørte då dei hadde forsynt seg med bitcoin frå Silk Road. Den eine av desse var eit av hovudvitna i RU-saka. Det er også vist at nokon logga seg inn som 'admin' på Silk Road-tenesta etter at RU var arrestert. Dette har heller ikkje vorte etterforska vidare.

Bitcoin var hovudfienden
Lyn Ulbricht er klar på at hovudgrunnen til den urimeleg strenge straffa var at styresmaktene ville stoppa Bitcoin. Med RU og Silk Road skulle det statuerast eit eksempel som fekk interesserte i bitcoin til å tenkja seg om, og også ei årvaring til dei som leika med idéen om liknande marknadsplassar som Silk Road. At det har dukka opp mange liknande stader etterpå, viser at det ikkje har hatt særleg effekt.

Kriminalpolitikken i USA
Lyn Ulbricht er sjølvsagt ikkje objektiv i denne saka, det skulle berre mangla, men det er likevel god grunn til å lytta til det ho seier. Ho ønskjer i tillegg til å få sonen ut av fengsel, også å setja søkjelyset på den meiningslause kampen mot narkotika som USA fører, og kriminalpolitikken generelt. Over 60 % av dei innsette i USA har narkotikadommar. Og USA som har 5 % av folketalet i verda, har 20 % av dei fengsla i verda. Det er ikkje noko nytt i dette, men det gjer inntrykk å høyra ho fortelja om både dette når det blir sett i samanheng med fengslinga av Ross Ulbricht.

Høyr historia på podkast
Eg tilrår sterkt å høyra Peter McCormack sine intervju med Lynn Ulbricht i podkasten "What Bitcoin Did". Podkasten inneheld også mange episodar om sjølve saka (dei har eg ikkje høyrt). Om du vil støtta Lynn i arbeidet hennar, kan du gå inn på https://freeross.org

Her er intervjua med Lyn Ulbricht:

https://letstalkbitcoin.com/blog/post/what-bitcoin-did-27-an-interview-with-lyn-ulbricht

https://www.whatbitcoindid.com/podcast/the-supreme-courts-denial-of-ross-ulbrichts-petition-with-lyn-ulbricht

Kryptovinteren 2018

Foto: Steven Millstein (CC BY 2.0)

2017 og 2018 har vore kontrastfylte år. Der det gjekk bratt oppover og slagorat i kryptomiljøet var "to the moon!" og også "Lambo!", har 2018 vore ein skikkeleg blåmåndag med kraftig fallande kursar. Om 2018 var vanskeleg for Bitcoin, var det nærmast krise for altcoins, inkludert Ethereum. Bitcoin har i realiteten komme kraftig styrka ut av 2018 og har vist seg som den dominerande kryptovalutaen og den som ser ut til å takla presset best. For dei fleste andre kryptovalutaene er framtida absolutt meir dyster - det er grunn til å spørja kva mange av dei kan tilføra for å forsvara til og med dagens låge kursar.

Utviklinga i 2018 viste m.a.:

• Styrking av Bitcoin trass i kraftig kursnedgang
  .. og styrkinga kjem på kostnad av altcoins der framtidsutsiktene er dystre
• Ethereum har hatt eit trøblete år og fått fleire arge konkurrentar
• ICO og vill vest ser ut til å gå over til meir kontrollerte former for kryptofinansiering
• Det er framleis vanskeleg å sjå gode bruksområde ("use case") utanom valuta
• Datasenter-verksemd basert på kryptovaluta fekk ein kraftig knekk med bortfall av redusert el-avgift her i landet

If it doesn't kill you it just makes you stronger
Trass i nye dødsdommar for Bitcoin og kryptovaluta, er Bitcoin "still alive and kicking".
Andreas M. Antonopoulos har mange gode analogiar. Han samanlikna ein gang uroa og diskusjonen i Bitcoin-miljøet og den tilsynelatande idyllen i altcoin-miljøa slik:

Bitcoin er eit skip ute på det opne havet, i full storm og med "alle mann til pumpene!". Inne i hamna ligg altcoin-båtane i stille og rolege forhold og med mannskapet på øvre dekk med paraply-drinkar. Dei peiker på Bitcoin og ler: "Sjå på Bitcoin, haha, skipet går snart under". 

Dårleg år for Bitcoin, krise for Altcoins
Og så skulle altcoin-systema ut i den harde, verkelege vinden. Det gjekk ikkje bra, det ser faktisk ut til å gå mykje dårlegare enn det Bitcoin har vore gjennom. La oss difor gravleggja metaforen "Blokkjede 1.0, 2.0 og 3.0" for alltid! Det er ikkje slik at Bitcoin er den første, men primitive blokkjeda, og Ethereum og andre er 2.0 og 3.0 og mykje meir moderne og robuste. Det er heller tvert om; svakheiter både i Ethereum og andre blokkjeder har vist seg for fulle det siste året og gir grunn til å tvila på framtida for mange av dei.

Ethereum i hardt ver
Det er grunn til å håpa at Ethereum vil klara seg gjennom stormen, men akkurat no er systemet ille ute. Fordelen deira er eit stor utviklarmiljø. Ethereum tilbyr eit alternativ til Bitcoin som er både interessant og nødvendig, samtidig som alternativet er veldig sårbart. Både Turing-komplett programmeringsspråk (Solidity), satsinga på smarte kontraktar og planen om overgang til Proof of Stake er interessante som kontrast til Bitcoin.

Ethereum har hatt eit vanskeleg år bak seg. Etter å ha opplevd stor etterspørsel som fundament for dei mange ICO-ane (Initial Coin Offerings), har presset mot ICO-ar og dei mange skandalane knytte til finansieringsmåten, ført til ein flukt frå Ethereum og eit stort press på å selja ether for å redda stumpane. I tillegg har farsotten Crypto-kittens for alvor vist problema med skalering hjå Ethereum. Dette "leiketøyet" tvinga Ethereum i kne og fekk mange til å tvila på "the World Computer".

Overgangen til Proof of Stake vanskeleg
Ethereum har også problem med overgangen til ny konsensusmodell; frå proof-of-work (PoS) til proof-of-stake (PoS). Overgangen har vore annonsert lenge, og det er til og med koda inn ei "bombe" for å tvinga fram overgangen. "Bomba" er kode som vil auka vanskegraden i PoW-metoden eksponensielt som eit middel for å tvinga fram overgangen. Men bomba har måtta deaktiverast og overgangen utsetjast fordi det framleis er stor usikkerheit om PoS vil fungera slik ein håpar på. Eg trur framtida for Ethereum er sterkt avhengig av Bitcoin. Ethereum må rett og slett "kjøpa" seg sikkerheit frå Bitcoin - t.d. ved å lagra tilstanden i blokkjeda ("snapshot") på Bitcoin-blokkjeda med visse mellomrom for å unngå omskriving av historia.

"Move fast & break things"
"Move fast & break things" har vore Ethereum sitt motto heile vegen, i sterk kontrast til Bitcoins konservative policy. Det har ført til ein del kontroversar, ikkje minst The DAO-episoden som resulterte i splitting i to separate Ethrereum-kjeder. Det opna også for tvil om Ethereums uforanderlegheit ("immutability"). Den episoden viste også ein annan viktig skilnad mellom Ethereum og Bitcoin: Der Bitcoin aldri har hatt nokon tydeleg leiar, og meritokrati er det viktigaste, har Ethereum alltid hatt ein sterk, og sentral(istisk), organisasjon i Ethereum Foundation. Ethereum har også hatt sterke og tydelege talspersonar, særleg i Vitalik Buterin.

Arge konkurrentar til Ethereum
Gjennom 2018 har Ethereum fått tydeleg konkurranse, særleg frå blokkjedene EOS, Cardano, NEO og Tron. Fleire av desse kompromissar på desentralitet og oppnår dermed større kapasitet.

EOS
EOS har til dømes 21 utvalde "blokk-produsentar" etter modellen Delegated Proof of Stake (DPoS). Men det er stilt spørsmål ved sentraliseringa av denne kryptovalutaen. Men det er flinke folk bak EOS, mellom anna Daniel Larimer som var sentral bak både BitShares og Steemit, og som har hatt ei sentral rolle i utviklinga av DPoS-systemet. Men med ingen, eller svært små, gebyr, har blokkjeda i EOS vakse eksponensielt til 4 TB i løpet av 8 månader. Slikt verkar ekstremt sentraliserande sidan det ikkje er mange som har mulegheit til å lagra så mykje data.

Cardano
Cardano har også sterke utviklarar i ryggen, først og fremst Charles Hoskinson. Han var sentral i utviklinga av Ethereum, og seinare Ethereum Classic. Cardano brukar konsensus-algoritmen Ouroboros, som er ein PoS-variant. Cardano har interessante koplingar til miljøet bak programmeringsspråket Haskell.

NEO
NEO er ein slags kinesisk variant av Ethereum. Dei har integrert PKI (Public Key Infrastructure) og autentisering av brukarar - kanskje ikkje så rart sidan dei opererer i Kina. Det bryt sjølvsagt med den grunnleggjande blokkjede-modellen Bitcoin introduserte, men gir også større mulegheiter for aksept frå næringsliv og styresmakter.

Tron
Også Tron ønskjer å framstå som eit "betre Ethereum enn Ethereum" og viser mellom anna til større kapasitet (over 2000 trans./sek.). Det mest intressante med Tron er at dei har overteke BitTorrent. Det blir spennande å sjå kva dei kan få ut av det.

Ethereum har altså konkurrentar halsande bak seg, og vil få det tøft framover viss ikkje dei klarer å få bukt med utviklingsproblema og den mislykka framdrifta.

7 myter om Bitcoin

Ny teknologi treng tid for å bli forstått. Teknologi som bryt kraftig med eksisterande teknologi, treng endå lenger tid og er utsett for mistydingar og feilaktige påstandar. Her er 7 vanlege myter om Bitcoin:

1. Energibruken i Bitcoin er for utvinning av ny valuta
2. Bitcoin krev meir energi enn Irland (eller Tsjekkia, eller Danmark...)
3. Energibruken i Bitcoin er stort sett basert på kolkraft
4. Meir enn 50 % av nodane må godkjenna ein transaksjon
5. Den som kontrollerer meir enn 50 % av graveressursane kan ta alle bitcoin
6. Bitcoin har vorte hacka
7. Bitcoin er eit pyramidespel styrt av ukjende bakmenn

Les oppklaringa av mytene på Kryptografen.

Blokkjedesikring, ikkje bitcoinutvinning!

Ei vanleg mistyding om Bitcoin er at energibruken går til utvinning av nye bitcoin. Bitcoin-miljøet må sjølve ta ein del av ansvaret på grunn av den uheldige begrepsbruken som dominerer. Det er difor viktig å slå fast at energibruken går til sikring av blokkjeda, ikkje til utvinning av nye bitcoin. Nye bitcoin er berre bonusen og "lønn for strevet" til dei som har kostnader med "gravearbeidet".

Eg utdjupar dette i ein kronikk på forsking.no. Den er også gjengitt på Kryptografen, ei nyheitsteneste om Bitcoin og blokkjedeteknologi driven av det nystarta bedrifta Arcane Crypto.

Bitcoin i live trass i 350+ nekrologar

Lesarinnlegg i Dagens Næringsliv i dag som svar på Terje Erikstads artikkel "Bitcoin er en fiasko". I tillegg har Nikolai Johan Heum i Finstart Nordic også eit godt innlegg med tittelen "For hvem er bitcoin en fiasko, DN?".

Her er Erikstads artikkel som sette i gang det heile:

Og her er svaret eg sende til DN:
(usikker på om innlegget er ope og gjengir det difor under)

Bitcoin som fiasko

Lite provoserer tradisjonelle økonomar meir enn Bitcoin og kryptovaluta. Frå Erikstad til Krugman og Schiller er dommen eintydig: Bitcoin er ein fiasko og håpet er ein snarleg død. Eigentleg skulle Bitcoin vore død for lenge sidan, men kryptovalutaen har vist seg seig og er framleis i live – trass i meir enn 350 nekrologar.

Dersom Erikstad var sett til å vurdera Internett etter 10 år, ville han konkludert med at det var ein fiasko som globalt nettverk. Det same ville han gjort etter både 20 og 30 år, faktisk skulle det gå over 35 år før konseptet til slutt tok av og vart det dominerande globale kommunikasjonsnettverket.

Arkitekten bak Bitcoin ofra bevisst kapasitet til fordel for sensurfridom og desentralitet. Godt fungerande betalingsløysingar vil ta tid, og vil ikkje skje på blokkjeda, men i eit eige lag, med blokkjeda som eit avstemmingslag.

Bitcoin som valuta har ingen ibuande verdi, skriv Erikstad. Men det same kan for ein stor del seiast om gull. Prisen på gull kan ikkje forklarast med bruksnytten av metallet, så kvifor er gull så verdifullt då?

Før Internett slo gjennom, var det fleire fungerande globale nettverk, til dømes IBM sitt SNA-nett. Det var langt overlege Internett, men likevel vart Internett den globale standarden. Mykje av grunnen var at det var ope for alle å delta i utviklinga og dermed vart innovasjonstakta mykje større. Det same kan seiast om opne blokkjeder samanlikna med proprietære finanssystem. Det betyr ikkje at Bitcoin ein dag vil overta som føretrekt betalingssystem, men med innovasjonsfarten i krypto­miljøet vil det vera farleg å undervurdera potensialet til denne nye teknologi-infrastrukturen.

What Bitcoin Did

I dag har eg gjesteblogg hos digitaliseringsdirektør Christoffer Hernæs i Sbanken: http://hernaes.com/2019/01/14/what-bitcoin-did/

Blokkjede til besvær

Blogginnlegget er også publisert på nettstaden Kryptofinans
Dette innlegget vart sendt til Dagens Næringsliv, men har (enno) ikkje stått på trykk.

Blokkjede til besvær 

Bitcoin introduserte noko nytt for 10 år sidan: ei samansmelting av økonomi og Internett-teknologi i eit desentralisert system der autoriteten i midten var fjerna. Dette er vanskeleg å forstå, og sjølv 10 år etter innovasjonen har dei fleste problem med å sjå kva dette inneber og kva blokkjede-teknologien faktisk går ut på.

Skattedirektoratet er berre ein av mange som framstiller Bitcoin og kryptovaluta feil. Dessverre har det fått til følgje at regjeringa no har vedteke å ta kryptovaluta ut av ordninga med redusert el-avgift for datasenter. I utgreiinga frå Skattedirektoratet er det ordet «utvinning» som går igjen, og energi­bruken som blir brukt til å generera nye digitale myntar.

Dette er feil. Energibruken har eigentleg ikkje noko å gjera med frigjeving av nye bitcoin, eller andre kryptovalutaer baserte på «proof of work»-metoden. Energibruken må til for å sikra det opne systemet. Som lønn for strevet (energiinnsatsen) får aktørane ein bonus i form av nye bitcoin eller annan kryptovaluta. Men det er ikkje frigjevinga av nye bitcoin som treng all energiinnsatsen; det kunne vore gjort nesten utan bruk av energi. Arbeidsinnsatsen som sikrar nettverket mot forfalsking er den verkelege innovasjonen i Bitcoin, slik den vart sett i system av Satoshi Nakamoto.

Når Skattedirektoratet forsikrar oss om at dei ikkje har noko mot blokkjedeteknologien, og at blokk­kjeder som ikkje brukar energi til «utvinning» framleis kan få redusert el-avgift, er det som eit ekko av Internett-diskusjonen for 30 år sidan. Også den gangen var styresmaktene skeptiske til opne system, og valde OSI-modellen (Open Systems Interconnection) som teleselskapa stod bak, som den globale standarden som skulle satsast på. Dei valde bort Internett-teknologien fordi den ikkje hadde ein klar organisasjon som kontrollerte den.

Men Internett tok innersvingen på teleselskapa og OSI-modellen fordi teknologien var open og utviklinga difor gjekk mykje raskare. Internett kunne levera løysingar som berre var på planstadiet for OSI sin del.

Når styresmaktene no seier at blokkjedeteknologien er lovande, berre den blir kontrollert av selskap og organisasjonar, er det ein klar parallell til feilgrepa for 30 år sidan. Er det ingen som lenger hugsar teknologi­historia? Kontrollerte blokkjeder vil vera nyttige i enkelte avgrensa samanhengar, men vil ikkje vera den teknologien som gjer radikale endringar i dagens Internett. Det har stadig fleire oppdaga og dermed er entusiasmen rundt teknologien i ferd med å avta. Den har tvert om ein god del ulemper samanlikna med moderne databaseteknologi.

Både offentlege og private aktørar si tilnærming til blokkjedeteknologien kan samanliknast med tilnærminga til Internett og web-en: Internett-teknologi i kontrollerte former gjennom eit Intranett er bra, det opne Internettet er farleg å satsa på. Det tok nokre år før dei skjønte at det var det opne Internettet som var det store framsteget.

Den dalande interessa for blokkjedeteknologi kan tyda på at teknologien har vore for oppskrytt? På kort sikt har den nok det, men på lenger sikt vil den truleg få enorm betydning for utviklinga av Internett. Men først må me læra oss å handtera økonomi som ein del av teknologien, og det er ikkje lett. Enkelt sagt forstår ikkje teknologar økonomi, og økonomar forstår ikkje teknologi. I open blokkjedeteknologi er ikkje omgrepet «tverrfagleg» berre pynt utan djupare meining, men heilt sentralt for å forstå og for å lukkast. Dei utdanningsinstitusjonane som forstår det, vil få eit godt forsprang på konkurrentane. 

Universiteta var sentrale i utviklinga av Internett, men likevel trege med å ta teknologien inn i utdanninga. Det same ser me med blokkjedeteknologi. Ei bacheloroppgåve ved Høgskulen på Vestlandet frå i år, viste at ingen av økonomiutdanningane ved universiteta og høgskulane her i landet hadde planar om å ta inn kryptovaluta og blokkjedeteknologi anna enn å nemna det i eksisterande kurs. Også her ser historia ut til å gjenta seg.

Populistisk næringspolitikk

Regjeringa sitt vedtak om å ikkje la kryptorelaterte datatenester få redusert el-avgift, har skapt bølgjer og ser ut til å setja ein brå stoppar for dagens kryptoutvinning og nye investeringar. Endringa blir sett i verk ved årsskiftet, altså med rundt ein månads tid for aktørane å tilpassa seg (les: stengja ned aktiviteten).

Eg har skrive eit lesarinnlegg som stod på trykk i Dagens Næringsliv i dag:

Populistisk næringspolitikk

Regjeringa sitt vedtak om å ta ut krypto-relatert aktivitet frå ordninga med redusert el-avgift for datasenter, er både populistisk og kortsiktig. Det er merkeleg at ei regjering leia av Høgre står for ein så lite føreseieleg og ikkje-nøytral næringspolitikk. Saka er styrt av moralistiske argument og mangel på kunnskap om teknologien. Det er stor fare for at vedtaket vil øydeleggja det som er bygt opp for å få store datasenter til å etablera seg her i landet. Slike etableringar kostar mykje og treng sterke  garantiar for stabile rammevilkår. Regjeringa har sådd tvil om at så er tilfelle.

Blokkjedeteknologien er vanskeleg å forstå, og dei fleste bommar når det gjeld valutadelen. Opne blokkjeder treng ein valuta for å fungera. Utan valutaen, må blokkjeda kontrollerast på ein meir lukka  måte. Den opne blokkjedeteknologien har potensial til å gi oss eit reelt desentralisert Internett og kan vera ei løysing på dagens enorme sentraliseringsproblem der nokre få gigantar styrer det meste.

Heile saka minner om framveksten av Internett for 30 år sidan. Den skjedde ikkje på grunn av, men trass i styresmaktene sine vedtak. Norge ville ikkje basera kommunikasjonen på Internett-standardar, like lite som andre land. Internett var ikkje kontrollert av noko land eller organisasjon og var for farleg. Me veit alle kva som skjedde, og historia har ein tendens til å gjenta seg, om enn i litt ulike former.

Eksamen i Bitcoin-kurs

I haust har eg hatt ansvar for undervising i kurset "Bitcoin, blokkjedeteknologi og den digitale økonomien" ved Høgskulen på Vestlandet, og i dag var det tid for eksamen. Her er er nynoirsk-versjonen av eksamensoppgåvene. "Fasit" følgjer litt seinare.

1. Bitcoin og bitcoin-transaksjonar

a. Kva var den store innovasjonen Satoshi Nakamoto kom med i Bitcoin?

Den store innovasjonen var at det for første gang vart muleg å overføra verdiar over Internett utan bruk av tredjepart.

b. Kva skjer viss ein brukar sender to transaksjonar som begge viser til same innbetaling («input»), altså eit forsøk på dobbel bruk («double spending»)?

Ein av dei to blir plukka opp av ein gravar og til slutt inkludert i ei blokk. Den andre transaksjonen blir då ugyldig

c. Dersom den eine transaksjonen i oppgåva over var betaling for ein vare, kva må leverandøren av vara passa på?

Leverandøren må passa på å venta til det har komme 5-6 nye blokker etter den blokka der betalinga til leverandøren ligg. Det tek rundt 1 time. Ved små beløp er ikkje det viktig, då kan vara leverast med det same den er inkludert i ei blokk.

d. Kva skjer dersom to gravarar uavhengig av kvarandre finn ei ny blokk på same tid?

Det vil oppstå ei midlertidig forgreining («fork») som vil bli løyst når neste blokk, eller blokka deretter, blir funnen. Blokkene i den kortaste greina vil bli oppløyste og transaksjonen gå tilbake til mellomlageret («mempool»).

2. Konsensus og maktfordeling

a. Forklar kva makt dei viktigaste gruppene i Bitcoin-systemet har (fullklient-brukarar, gravarar og utviklarar)

Fullklient-brukarar kan velja å køyra programvare/versjon etter ønskje. Dei treng ikkje oppgradera i tilfelle ei hard forgreining («hard fork»). Gravarane («miners») sikrar nettverket med maskinressursane. Ei blokkjede mistar sikkerheiten om gravarane ikkje deltek. Utviklarane vedlikeheld og fornyar programkoden, men er avhengige av at fullklientane aksepterer endringane og lastar ned nye versjonar, og at gravarane også aksepterer og deltek i sikringa av den aktuelle blokkjeda.

Samanlikna med det tradisjonelle maktfordelingsprinsippet kan me noko forenkla seia at den utøvande makta sit hjå gravarane («Regjering»), den lovgivande hjå utviklarane («Stortinget») og den dømmande makta hjå brukarane («Domstolane»).

b. Det har gått 5 minuttar sidan siste blokka i Bitcoin-kjeda vart funnen. Kor lang tid er det sannsynleg at det går før neste blokk blir funnen?

Rett svar er 5 minuttar fordi det i gjennomsnitt går 10 minuttar mellom kvar gang ei ny blokk i Bitcoin blir funnen.

c. Gå inn på https://tradeblock.com/bitcoin. Finn tida mellom kvar blokk for dei siste seks blokkene (den rada som er merka ‘Elapsed’) og rekn ut gjennomsnittet. La gjennomsnitts-tida representera gjennomsnittet for ein heil periode på 2016 blokker - perioden det tek før vanskegraden i Bitcoin blir justert. Ut frå gjennomsnitts¬tida du har rekna ut, skal vanskegraden aukast eller reduserast? Forklar kort kvifor.

Det skal i gjennomsnitt ta 10 minuttar å finna ei ny blokk i Bitcoin-systemet. Dersom gjennomsnittstida er > 10 min., skal vanskegraden reduserast. Er gj.sn.tida < 10 min., skal vanskegraden aukast.

d. Ei gruppe i Bitcoin-miljøet ønskjer å redusera maksimal blokkstørrelse til 750 kB, ned frå dagens 1 MB. Viss det blir innført, vil det medføra ei hard eller mjuk splitting av blokkjeda («hard/soft fork»)? Forklar kvifor.

Ein reduksjon i blokkstørrelse er ei innstramming av reglane og difor ei mjuk splitting («soft fork»). Innstramming av reglar er mjuk splitting, utviding av reglar eller innføring av nye reglar er ei hard splitting («hard fork»). Det er ikkje nødvendig å oppgradera programvara for fullklient-brukarane fordi dei nye blokkene vil også bli godkjende med eksisterande programvare.

3. Digitale signaturar og hash-funksjonar

a. Kva er offentleg nøkkel-kryptografi?

Det er ein krypteringsmetode der to nøklar, ein privat og ein offentleg, blir brukte. Den private nøkkelen blir brukt til å kryptera (låsa) og den offentlege nøkkelen blir brukt til å dekryptera (låsa opp).

I Bitcoin blir den private nøkkelen brukt til å signera ein transaksjon og til å bevisa rettmessig eigarskap til ein transaksjon. Den offentlege nøkkelen er Bitcoin-adressa ei overføring skjer til. Berre innehavaren av den motsvarande private nøkkelen kan bruka transaksjonen.

b. Kva er hovudskilnaden på offentleg nøkkel-kryptografi og hash-funksjonar?

Offentleg nøkkel-kryptografi er ein tovegs-funksjon der informasjon blir kryptert og dekryptert, medan ein hash-funksjon er einvegs. Resultatet av ein hash-funksjon kan aldri bringast tilbake til utgangspunktet.

c. Forklar kvifor ein bitcoin-transaksjon utan problem kan sendast på eit ope og usikra nett (hugs at transaksjonen ikkje er kryptert)

Ein bitcoin-transaksjon inneheld ikkje sensitiv informasjon. Det er ei signert melding som gir mottakaren rett til å bruka dei bitcoin som blir overførte i transaksjonen. Transaksjonen kan ikkje endrast sidan detaljane i den er inkluderte i signaturen. Ingen nøklar blir avslørte i transaksjonsdata, i motsetnad til ei kredittkor-betaling der «nøklane» følgjer med transaksjonen som difor må krypterast i sin heilskap.

Pensum: Video med Andreas Antonopoulos: Why Credit Cards Suck

4. Infrastruktur og arkitektur

a. Kvifor treng ikkje ei lukka blokkjede ein valuta?

Ei lukka blokkjede har andre sikkerheitsmetodar enn «proof-of-work» og treng ikkje insentiv for å lønna arbeidet med sikring. Den er kontrollert av eit lite tal aktørar og har såleis ein sentralisert sikkerheitsmodell.

5. Økonomi og valuta

a. Drøft kor veleigna bitcoin er som betalingsmiddel.

Kjenneteikn ved eit veleigna betalingsmiddel::

Pengane må vera:

• Alminneleg aksepterte
• Haldbare
• Lette å bruke
• Delbare
• Dyre/vanskelege for private å produsere
• Stabile i verdi

Kjenneteikn ved bitcoin som betalingsmiddel:

• Ingen institusjon garanterer for Botcoin, det er basert på eit desentralisert tillitsforhold mellom kjøpar og seljar.
• Ein institusjon kan derfor ikkje setje hindringar for transaksjonen i motsetning til bankpengar (kredittkort/bankkort).
• Avhengig av elektroniske teknologi ( det set avgrensningar for likviditeten)
• Avhengig av teknologi og tryggleik. Kan vere sårbart.
• Låge transaksjonskostander ( lågare enn for bruk av kredittkort).
• Pga svingningar i realverdi er det usikkert å bruke Bitcoin som rein formuelplassering. Svingar for mykje og mange diskuterer om det boble tendensar.
• Pga svingningar i verdien (både opp og ned), kan det vere råd å tene store verdiar (eller tape).
• Stor Marknadsrisiko (store svingningar)
• Liten Transaksjon- og operativ risiko ( får ikkje gjennomført handelen)
• Prisfølsom (store transaksjonar påverkar prisen)
• Svinn, hacking, miste tilgangen til bitcoin.
• Ingen forbrukarrettar som beskyttar forbrukaren dersom noko feil skjer. Per dags dato er det avgrensa med forsikringsordningar knytta til tap/uhell ved bruk av Bitcoin.
• Teknologisk svikt som fører til at ein ikkje får tak i den
• Bitcoin som pengepolitisk instrument:

Tradisjonelt er pengemengde, rente  og valutakurs viktig verkemiddel  for ein nasjon delegert til sentralbanken for å oppnå nasjonale mål. Det er kun sentralbanken som kan trykke opp pengar og som står som garantist for verdien

Bitcoin lever sitt eige liv lauserive frå sentralbankane og nasjonalstaten.  Det er ein global valuta som lever på sida av dei etablere betalingssystema.

Dersom Bitcoin og elektroniske pengar får auke oppslutning, kan det skape spenning og utfordringar for den nasjonale styringa av pengepolitikken.

Drøftinga bør ta utgangspunkt i kjenneteikna ved pengar og i kva grad kjenneteikna ved bitcoin matchar desse.

Tilleggsmoment som vart diskutert i forelesinga etterpå:

Pengar blir ofte definerte ut frå dei viktigaste funksjonane:

• Bytemiddel for varer og tenester ("Medium of exchange")
• Verdioppbevaring ("Store of value")
• Målestokk ("Unit of account")

Som bytemiddel har Bitcoin ulemper som vist i teksten over. Det er særleg volatiliteten som er problematisk, i tillegg til at kapasiteten samanlikna med ordinære pengesystem, er liten. På pluss-sida kjem retten til sporfri ferdsel, eit mykje raskare overføringssystem for verdiar over landegrenser og eit system der pengar er skilde frå det underliggjande transportsystemet. Det er også ein stor fordel at bitcoin kan brukast av nær sagt alle i heile verda, utan noka form for godkjenning.

Sett opp mot dei viktigaste eigenskapane til pengar, kan ei samanlikning mellom fiat-pengar, gull og bitcoin sjå slik ut:

Eit minus for "ombyttbar" ("fungible") fordi alle bitcoin kan sporast tilbake til opphavet og ein kan frykta at bitcoin som har vorte assosiert med kriminell verksemd, får mindre verdi enn "reine" bitcoin. Så langt har ikkje det skjedd. Kor varige bitcoin er, er også eit ope spørsmål fordi historia berre er knapt 10 år. På dei andre områda har bitcoin sterke eigenskapar.

b. Rekna ut inflasjonen i Bitcoin i 2020. Altså inflasjonen i året 2020.

- gå ut frå ei bitcoin-mengde 01.01.2019 på 17.430.000 bitcoin (NB! 01.01.2019)

- gå ut frå at halveringa av belønning («coinbase») vil skje nøyaktig halvvegs i 2020 (01.07.2020). 

Først må Bitcoin-mengde 01.01.2020 reknast ut:

17.430.000 + (12,5 x 6 x 24 x 365) = 17.430.000 + 657.000 = 18.087.000 btc

Så må tilførsel av nye bitcoin for 2020 reknast ut:

(12,5 x 6 x 24 x 366/2) + (6,25 x 6 x 24 x 366/2) = 658.800/2 + 329.400/2 = 494.100 btc

Inflasjon i 2020: 494.100/18.087.000 = 2,73 %

(NB! 2020 er skotår og dermed 366 og ikkje 365 dagar! Blir likevel berre marginale skilnader)

c. Kva er hovudskilnaden på ein børs og ei vekslingsteneste? 

Ein børs er ei plattform for kjøparar og seljarar å driva handel. Børsen tilbyr plattforma, men handelen skjer mellom individuelle aktørar.
Ei vekslingsteneste kjøper og sel valuta og er difor både kjøpar og seljar av valuta.

d. Kva er arbitrasje?

Arbitrasje er å utnytta kursskilnader på ulike børsar og få gevinst ved det. Det er ein risikofri handel.

e. Rekna ut muleg arbitrasje i NOK med desse opplysningane (vis framgangsmåten):

Start med 1 mill. NOK og la 1 USD = 8,50 NOK. 

1 BTC = 4500 USD

1 ETH = 150 USD

1 BTC = 32 ETH

Rekna om NOK til USD: 1.000.000 NOK/8,50 NOK/USD = 117.647 USD
Rekna om til bitcoin: 117.647 USD/4.500 USD/BTC = 26,1438 BTC
Rekna om bitcoin til ether: 26,1438 BTC x 32 ETH/BTC = 836,6016 ETH
Rekna om ether til USD: 836,6016 ETH x 150 USD/ETH = 125.490,24 USD
Rekna om USD til NOK: 125.490,24 USD x 8,50 NOK/USD = 1.066.667,04 NOK

Muleg arbitrasje er 66.667,04 NOK ved å utnytta kursskilnader.

Brennbare Bitcoin

Jon Hustads artikkel i Dag og Tid 19.10.2018

Jon Hustad, journalist i Dag og Tid, skreiv ein artikkel om Bitcoin og redusert el-avgift også for datasenter som driv bitcoin-utvinning. Tonen i artikkelen følgde det vanlege Bitcoin-hylekoret der det ikkje er grenser for elendigheit knytt til kryptovalutaen.

Dessverre ser det ut til at regjeringa vil prøva å gjera eit unnatak i reglane for el-avgift til datasenter slik at utvinning av kryptovaluta ikkje skal få redusert avgift. Det er etter mitt syn eit dårleg forslag og viser problemet med subsidiering i eit nøtteskal.

Her er eit lesarinnlegg eg sende som svar til Jon Hustad. Det stod på trykk i gårdagens Dag og Tid (01.11.2018). Jon Hustads artikkel er dessverre ikkje fritt tilgjengeleg.

Brennbare Bitcoin

Svein Ølnes, forskar ved Vestlandsforsking, 22.10.2018

Først vil eg gi ros til Dag og Tid for ei veldig god avis, noko prisen frå Fritt Ord i fjor var ei stadfesting av. Men Jon Hustad (JH) sin artikkel om Bitcoin 19. oktober held etter mitt syn ikkje den standarden eg forventar av avisa.

Eg sit att med eit spørsmål om kva bodskapen eigentleg er, bortsett frå at JH  kastar seg på hylekoret mot Bitcoin. Det går ikkje klart fram om han meiner datasenter generelt bør betala full el-pris, eller om det berre skal gjelda Bitcoin. Dersom argumentet er det siste, blir spørsmålet korleis det i så fall skal handhevast? Skal me etablera eit el-politi som overvaker alle digitale tenester? Kva då med tenester innan spel («betting»), porno, falske nyhende på Facebook og liknande?

Det er fleire faktiske feil og mistydingar i omtalen av bitcoin. Hustad skriv at energien går med til å «grava ut bitcoin», men energibruken går til å sikra systemet og gjera det til verdas sikraste, ope IT-system. Betalinga i form av nye bitcoin er berre ein bonus for arbeidet. For det andre er det ikkje slik at det nødvendigvis vil gå med stadig meir energi for kvar ny bitcoin som blir frigjeven, slik JH skriv. Det er i hovudsak bitcoin-kursen som avgjer lønsemda i denne industrien. Dersom vekslingskursen på bitcoin går ned, vil energiinnsatsen også gå ned over tid. For det tredje er ikkje bitcoin anonymt, men kan koplast til opphavsperson via IP-adresse, noko politiet har vist.

Bitcoin må forståast i ein global samanheng og som ein reaksjon på finanskrisa. Sjølv om me ikkje har stort behov for denne typen pengar og betalingssystem i Norge, er det dessverre lett å finna dysfunksjonelle økonomiar der bitcoin kan vera redninga for mange. Venezuela, Argentina og Tyrkia  er berre nokre få av mange eksempel. Også for den halvparten av verdas folk som ikkje har tilgang til bankkonto, kan kryptovaluta vera viktig og einaste mulegheit til å delta i den globale økonomien. Som journalist bør Hustad også kjenna til saka der styresmaktene i USA pressa Visa og  Mastercard med fleire til å stoppa betalingar til WikiLeaks i 2010. Bitcoin var då einaste betalingsmåte. I desse dagar pressar USA på for å få betalingssystemet SWIFT til å stoppa betalingar til Iran.

Eg inviterer Jon Hustad til å følgja kurset «Bitcoin, blokkjedeteknologi og den digitale økonomien» ved Høgskulen på Vestlandet (alt tilgjengeleg på nettet). Betre kunnskap om fenomenet vil truleg resultera i artiklar med ei anna vinkling.

Norstella-seminar om status for blokkjedeteknologi

Norstella arrangerte i dag (17.10.2018) eit seminar om blokkjedeteknologi i offentleg og privat sektor. Seminaret var på mange måtar ei oppfølging av tilsvarande arrangement hausten 2016.

I 2016 var interessa veldig stor og me var på veg opp mot "peak of inflated expectations" (den vart vel nådd eit år seinare). I dag er stemninga langt meir nøktern og realitetar om utfordringar og vanskar med teknologien har teke plass. På ei anna side viste dagens seminar at det er mange prosjekt og initiativ i gang, så det er absolutt grunn til optimisme.

Ei utfordring er at det er vanskeleg å få ei meir heilskapleg tilnærming til utfordringa med sentralt koordinerte initiativ. KMD fekk utarbeida ein rapport i mars i år (kommentarane mine til rapporten her), men sidan har det vorte stilt. Det er kanskje eit paradoks å etterlysa meir sentralisering når me snakka om ein teknologi som blokkjede, men poenget er at for ein potensielt så disruptiv ("forstyrrande") teknologi må ein sjå på tvers av organisasjonar og også på tvers av nasjonar.

Takk til Norstella og til Brønnøysundregistra/Altinn som drog seminaret i gang. Her er presentasjonen min frå i dag:

Norstella konferanse om blokkjede 17.10.2018 from Vestforsk.no

Utopia for realister

Samfunnslønn, eller universell borgarlønn, blir diskutert av alle bortsett frå politikarar og politiske parti. Det er eit merkeleg fenomen og eit eksempel på korleis dei politiske partia har problem med å fanga tidsånda (zeitgeist).

"Utopia for realistar"
Nederlendaren Rutger Bregman har skrive bestseljaren "Utopia for realister - Gratis penger til alle, 15 timers arbeidsuke og en verden uten grenser" (på engelsk heiter den "Utopia for realists - and how we get there"). Boka vart skriven i 2017 og har fått mykje merksemd.

Ingen ringare enn FNs generalsekretær, Antonio Guterres, uttalte nyleg:

THe very nature of work will change. The governments may have to consider stronger social safety nets, and eventually Universal Basic Income".

Fleire bøker om samfunnslønn
Ingeborg Eliassen og Sven Egil Omdal fører diskusjonen vidare i boka "Borgerlønn. Idéen som endrer spillet". Men skepsisen er stor, ikkje minst i Norge. I Dagens Næringsliv 5. oktober i år skriv professor Ola Kaløy, NHH, at nordmenn er kanskje dei i verda som er mest skeptisk til samfunnslønn. Det må mellom anna sjåast i lys av den protestantiske kulturen vår der "arbeidet adlar mannen" og ikkje minst det bibelske "i ditt ansikts sved skal du spise ditt brød" (i nyare versjon av Bibelen er dette uttrykt på ein annan og mykje mindre poetisk måte..). Kvaløy gjentek argumenta om at me ikkje har råd til dette, men vel likevel å leggja vekk kalkulatoren ei lita stund for å reflektera over idéen.

Kva er viktig med samfunnslønn?
Det viktigaste med samfunnslønn er at den er ein universell rett det ikkje trengst søkjast om. Alle får ein viss sum, uansett. Du treng ikkje levera inn rapport om utført arbeid. Du treng ikkje levera noko som helst. Pengane kjem på konto - utan at det blir stilt eit einaste spørsmål.

Samfunnslønn vil vera ein måte å løfta sikkerheitsnettet for alle, i eit arbeidsliv som går mot større usikkerheit og mindre faste kontraktar. I tillegg vil det motverka dagens utvikling med stadig større grad av skreddarsydde ordningar, gjor muleg av digitaliseringa, men med total overvaking som endestopp.

Endeleg kan samfunnslønn vera ein måte å stansa den uheldig skeivdelinga av ressursar i samfunnet. Det er kanskje det største problemet me har: dei rike blir rikare og skilnadene på rike og fattige blir berre større og større. Professor Kalle Moene ved UiO har teke til orde for noko som liknar samfunnslønn; ei slags grunnrente som blir utbetalt til alle innbyggjarane og som er ein viss prosent av BNP. Også det som eit forsøk på å jamna ut skiljene mellom inntektsgrupper.

Ola Kvaløy konkluderer med at me for tida ikkje har råd til å innføra samfunnslønn (kvifor ikkje?), men at me med tida ikkje har råd til å la vera.

Boka "Utopia for realistar"
Boka er interessant og verdt å lesa. Det er mange interessante historiar om forsøk på gjennomføring av samfunnslønn, og ein del overraskande slike. Ein av dei er at Nixon var på nippet til å innføra samfunnslønn i 1969, men vart stoppa av intern motstand i Det kvite hus.

Den svakaste delen av boka er delen som omhandlar fjerning av grenser. Her tykkjer eg forfattaren motseier seg sjølv. For det første argumenterer han for at automatisering vil fjerna så mange jobbar at me er nøydde til å arbeida mindre. Men så argumenterer han for frie grenser for at folk i andre og mindre utvikla land, skal kunna komma og få arbeid i den rike delen av verda. Her er det noko som skurrar reint logisk.

Baltic Honeybadger 2018, Riga

Konferansen "Baltic Honeybadger 2018" har klart å samla mange av dei største namna i krypto-verda, i alle fall i Bitcoin-verda. For dette er ein Bitcoin-relatert konferanse, og då forstått som Bitcoin Core og ikkje dei titals andre Bitcoin-variantane. NB! Live-overføring her: https://youtu.be/66ZoGUAnY9s

Roger Vers reklamestunt i 2014

Tittelen på konferansen er kanskje litt rar, men spelar på eit tidlegare reklamestunt av den ikkje ukjende Roger Ver. Han sette opp reklameplakatar for den nye valutaen i California i 2014. Det er jo ikkje så lite ironisk at det nettopp er Roger Ver som indirekte har gitt konferansen namnet. For er det ein mann som neppe er invitert til konferansen, så er det nettopp Roger Ver. Det har sjølvsagt samanheng med frontkollisjonen i Bitcoin-miljøet i fjor då Bitcoin Cash spora av (hard fork) og vart eigen valuta med eiga blokkjede fråkopla hovudkjeda. Sidan den gangen har Ver brukt all ledig tid til å rakka ned på Bitcoin (Core) og reklamert for Bitcoin Cash.

Du kan elles lesa om koplinga mellom honninggrevlingen og Bitcoin i denne Wired-artikkelen. Koplinga mellom honninggrevlingen og bitcoin kan elles førast tilbake til ein Youtube-video frå 2011, som Wired-artikkelen viser. Få med deg videoen, den viser honninggrevlingen som litt av ein råtass - den fyren vik ikkje tilbake for noko! (NB! Sterke scenar! :)

Konferansen snart klar til å starta. Ei ganske mannsdominert
forsamling, det må seiast.

Oppsummering

Eg forventar ikkje at folk skal lesa gjennom det eg har notert, nærmast som ein "stream of consciousness", så her er ei oppsummering av inntrykka mine.

Årets Honeybadger-konferanse samla 7-800 deltakarar (vanskeleg å telja eller anslå) og med det fleire enn 2017-konferansen. Det gode med konferansen er at den også blir streama. Teknisk sett var det ein del å utsetja på arrangementet. Det var ein god del rot med presentasjonar som ikkje kom opp, peikarar som ikkje verka, lydproblem fordi det ikkje vart brukt mikrofonar festa til hovudet, men lause mikrofonar. Alt i alt litt primitivt der altså. Heller ikkje offisiell wifi i salen. Sidemannen min meinte det var fordi den typiske deltakaren på slike konferansar er skeptisk til bruk av wifi. Jeez...

Konferansen var prega av stor semje og konsensus om det meste, ulikt dramaet i miljøet for eit år tilbake. Det kan verka kjedeleg, men er bra for Bitcoin. "Boring is good" sa Gavin Andresen på den store Bitcoin-konferansen i Amsterdam i 2017, og han hadde nok rett i det den gangen. Men GA er ute av Bitcoin-miljøet sidan den gangen, i alle fall det miljøet som støttar dagens Bitcoin-versjon. Det var ikkje langt mellom uttrykka "shitcoin" på denne konferansen..

Det var ikkje så mykje nytt som vart presentert, og av nye ting som blir arbeida med er det vel Lightning Network som er det mest spennande og det som kan ha størst betydning for Bitcoin-brukarar på kort sikt. Men det vart understreka at det er langt igjen, og at det er beta-versjon me snakkar om. Til og med Bitcoin er i beta-versjon!

Den nyleg oppdaga feilen i Bitcoin vart også teken opp i ein av paneldiskusjonane. Feilen har fått mykje merksemd, for deg var av den alvorlege sorten. Den opna opp for dobbel bitcoin-bruk ("double spending"), nettopp det Bitcoin er konstruert for å unngå! Full informasjon om feilen finn du  her. Her kan du sjå at det vart jobba fort når feilen først vart rapportert. Ironisk nok vart feilen oppdaga av ein utviklar frå "the dark side"; frå Bitcoin Cash og Bitcoin Unlimited. Vedkommande fortener honnør for måten feilen vart kommunisert på!

Skjebnen ville det slik at utviklaren som introduserte feilen i ei oppdatering i fjor (Matt Corallo) også var på konferanen og sat i panelet. Men han var ikkje vidare snakkesalig om dette; han understreka berre at all programvare har feil og at det er kvalitetssikringsrutinane som må vera best muleg for å unngå at slikt skjer. Feilen er sjølvsagt retta opp, og alle som køyrer ein fullnode bør snarast oppgradera til 0.16.3-versjonen av Bitcoin Core.

Det slo meg at den økonomiske forståinga ikkje var spesielt god i forsamlinga, og at det hadde vore interessant å få inn litt meir kvalifiserte synspunkt frå den kanten. Det var, som venta, det teknologiske som dominerte.

I tillegg til Lightning var kanskje kunngjeringa av theB.foundation det mest interessante. Bortsett frå eit litt merkeleg namn, er det eit bra initiativ. Bitcoin Foundation slutta å fungera etter 2013-bobla og er i dag berre eit tomt namn. Det er lov å håpa at det nye initiativet klarer å gjera noko for nye brukarar av Bitcoin.

Elles vart det i fleire innlegg på konferansen understreka kor viktig det er å køyra ein fullnode. Lærdommen etter splittinga i 2017 er at brukarane er dei viktigaste aktørane i Bitcoin-universet, men at desentraliseringa må oppretthaldast ved at flest muleg køyrer sin eigen node.

Dag 1 av Baltic Honeybadger, 22.09.2018

(Det blir dessverre ei blanding av norsk og engelsk i referatet, og enkelte innslag er også mangelfullt refererte.)

Opning av konferansen


The Reserve Currency Fallacy
Eric Voskuil

Eric Voskuil står mellom anna bak Libbitcoin, eit utviklingsmiljø (developer toolkit) for Bitcoin.
Eric snakkar om skalering. Skalering var noko av dei første som vart meldt tilbake frå cypherpunk-miljøet. Dei første forslaga (Satoshi og Hal Finney) har vist seg ikkje å vera fullgode.

Dagens skaleringsforslag (moderne skaleringsforslag):
- sidekjeder (side chains)
- drivkjeder (drive chains)
- lightning network

Bitcoin som konsept:
- class of cryptocurrencies
- shared security model
- based on the Satoshi Nakamoto white paper

Value proposition:
- minimize the money tax
- does not eliminate the state, tax or banking
- may result in more trnasparent taxation

Bitcoin-fasar i utviklinga:

1. Honeymoon
   Not having sufficient tax impact to justify suppression
2. Black Market
   Accepting or mining Bitcoin is widely criminalized
3. Competition
   Faulure of ban results in state-sponsored mining attack
4. Surrender
   Mining attack and defense are all-or-nothing

Eric er open på at staten gjerne kan overta kontrollen over Bitcoin, på ein eller annan måte (herunder også at finanssektoren kan overta store delar gjennom ETF [Exchange Traded Funds] o.l.). Det er umuleg å seia kven som vinn denne kampen.

Trustlessness, Scalability, and Directions in Security Models
Matt Corallo

Matt har vore Bitcoin-utviklar i lang tid og gitt viktige bidrag til koden.

"Trustlessness"
- eit betre uttrykk enn "desentralisering"
- det er uansett det me eigentleg meiner
- meir enn berre sikkerheit - motstandsdyktig mot sensur også
  - distribuering av konsensus-gruppe(r) også eit viktig, ope spørsmål for all desentraliserte system

Fordelinga av hash-kraft er ikkje desentral i dag, så spørsmålet er om me kan byggja eit sensurfritt system når distribusjonen av konsensus ikkje er desentralisert.

Spesielt for Bitcoin er den konservative haldninga til endringar. Endringar blir ikkje gjort utan brei semje.

Skalering
- Blokkjeder skalerer ikkje! Alle som påstår at dei har ei blokkjede som skalerer, enten lyg eller er ikkje opne om kompromiss som er nødvendige
- kan gi opp ideen om desentralisert konsensus
- kan gi opp sjølv-validering
- (Lightning Network kompromissar på dette, men lenar seg til slutt på Bitcoin-blokkjeda)
- gi opp sensurfridommen
- gi opp alt!

Bitcoin-samfunnet (community) prøver å unngå at avgjerder blir pressa gjennom.

Framtida for Bitcoin
- each use-case has different trust models baked in
- encourage different trust tradeoffs for different use-cases
- many ineroperable systems for different uses
- reduce usability gaps for those with "stricter" trust models
- continue setting community precedent

How to onboard more (ordinary) people?
Still serious sser experience challenges. Everyting else than using Coinbase is a pain in the..

What will Bitcoin primarily be used for?
Open for a wide variety of use-cases, not locked into specific ones

Different implementations of the Bitcoin consensus rules?
Veldig vanskeleg å få to ulike implementeringar konsensusreglane til å tolka reglane 100 % likt (sjå berre på Ethereum). Men gjerne konkurranse på andre delar av koden.

1 on 1: Current state of the market & institutional investors
Tone Vays og Bruce Fenton

Bitcoin og ETF
(ETF er investeringsfond handla på børsen der dei som kjøper andeler ikkje eig direkte i dei underliggjande verdiane, i dette tilfellet bitcoin)

- kan vera bra for prisutviklinga, men dårleg for bruken av bitcoin (stimulerer investeringar og at ein "sit" på valutaen i staden for å bruka den)
- dei "store" pengane, dvs. store pensjonsfond o.l., er ikkje interesserte i Bitcoin eller kryptovaluta enno. Det er er litt mindre aktørar som er begynte å snusa på dette som eit investeringsobjekt.
- når slike aktørar kjem inn, blir desentralisering av nøklar ("not your keys, not your money") vanskeleg. Slike aktørar må ha ei sentral oppbevaring av kryptopengane (custodians)

"Stablecoins"
(Stablecoins er kryptovaluta som er låst til fiat-valuta, t.d. Tether som er låst til verdien av dollar)
- stor risiko - kva hindrar styresmaktene i å konfiskera dollar- reservane som ligg bak valutaen?
- kanskje "pegged-coin" er eit betre uttrykk enn "stablecoin", for dei er ikkje stabile

Tether (og stablecoins) blir brukte av vekslingstenester for å komma rundt bankproblemet
- "it works until it doesn't"


The future of Bitcoin smart contracts
Max Keidun

Max Keidun jobbar i firmaet Hodl Hodl.

Kva er ein smart kontrakt?
- svært få som forstår dette begrepet

Multisig (multiple signaturar, fleire signaturar) er ei form for smart kontrakt

1. Bitcoin is sent to an escrow address
2. Two parties hold the keys
3. When they aree, they both sign the release transaction

Fleire use case

Kva skjer når den eine parten nektar å signera?
- ingen av partane har interesse av å låsa midlane, men i enkelte tilfelle kan det vera ei betre løysing enn alternativa

Multisig er ikkje brukarvennleg pr. no
Korleis gjera det meir brukarvennleg?

Hodl Hodl lansering ei OTC-basert handelsteneste (OTC = Over the Counter)
- basert på multisig (2 av 3)
- vil også lansera opsjonshandel (futures)

Kvifor ikkje bruka Ethereum?
- meiner Ethereum opnar for mykje usikkerheit og problem i koden og har satsa på Bitcoin i staden


The Bitcoin Standard as a layered scaling solution
Saifedean Ammous (via Skype)

Saifedean Ammous har skrive boka "The Bitcoin Standard".

Bitcoin is "the hardest money ever" to make (money has to be hard to make)
Demand for money is "winner takes all"
- sjå på gull/sølv-forholdet - gull har teke over og sølv har ikkje stige i verdi sidan 1980-talet

On-chain transactions are not possible!
Minner om gull. Alle ville ha gull, men transaksjonskostnadene var for høge.
Gull-standarden art løysinga.

Ser noko liknande med Bitcoin
- storparten av bitcoin-trans. skjer off-chain, ikkje på blokkjeda (vekslingstenester, casino, betting services)
- on-chain trans. vil berre auka marginalt
- off-chain trans. vil auka eksponensielt

Kostar langt mindre å operera ein Bitcoin-fullnode enn ein "gull-fullnode"
- det betyr meir desentralisering og mykje vanskelegare å konfiskera
-

Det er svært lite sannsynleg at styresmaktene vil bruka/eiga Bitcoin
- mental modellar i sentralbankane
- avviser displinen bak "hard money"
- dei fleste styresmaktene er avhengige av å kunna trykkja pengar (seniorage)
- USAs styrke arbeider mot andre styresmakter


Beyond Bitcoin: Decentralized collaboration
Yurii Rashkovskii

Skytenester er eigentleg ikkje nytt, same modell som i "gamle dagar" (IBM stormaskin)

3 Cloud Conveniences
- cost
- convenience
- convention

Cloud is FIAT software
Era of digital feudalism
Online is an optical illusion

3 Cloud Concerns
- Control
- Connectivity
- Complexity

Tilrår å lesa boka "Walkaway" av Cory Doctorow

Serverless Information Tracker (sit.fyi)
- enables decentralized , sporadically connected parties to process the shared information

The tragicomedy of the commons


1 on 1: The future of Bitcoin wallets
Pavel Rusnak and Lawrence Nahum

Pavel Rusnak er ein av personane bak "hardware"-lommeboka Trezor (idéen kom i 2011 og i 2014 vart produktet kommersielt tilgjengeleg).
Lawrence Nahum er utviklar i lommeboka GreenAddress

Samanlikning med Internett: Lommebøker (Wallets) er for Bitcoin/blokkjede som nettlesaren er for Internett
Med den samanlikninga: korleis gjera det kommersielt vellykka?
- for Trezor er det enkelt fordi produktet er "hardware"-basert. Lommeboka er produktet som dei får betalt for
- For ei programvare-lommebok som GreenAddress er forretningsmodellen annleis. Den kan vera å selja tredjepart-tenester eller visa til andre løysingar som t.d. "hardware"-lommebøker

Er lommeboka brukarvennleg slik at vanlege brukarar kan bruka den?
- trur Trezor er ok også for vanlege brukarar
- Trezor gjennomfører enkle brukartestar blant sine eigne tilsette - ofte nok for å avsløra problematiske ting med grensesnittet
- GreenAddress: Brukarvennlegheit er i bevegelse heile tida, brukarane krev stadig meir og det skal vera enkelt å bruka

Planar for støtte til Lightning Network
- Trezor jobbar med dette, men det er utfordringar både til konseptet og den praktiske utføringa
- GreenAddress jobbar også med implementering av Lightning Network, men det er ei rekkje spørsmål som ikkje er avklara enno

Kva funksjonalitet vil me sjå det nærmaste året?
- ein del vil vera usynleg (t.d MAST)
- for GreenAddress er personvern (privacy) det viktigaste. Schnorr signaturar vil også bli innarbeida, og betre sikkerheit er alltid viktig

Generelt: Mykje enklare å utvikla for Android enn iOS, og Apple har i tillegg ein veldig streng politikk på godkjenning av app-ar (og er generlet skeptiske til Bitcoin)

Extreme OPSEC for the Modern Cypherpunk
Jameson Lopp

The quest for privacy
Korleis oppnå best muleg personvern utan å melda seg heilt ut av samfunnet

For mange vart nok denne presentasjonen hakket for paranoid - i alle fall vart det det for meg.
Situasjonen er nok annleis i USA, men for dei fleste er det ikkje aktuelt å gå så drastisk til verks som Jameson Lopp har gjort.

1 on 1: Bitcoin payment processing and merchants
Sergej Kotliar and Alena Vranova

I starten vart det lagt ned stor innsats for å få handelsaktørar/merchants til å ta i mot Bitcoin for å få opp bruken. Korleis er det no?
Aksepten for Bitcoin er mykje større no enn for få år sidan, men å jobba med "merchants" er å gå baklengs inn i det. Poenget er å få fleire folk til å ta i bruk Bitcoin og på den måten pressa fram større aksept i handel, både online og fysisk.

[Dette er eit klassisk høna og egget-problem: vanlege folk vil ikkje skaffa seg bitcoin så lenge det ikkje er noko du kan bruka det til, og "merchants" vil heller ikkje ta i bruk bitcoin fordi folk ikkje brukarvalutaen]

Brukarvennlegheit, og kanskje heller mangel på det, er viktig for å lykkast. Brukaropplevinga i ulike Bitcoin-tenester er framleis langt bak det ein forventar av moderne app-ar og program.

For eigen del tykkjer eg diskusjonen var naiv og viktige økonomiske kjennsgjerningar utelatne:
Ein valuta som stort sett aukar i verdi, vil ikkje bli brukt som "medium of exchange", men som "store of value". Eit meir interessant spørsmål er då om det er nok for Bitcoin å fungera som lagring av verdiar?

1 on 1: Present and future tech challenges in Bitcoin
Peter Todd and Adam Back

(vanskeleg å oppfatta kva som vart sagt - må høyra dette på nytt på Youtube..)

The Future of Lightning
Elisabeth Stark

Elisabeth Stark er CEO for Lightning Labs

Lightning Network er svaret på skaleringsproblemet i Bitcoin. Det er ein lag-2 protokoll og er ein betalingskanal som fungerer off-chain, men som blir avstemt mot Bitcoin-blokkjeda.

Alice og Bob set opp ein betalingskanal, som eigentleg er ein smartkontrakt. Dersom Alice går off-line, stoppar ikkje systemet opp.
Dersom Bob prøver å lura Alice, vil han mista den mengda bitcoin han har sett av i kanalen. Det er altså bygt inn straffemetodar for å hindra svindel. Bitcoin-blokkjeda fungerer her som dommar.

Interoperabilitet:
LN fungerer også på andre blokkjeder

Neutrino: lettvekts-klient (desktop)

Plattform for kjøpmenn (merchants)
BTCPay server - payment server for Bitcoin

Lightning er også eit applikasjonslag for Bitcoin-utvikling

I starten av 2018 var det ca. 46 LN-kanalar, no er det > 12.000
Må likevel vera forsiktige med å setja bitcoin i LN-kanalar for det er mykje som gjenstår før LN er ferdig og klar til seriøs bruk.

Casa: LN-node som kan plasserast heime og som surrar og går.

Arbeid framover:
- arbeider med Watchtowers
- Neutrino mainnet
- AMP: Atomic Multichain Payment
- Splicing:
- routing infrastructure


1 on 1: Investing in bitcoin businesses
Nic Carter and Florian Maier



Closing panel
Elisabeth Stark, Peter Todd, Jameson Lopp, Eric Voskuil og Alex Petrov

ES: Det var meir drama for eit år sidan, med "hard fork" osv. Det har vore eit år med utvikling i staden for  slåssing.

JL: Trur at mange har klart å sjå forbi vekslingskurs og ser at det er mykje ugjort for å byggja vidare

PT: Ser at Lightning kan oppfylla mykje av det som var tenkt med Bitcoin i utgangspunktet

AP: Bitcoin har komme sterkare ut av skaleringsdiskusjonen. Bitcoin er tverrfagleg og byggjer på tre område: teknologi, økonomi og samfunn/(legal).

ES: Lightning er i beta. Bitcoin er i beta, då må jo LN vera i beta!
Mykje må gjerast på brukarsida, med forenkling
Framleis svært tidleg i utviklinga

AP: Trur Bitcoin + Lightning vil bli stort i Afrika og andre stader som har svært dårlege finanstenester

Spådommar om neste år:
JL: Trur Bitcoin vil vera den dominerande kryptovalutaen
EV: I predict that half the predictions will be wrong :)
PT:
AP: Bitcoin kan bli ei redning ved neste finanskrise. Trur altcoins vil vera taparane.
ES: Trur me vil få Schnorr-signaturar i Bitcoin, fleire vil ta i bruk Lightning, trur me vil få fleire "double spending"-angrep i diverse altcoin.

Dag 2 av Baltic Honeybadger, 23.09.2018

Bitcoin Maximalism dissected
Giacomo Zucco
(dette foredraget må sjåast på med eit visst skråblikk ;)

Kva er ein Bitcoin-maksimalist?
Uttrykket karakteriserer dei som trur på ei utvikling av Bitcoin der ein held fast på små blokker og at skalering må skje via eit nytt, off-chain, lag (Lightning Network). Det rommar også haldningar som at Bitcoin er "den einaste rette" kryptovalutaen og at alle andre kryptovalutaer stort sett er "shitcoins".
Det vart først brukt, litt nedsetjande, av Ethereum-grunnleggjar Vitalik Buterin i artikkelen "On Bitcoin Maximalism, and Currency and Platform Network Effects".

Emotional -> Rational
Dogmatic -> Empirical
Toxic -> Healthy
Rude -> Genereous
Gloomy -> Lots of fun

Eric Vorskuil: Cryptoeconomics

The Four Universal Truths (etter buddhism)

1. Everything which is not Bitcoin is a scam
2. Every attempt at changing Bitcoin is a scam
3. Any attempt to use Bitcoin for payment is a scam
4. We shouldn't be nice to scammers

Hard vs. Easy Money
Coinbase & Blockchain
Cloning Theorem


Trading panel
WhalePanda, Florian Maier og Tone Vays

Det generelle rådet frå alle i panelet: Don't! (don't trade)
Viss du absolutt vil starta kryptohandel, er rådet å handla så lite som muleg, ha stor grad av tolmod og sitja på investeringane (long posistions) til dei har nådd ein pris du har definert på førehand. Til meir/oftare du handlar, til større er risikoen.

Ikkje ha større mengder kryptovaluta på vekslingstenester, det er risikabelt ("Not your keys, not your money!").

Make plan and trade the plan!

Bitcoin as a novel market institution
Nic Carter 

Nic Carter driv mellom anna coinmarket.com

Verdivurderinga av Bitcoin (og kryptovaluta) er dårleg!
Å måla transaksjonar pr. dag og samanlikna med t.d. Visa, gir ikkje meining. Bitcoin-trans. er mykje større enn ein typisk Visa-trans.

"Market cap" er eit dårleg mål
- det finst mykje inaktiv bitcoin og mykje som er mista
- rundt 2 mill. bitcoin er ute av sirkulasjon, av ein av grunnane over

Eit alternativt mål er "Realize Cap"
- aggregate value of UTXOs priced by their value when they last moved
- avoids counting long-lost coins
- RealCap = 88 bn vs. Market cap 115 bn
- til samanlikning er RealCap for bitcoin cash 11 bn

Bitcoin er eit effektivt "Clearing House" for verdioverføring
- handel (varer og tenester) utgjer svært lite av dagleg bitcoin-omsetning
- det store volumet er til/fråvekslingstenester
- men det spelar mindre rolle kva Bitcoin blir brukt til, så lenge det blir brukt

Ny KPI: Economic density
- USD transmitted pr. byte (i dag ca. $15)

Men skulle ikkje Bitcoin vera "to dis-intermediate"?
- ja, men... kan ikkje kjempa mot realitetane
- Hal Finney hadde rett med tanke på Bitcoin-bankar, me kallar dei vekslingstenester (exchanges)
- dei fleste føretrekk brukargrensesnittet til vekslingstenester

Bør akseptera at bitcoin blir brukt slik og heller forbetra sikkerheit i mellommenn (intermediates).
Ethereum er eit godt eksempel på korleis det går utan god styring (chain stewardship)


Global Ledgers: Scaling & Capacity for Legacy Securities Systems in the Age of Atomic Swaps
Bruce Fenton

Korleis vil Bitcoin eller annan kryptovaluta interagera med verdipapir ("securities").
Securities are not currency!

Spacesuit X: Analyseverktøy for

Den første "tradeable agreement" er frå 1602 i Nederland, VOC (Dutch East India Company)
- det største selskapet i verda (i dagens verdi større enn dei 10 største selskapa i verda).
- verdipapir vart selde til ca 1100 investorar

Korleis verkar dagens handel med verdipapir (dagens "ledgers")
- dei fleste trur at Apple har ein database med oversikt over alle aksjane
- slik er det ikkje, Apple veit ikkje kven som eig aksjane
- det er mellommenn som Charles Schwab o.l. som har oversikt over dei aksjane dei handlar, men det er ingen delt oversikt

For å føreslå ei blokkjedeløysing for dagens verdipapirsystem er det nødvendig å forstå dagens sjølvmotseiande (counterintuitive)

Development panel
Eric Voskuil, Bryan Bishop, Eric Lombrozo og Matt Corallo

Panelet starta med å diskutera den siste feilen som vart oppdaga i Bitcoin. Feilen kunne ha skapt inflasjon i systemet ved å produsera meir bitcoin enn det som er sett som grense. I praksis ville det skapt ei splitta blokkjede, ei med Bitcoin-inflasjon (der feilen har vorte utnytta), og ei der feilen ikkje har vorte utnytta. Sannsynlegvis ville brukarane ha samla seg om den siste etter ei stund.

Hendinga illustrerer at alle program har feil ("bugs"), til og med system som er så gjennomanalyserte som Bitcoin. Det er ei viktig påminning om alltid å vera på tå hev og aldri tru at eit program er feilfritt.

Kva skjer innan utvikling  av sidekjeder?
- sannsynlegvis først ei "federated" løysing, etter kvart sikra med proof of work

Spørsmål om "covenance"
- må vera veldig forsiktige med å "låsa" bitcoin fordi det er lett å gjera feil slik at bitcoin blir mista/låste for alltid (jf. Ethereum)


Running an organization fully on crypto, Parallel Polis case study
Juraj Bednár

Paralelni Polis (Praha, Bratislava)
Bygning i Praha der alt skal vera basert på kryptovaluta
- kryptobasert kafé
- krypto-hub
- krypto-lab
- Institute of Cryptoanarchy - educatioal insti. and think-tank
- Hackers congress Pralelni Polis - konferanse for kryptoanarkistar

Oppmodar alle om å kopiera konseptet - ein avleggjar er starta i Bratislava.

Erfaringar:
- måtte starta å akseptera Litecoin fordi gebyra i Bitcoin vart for høge
- har eksperimentert med Monero, men problem med bruk av monero før tidl. trans. er stadfesta
- Lightning Network: også problem fordi ein kanal må først opnast
- papir-lommebøker, NFC

Korleis handtera dei store svingingane i kurs?
- prøver å snu det til ein fordel
- betalar dei tilsette kvar dag (etter endt arbeidsdag)
- med kapitalfondet er det motsett: held på valutaen til den har stige 30 %
- i Bratislava hadde dei problem med oppstart pga. den kraftige nedgangen etter nyttår
- brukte då kryptobehaldninga som sikkerheit for lån frå individuelle personar

Announcement
Alena Vranova

Alena var med å starta Trezor (populær hardware-lommebok) og Satoshi Labs.
Har sett behov for betre marknadsføring av Bitcoin.

BHB-nettverk
- sannsynlegivs treng ikkje Bitcoin nokon sentral, koordinert innsats
- men, med litt meir og betre koordinering kan ressursane brukast betre

Dagens modellar
- HODL & BUIDL
- RedHat (delvis desentral, er levedyktig, men sklalerer ikkje, kan også bli interessekonflikt)
- Linux Foundation (klare mål, men sentralisert og kan lett blir korrumpert, reguleringsmessig vanskeleg)

Forslag:
theB.foundation
- Bitcoin/LN er hovudfokus
- enkel vevside for å kopla donering og prosjekt
- hierarkisk tre av prosjekt
- "advisory board" for
- transparent Git-basert prosess

Initiativet er eit forsøk på å laga den org. som Bitcoin Foundation aldri vart (BF har vore plaga med konfliktar, rot, pengemangel og har dei siste 3-4 åra reelt sett vore inaktive).

Bitcoin, regulation and policy panel
Alex Petrov, Eric Voskuil, Leonhard Weese and Gregory Klumov

AP: Kriminalitet er eit menneskeleg aspekt, det er ikkje teknologien i seg sjølv som er kriminell. Teknologi, og andre verktøy, kan brukast til gode ting og til dårlege ting.

AP: Fare for at EU leg store hindringar i vegen for utvikinga i forsøket på regulering. Problemet er at dei ikkje hentar inn råd frå folk som forstår teknologien og systemet, men prøver å finna ut av det sjølve. EU vil ikkje vera den beste plassen for krypto, det er heller mindre land som Malta, Sveits, Lichtenstein som vil vera krypto-vennlege.

GK: Det er viktig at eit land har tilgang til det globale finanssystemet. Det hjelper lite om eit (lite) land har vennleg regulering for kryptovaluta dersom dei ikkje er kopla til det internasjonale finanssystemet.

LW: Det beste er informert regulering, det verste er for lite/feil/dårleg informasjon bak reguleringsvedtak.


Using Bitcoin for Real Estate
Ragnar Lifthrasir

IBREA - International Blockchain Real Estate Association

1. Real Estate Pain Points
Problemet er det store talet mellommenn.
Transaksjonskostnader
Data i siloar, ingen interoperabilitet
Lovgiving
Svindel

2. Solution

4. Real World Applications
- Money!
- Digital Assets?
- smarte kontraktar (trust-minimized conditional payment)
  - Bitcoin multisignature, time lock,

Har tru på "tokenizing", men løysingane er pr. i dag ikkje gode nok (starta med "colored coins", men har ikkje tru på det lenger). Trur kanskje sidekjeder kan vera ei bra løysing når/viss dei blir operative.

Tidsstempling er viktig - OpenTimestamps

5. Assessing Blockchains

Real world implementations
HouseHodl: første plattform for sikker kjøp og sal av eigedom med Bitcoin
Bitcoin escrow via multisig smart kontrakt

Woleet (fransk)
- tidsstempling
- signerte data
-

Use case: Kinesarar som vil kjøpa eigedom i USA (og Canada). Strenge restriksjonar på utførsel av pengar frå Kina gjer at overføring av større pengemengder frå Kina til USA er vanskeleg. Bitcoin er perfekt for slike tilfelle.

Action steps
- kjøp bitcoin
- send til lommebok/-bøker
- køyr full node
- IBREA.network

Bitcoin security panel
Pavol Rusnak, Eric Lombrozo, Pierre Roberge og Jameson Lopp

Større fare for å mista nøklar enn å få dei fråstolne.

Det er ei motsetning mellom sikkerheit og brukarvennlegheit. Eit problem er at mange då vel å bruka ei vekslingsteneste for oppbevaring av kryptovaluta fordi det er mykje enklare å bruka.

Trezor har erfart eit par gjenomgåande problem
- den initielle "seed"-en (orda som må skrivast ned/lagrast) blir ikkje tekne på alvor (ein enkel ting som at rekkefølgja ikkje blir notert korrekt)
- Bitcoin-forgreiningar (forks) og forsøk på å få ut den nye valutaen (skriv inn passord/seed på tvilsame nettsider, sender valuta til feil adresse (replay-problem)

Supply chain attack: dersom du bestiller ei hardware-lommebok og den blir manipulert på vegen. Ver særleg forsiktig med å kjøpa brukte lommebøker.

Idéen om den sikre datamaskina er ein bløff - det vil ikkje skje i overskueleg framtid. Det beste er å spreia risikoen, t.d. bruka multisig saman med ei hardware-lommebok.

Finst det testar/samanlikningar av lommebøker?
- Nei, men det beste er truleg å sjå på Github og talet på bidrag, forgreiningar ++

Don't trust, verify!

Bitcoin custody
Bryn Bishop

What is custody?
Custody rule: It is

Bitcoin vart laga for å eliminera tredjepart, så custody

Sjekklister! Følgja dei slavisk!

Er det verdt å låsa opp den "kalde lagringa" for å casha ut t.d. Bitcoin Cash?
- stor risiko! potensiell gevinst er kanskje mindre enn risikoen


Bitcoin statistics & basics
Alex Petrov

Alex Petrov er CIO i Bitfury Group

Blokkjede er ingen magisk ting

Cyphernode: building Bitcoin applications without trusted third parties
Francis Pouliot

Satoshi portal: Building the Bitcoin standard
Utgangspunkt: Desentralisering i Bitcoin var i fare!

Gjekk frå å vera Bitcoin-misjonærar til å starta ei bedrift
Gjekk aktivt ut mot Bitcoin Unlimited-forslaget saman med 15 andre Bitcin-firma
Også aktivistar for UASF (User Activated Soft Fork) for å få gjennom SegWit i fjor.
- utvikla eigen UASF-fullnode

Cyphernode: Modular Bitcoin full-node microservices API sevrer architecture to build scalable, secure and featureful apps and services without trusted third parties

Closing panel
Adam Back, Giacomo Zucco, Tone Vays og Eric Lombrozo

Kvar er Bitcoin om 5 år?
- trur det er mykje meir bruk av Bitcoin, kanskje mest i den grå marknaden (den som ikkje er ulovleg, men uklar pga. vanskeleg/tung regulering o.l.)
- det handlar om å tilby eit alternativ til fiat-pengar og institusjonelle finanstenester
- håpar at theB.foundation vil fokusera meir på å få fleire til å køyra ein full-node og generelt læra opp folk

Spørsmål frå salen:
"TheB.Foundation" er eit dårleg namn, kan forvekslast med Bitcoin Cash - korleis unngå å gå i same retning som Bitcoin Foundation?
- skal gjera heilt annleis ting enn Bitcoin Foundation. Forsøket er å prøva å ta tak i ting som treng noko meir koordinering og som vanskeleg kan gjerast totalt desentralisert

Kommentarar til det siste året der drama har vorte mykje mindre?
- AB: kan bruka tida til meir produktiv utvikling
- AB: det vil likevel komma nye forslag som kan skapa nye konstallasjonar/frontar
- TV: har vorte skuffa over veldig mange heilt fram til no
- GZ: If you want drama, I give you theB.Foundation name :)
- AB: Dramaet om SegWit2X har vist at brukarane har mykje meir kontroll enn det som var tenkt før

6000 års historie har vist at folk flest gladeleg gir frå seg kontroll til sentrale krefter fordi det gjer livet deira enklare. Kan me få to separate økonomiar, ein sentral og ein desentral?
- AB: Til ein viss grad er det tilfelle alt i dag. Bitcoin ser ut til å fylla ei nisje som bankar ikkje kan eller vil gå inn i.
- EL: Det viktigaste er å ha eit alternativ, ikkje at alle i heile verda skal bruka Bitcoin
- TV: Sjølv i Bitcoin-verda er det desentral og sentrale bruksområde (vekslingstenester vs. å ha full kontroll over pengane gjennom å sitja på nøklane sjølv).

Kva er det neste store Bitcoin vil løysa?
- TV: Skalering, gjennom LN, og gjennom det også personvern (privacy)
- EL: Schnorr og MAST vil leggja grunnlaget for nye løysingar høgre opp i stakken
- AB: Bitcoin kan gjera det den gjer i dag, berre betre