Wittgensteins Wien

Professor emeritus Kjell S. Johannessen frå Filosofisk institutt, Universitetet i Bergen, heldt i går (26.05) eit foredrag om "Wittgensteins Wien - Den kulturelle og intellektuelle bakgrunnen for arbeida hans".

Arrangementet fann stad i Sogndal bibliotek sine lokale og rundt 45 interesserte tilhøyrarar hadde møtt fram. Arrangementet er ein del av Vestlandsforsking si markering av 25-årsjubileum for instituttet.

Her følgjer eit slags resyme av foredraget, men det kan sjølvsagt ikkje yta foredragshaldaren full rettferd.

(biletet viser Ludwig Wittgenstein og er teke i 1930. Det er eigd av Nasjonalbiblioteket i Austerrike.)

Bakgrunn
Ludwig Wittgenstein (26. april 1889 - 29. april 1951) var samanhengjande 2 år i Sogn (Skjolden) – over til saman 6 periodar. Det er ein viktig grunn både for foredraget og interessa for filosofen i Norge. Ved Universitetet i Bergen finst også Wittgenstein-arkivet, som Kjell S. Johannessen var leiar av i mange år.

Wittgenstein avviste at filosofi kunne vera vanleg vitskap. Det einaste filosofi kan bidra til, er ei form for klargjering av våre tanke-reiskap; våre begrep. Denne filosofien blir difor ei form for språk-kritikk, og filosofien blir ein språkfilosofi.

Wittgenstein ga berre ut eitt filosofisk arbeid, eit ungdomsarbeid kalla Tractatus Logico-Philosophicus. Johannessen omtala dette verket i eit anna foredrag som "Platon trekt heilt til yttergrensene". Det andre hovudarbeidet, Filosofiske undersøkingar (Philosophical Investigations) kom ut to år etter han var død, i 1953. Her går filosofen tilbake på mykje av det han skreiv i Tractatus. Me finn difor to "leirar" av Wittgenstein-tilhengjarar som litt enkelt kan grupperast i: Logikarar med stor sympati for det første verket, og språkforskarar som viser stor interesse for det siste.

Begge arbeida vart påbegynt i Skjolden. Han skreiv til mentoren Bertram Russel om Skjolden at ”her er ein fabelaktig plass å arbeida”. Wittgenstein vart ofte misforstått og forveksla med Russels arbeid. Men då oversåg ein heilt at han kom frå ein annan kultur. Av ein eller annan grunn er heile den sentral-europeiske kulturen undertrykt i Norge. 


Det er viktig å forstå utsagn osv. ut frå ein kontekst, særleg gjeld det Wittgenstein som ikkje er lett å tolka. For å forstå Wittgenstein må ein altså forstå Wiener-kulturen på den tida. Eit godt utgangspunkt i så måte er den klassiske boka Wittgenstein’s Vienna av Allan Janik. Eit anna klassisk arbeid er Fin-de-Siecle Vienna: Politics and Culture av Carl E. Schorske.

Den unge Wittgenstein
Han var fødd i Wien i 1889 (same år og same månad som landsmannen Adolf Hitler!) i dobbelt-monarkiet Austerrike-Ungarn, som var noko heilt anna enn dagens vesle Austerrike. Det gjekk til Transsylvania i aust og Tyrol i vest, og omfatta store delar av tidlegare  Jugoslavia. Heimen til Wittgenstein var eit kulturelt sentrum i Wien og i det store keisardømmet. Det var stadig musikk-arrangement, teaterførestillingar og i det heile mykje kultur. Mellom gjester og utøvarar kunne ein finna m.a. Johannes Brahms, Klara Schumann, Gustav og Alma Mahler, Richard Strauss, Arnold Schønberg og mange fleire kjende kulturpersonar frå den tida. Wittgenstein-palasset var det musikalske sentrum i Wien og Wien var det musikalske sentrum i verda.

Ludwig hadde fire brødre og tre søstre og alle var musikalsk begava. Og dei hadde alle mulegheiter til å utøva og forfølgja musikken. Faren ønskte sjølvsagt også at ein av sønnene tok ingeniør-utdanning for å overta industri-konglomeratet. Men ingen av ungane var interesserte (begge foreldra var svært musikalske og faren Karl hadde ei stund livnært seg som fiolinist i New York ved sida av å vera lærar i matematikk).

Tre av brødrene tok sjølvmord. Berre Ludwig viste litt interesse og prøvde å følgja faren sitt ønskje. Han vart utdanna maskiningeniør i 1908. Han var spesielt interessert i fly-mekanikk. Han heldt fram ingeniør-studiane i Manchester, med spesiell vekt på fly-teknologi. Han vart meir og meir interessert i matematikk som følgje av ingeniørstudiane. W lurte på grunnleggjande matematiske grunnprinsipp og gjorde ein sjokkerande oppdaging av at matematikken manglar eit vitskapleg fundament. Han fekk kjennskap til Principia Matematica av Bertram Russel og det endra W grunnleggjande.

Russels viste at aritmetikken kunne førast tilbake til nokre få absolutte grunnsetningar (aksiom) som kviler på logikken. W fekk lyst til å treffa Russel og drog til Cambridge og møtte han. Dermed var den filosofiske løpebana starta. 

Wittgenstein som begynnande filosof
Wittgenstein var oppteken av det estetiske ved Russels logikk, skjønnheiten.
 Han hadde for vane å uttrykkja seg svært kort og kryptisk og utan argumentasjon. På sp.m. frå Russel svarte W at ”argument ville øydeleggja skjønnheiten”. 

Wittgenstein ville heller ikkje gi frå seg noko før det var fullstendig gjennomarbeida og fullkomment. Russel meinte at W hadde kunstnaren si haldning om at det måtte vera det fullkomne eller ingen ting.
Det etiske og estetiske var begge delar til stades i W arbeid, men fråverande hjå Russel (og dei fleste andre).
Storborgarskapet kontrollerte enorme verdiar og dei var den dominerande klassen ved århundreskiftet. Strukturen var gjennomgåande svært patriarkalsk (kjem veldig tydeleg fram i filmen Det hvite båndet - Das Weisse Band). 

Kunsten vart ikkje dyrka for kunsten si skuld, men for å visa fram dei verdiane ein dyrka. Historisismens og stilblandinga si tid – prangande, forsiringar prega arkitekturen. Nokre heimar kunne karakteriserast som reine redselskabinetta. Etterlikning av kunst frå forgangne tider prega storborgar-heimane. Det vart eit vulgært uttrykk, og heimane vart langt på veg museum. Den tilbakeskodande stilen og haldninga var parallell til heile keisardømmet si innretning: bevara fordums storheit for ein kvar pris. Keiserdømmet A-U var altså ikkje akkurat i takt med tidas straumar og kjempa iherdig mot all fornying.

På musikkfronten var Brahms det mest radikale Wien-borgarane kunne tenkja seg. Sjølv Mozart vart litt for "vill" for dei fleste..

Den fremste arkitekten var den danske Theofilus Hansen. Han vart utnemnt til hoffarkitekt von Hansen! Langs Ringstrasse kan ein sjå den herlege stilblandinga han var ansvarleg for.

Skodespelarane ved Burgtheater var mønsteret for korleis borgarskapet skulle oppføra seg. Folk oppvaksne i Wien på den tida hadde problem med å innsjå at det fanst andre ting enn dei reint estetiske verdiane som vart dyrka der. Men den oppveksande slekta tok avstand frå dette dekadente livet. Leiande figurar var ulike forfattarar som sat på Wiener-caféane og diskuterte den bedrøvelege tilstanden. Krinsen kalla seg for Jung-Wien. Det var ein kritikk av bruken av kunst som eit barometer på økonomisk suksess. Men kritikken hadde ikkje samfunnsendring som føremål. Dei stilte diagnosar, men hadde ikkje forslag til løysingar. 

Der Mann ohne Eigenschaften av Robert Musils var ein bitande analyse av tilstanden i Wien rundt århundreskiftet.Den tapre soldat Svejk er også ein skarp analyse av den sørgjelege tilstanden i hæren. Den vart skriven av Jaroslav Hasek. Ein annan tsjekkisk roman, Prosessen av Franz Kafka,  har også ein figur av den same tida og den same kulturen: Josef K. Praha var den gangen ein del av A-U.

Nye kunstnarar
Nye kunstnarar tok etter kvart avstand frå den klisjé-baserte biletkunsten på den tida. Målaren Gustav Klimt stod i spissen for den nye stilen som vart kalla Wiener Secession, men som også gjekk under namnet Wiener Jugend. Eit av dei mest kjende verka hans er ”Kysset”. Den representerer den nye Jugend-stilen. Andre kjende målarar frå den tida var Egon Schiele og Oskar Kokoschka. Dei skapte mykje oppstyr og rysta borgarskapet.

Karl Kraus var ein av dei som kom til å bety mykje for Wittgenstein. Han var ikkje fornøyd med å stilla diagnosen, men ville også bidra til endring (”Infamitetens meistar”). Den viktigaste reiskapen hans var tidsskriftet Die Fakkel. Her skreiv han dei fleste artiklane, etter kvart alle. Kraus har utan tvil vore eit stilistisk førebilete for W, særleg den aforistiske stilen.

Men for å forstå Kraus, må ein bli kjend med hovudverdiane hans. Det enkelte menneskes karakter er sett saman av både maskuline og feminine verdiar. Fornuften er det maskuline, det estetiske er den feminine. Fornuften hadde ikkje noka meining i seg sjølv, men berre når dei feminine verdiane ga fornuften retning. For djupast sett er fornuft og fantasi to sider av same sak.
Kraus var ein skarp kritikar av borgarskapet, men verst av alle meinte han, var Jung-Wien, som flykta inn i ei narcissistisk sjølvdyrking.

Motsetningar, som for Wittgenstein ikkje var motsetningar, men to sider av same sak:
Fornuft – Følelsar
Fakta – Verdiar
Etikk – Estetikk

Ein annan person med stor innflytelse på W var arkitekturen Adolf Loos. Han kjempa like iherdig mot dåtidas rådande arkitektur som Kraus gjorde på det moralske området. Arkitektur er ikkje kunst, meinte Loos, dermed måtte ein fjerna alle spor av utsmykking, forsiringar osv., særleg alt som smakte av kopiering av gamle stilartar. Den vart forløparen for funksjonalismen og den austerrikske versjonen av Art Nouveau.

Loos’ stil var forenklande og naken, heilt klart i slektskap med funksjonalismen. Den stod i skarp kontrast til historisismen. Loos gjekk også laus på brukskunsten på den tida fordi den tilslørte skiljet mellom kunst og bruksting. Igjen er rota til det heile at fakta-sfæren blir blanda saman med verdi-sfæren.



(biletet viser Stonborough House, huset han teikna til søstera Margaret Stonborough i perioden 1926-28)

Wittgenstein var inspirert av Loos og brukte mykje av Loos’ idéar i huset han teikna for søstera si, Margaret. Her designa han både huset og mange innvendige detaljar og la heile intellektet og sjela si i det. Det var på mange måtar dette arbeidet som førte han tilbake til det akademiske, etter at han hadde brote med denne verda etter første verdskrig.

Spørsmål frå tilhøyrarane

Kva var motivasjonen for å dra til Skjolden, så langt frå den rike kulturen i Wien?

Han kunne ikkje fordra omgangsformene i Wien og heller ikkje i Cambridge. Begge stader oppfatta han som like ille. Han søkte utkantane. Han var både i Wales og i Irland. Før han kom til Skjolden var han ein månad ved Øystese Turisthotell.

Han likte folka i Skjolden. Han var ikkje folkesky, som mytene gjerne prøver å byggja opp om. Kjell S. Johannessen har skrive ei bok om Norges-opphaldet; Wittgenstein and Norway saman med Rolf Larsen og Knut Olav Åmås. Han sette pris på det direkte og ærlege, som kontrast til Wiens ”forstillelse”.

Korleis tok Wittgenstein med seg idéane frå Kraus et al. vidare i arbeidet med språkfilosofien?

Problemet med Wittgenstein sine verk er at dei er utan argumentasjon. Det blir difor eit vanskeleg rekonstruksjonsarbeid å finna ut kva han meinte. Heile foredraget har vore eit forsøk på å forklara korleis dei to elementa, etikk og estetikk, kunne smelta saman.

3 av dei 4 hovudretningane innan vitskapsfilosofien hadde utspring frå Wien:

Positivismen - med dei logiske positivistane i Wiener-krinsen (med Moritz Schlick i spissen)

Kritisk rasjonalisme (Karl Popper)

Wittgensteins språkfilosofi

Hermeneutikken (som er den einaste hovudretninga som ikkje stammar frå Wien)

Wittgenstein skreiv aldri fullstendige artiklar, med innleiing – innhald - avslutning, berre bemerkningar (Bemerkungen) som han skreiv ned i notatbøker. Det artige er at på mange av desse notatbøkene står det Beyers Bokhandel. Notatbøkene kjøpte han altså i Bergen, på veg til Skjolden.

Biletet over viser Wittgenstein si grav i Cambridge. Stigen på grava symboliserer den kjende teksten i seksjon 6.54 av Tractaticus: 

"My propositions are elucidatory in this way: he who understands me finally recognizes them as senseless, when he has climbed out through them, on them, over them. (He must so to speak throw away the ladder, after he has climbed up on it.) He must surmount these propositions; then he sees the world rightly."

Foto av Andrew Dunn.

Offentleg elektronisk postjournal - OEP

OEP vart opna av statsråd Rigmor Aasrud i går (18.05). Eg har skrive om dette før, og eg meiner dette ikkje er ei oppgåve for staten. Kvar statleg etat kan utan problem publisera postlister på nettet frå sak- og arkivsystemet sitt; dette har vore standard i minst 10 år! Kommunane har gjort det dei siste 10-15 åra. Dersom journalistar vil ha ekstra funksjonalitet med søk på tvers, er det noko media bør kosta sjølve, det er ikkje ei oppgåve for staten.

Når OEP no er her, har resultatet i tillegg vorte verre enn eg trudde. Det skuldast sikkert at den tidlegare EPJ-løysinga var ei teneste spesielt for journalistar, ikkje ålmenta. Og den nye OEP tek dette med seg vidare. Når ein går inn på ei kommunal nettside og klikkar på postliste, får ein opp oversikt over inn- og utgåande post for ein valt dato. Dette er standardpresentasjonen. I OEP ligg dette under 'Kronologisk søk' og er slik sett litt vekkgøymt.

Til slutt nokre ord om utforming og brukargrensesnitt. Brukaren blir presentert for eit søkefelt med ledetekst 'Søk etter'. Ja, søk etter KVA? I Google fungerer dette, i ei postliste fungerer det ikkje. Smak også på hjelpeteksten til feltet:

Her skriver du inn de nøkkelord du ønsker å søke etter. Du kan benytte logiske operatører, og trunkering/maskering. Se Hjelp for mer informasjon og nyttige søketips.

Spørst om du blir meir klok av dette. I 1998 kunne du sleppa unna med eit slikt design, det bør du ikkje kunna gjera i 2010. Og enno har eg ikkje vore inne på kva dette har kosta, eg vil helst sleppa å tenkja på det..

Som eg sa innleiingsvis, er hovudankepunktet mitt at ei samanstilling av postlister frå fleire etatar er ei oppgåve for media, ikkje for staten. Dersom dette er eit viktig demokratisk krav, må det jo gjerast noko liknande i kommunesektoren også? Så langt eg har observert, er media nøgde med måten kommunane publiserer postlistene sine på (eg snakkar då om det tekniske, ikkje om arkiveringspraksis og openheit).

Kampen om nettlesaren

Opera fekk tvinga gjennom at Windows-brukarar aktivt må velja nettlesar, etter ein dom i EU. Det opnar for endå meir konkurranse for Internet Explorer. Etter lenge å ha dominert marknaden, fekk IE heldigvis konkurranse frå Mozilla (Firefox) for nokre år sidan.

Forakt for standardar slår tilbake
Det var bra og på høg tid; monopolsituasjonar er aldri bra. Det er vel ikkje tilfeldig at det var IE 6 som markerte slutten på Microsoft sitt nesten-monopol. IE 6 er full av problem mykje på grunn av manglande støtte til etablerte standardar. Ironisk nok har den vorte eit stort problem også for Microsoft som no må ri to hestar: både støtte av standardar og sikra bakover-kompatibilitet med IE 6.

Vertikal kontroll
Takka vera web-en sin suksess er nettlesaren etter kvart i ferd med å bli det universelle grensesnittet for interaksjon. For programvare-produsentane blir det viktig å ha kontroll med denne delen av informasjonskjeda. Både Microsoft, Apple og Google ser det og posisjonerer seg med høvesvis IE, Safari og Chrome. Mozilla og Opera er dei uavhengige i denne kampen.

På seg sjølv kjenner ein andre
I mangel på annan empiri får eg sjå på meg sjølv - det er jo det som er forskaren si naudløysing. Eg slutta å bruka IE for 5-6 år sidan, og gjekk då gradvis over til først Opera og sidan Firefox. Eg må medgi at eg har har stor sympati for Opera som eit norsk firma og med teknolog-førebilete som Håkon Wium-Lie m.fl.

Firefox har vore standardlesaren inntil for eit år sidan. Det siste året har Chrome overteke meir og meir og er no den nettlesaren eg brukar mest. Eg har likevel stort sett både Chrome, Firefox og Opera oppe, alle med 5-10 opne faner. Mykje av grunnen til denne vanen, eller uvanen (?), er at eg i mange år har delteke i kvalitetsevalueringane til Norge.no/Difi, og også kval.eval. i reiselivet, og då er det heilt nødvendig å bruka fleire nettlesarar samtidig.

Sterke og svake sider
IE kutta eg ut fordi eg ikkje likte måten IE 6 suverent oversåg standardar og prøvde å setja sine eigne også på etablerte område. Eg likte også betre måten Opera handterte faner på, og etter kvart Firefox på grunn av dei mange nyttige tillegga (extensions). Det siste året har Chrome som sagt vorte den eg brukar mest, mykje fordi Firefox 3.0 hadde mange feil. Opera utmerka seg heile tida negativt ved at nettsider ofte vart presenterte med ein del feil - det er godt muleg det er IE-tilpassing og ikkje Opera sin feil, men likevel eit irritasjonsmoment.

Med 10.5 tok Opera eit stort steg nærmare Chrome og Firefox. Den er lynrask og i tillegg er dei tidlegare problema med nettsider langt sjeldnare. Men framleis er det småting som fungerer betre i Chrome og Firefox enn i Opera. Søk i adressefeltet tek deg direkte til aktuell side i dei to førstnemnde (søk på t.d. 'wikipedia titanic' vil ta deg direkte til aktuell Wikipedia-side) medan Opera presenterer Google-resultatet og slik sett krev eitt klikk meir. Før ver. 10.5 ville den ikkje ein gong ha søk i adressefeltet, utan at ein måtte skriva 'g' først. Bagatellar? Nei, med så intens bruk av nettlesaren er funksjonaliteten veldig viktig, og alle små detaljar blir viktige når dei blir repeterte 100-vis av gonger dagleg.

Framtida
På same tida som nettlesaren blir det universelle grensesnittet og den universelle klienten på pc-en, ser me ein trend på mobil som går i retning av enkelt-applikasjonar (apps) og ikkje bruk av nettlesar. Eg meiner det er ei uheldig utvikling, men forståeleg fordi nettlesar på mobil er noko herk fordi skjermane stort sett blir for små. Eg trur det er rom for store forbetringar når det gjeld nettlesar for mobilmarknaden, og her har Opera eit forsprang. Berre så synd dei blir bundne på hender og føter av Apple når dei endeleg får sleppa til på iPhone-marknaden. Når vil Opera gå til sak mot Apple mot denne klare konkurransevridinga?

Tilgengelegheit - meir enn blinde og svaksynte

Diskusjonen rundt MinID og ei lite brukarvennleg løysing får meg til å tenkja på at tilgjengelegheit for ofte blir synonymt med blinde og svaksynte. Det er heilt klart ei viktig gruppe, men det er andre grupper som bør løftast meir fram.

I forsvaret for arbeidet med MinID seier Mona Halland (Netlife Research): "Og ja, tjenesten er brukertestet. Riktignok ikke på folk over 70, men vi hadde svaksynte, dyslektikere og folk over 50...". Eg blir jo litt forskrekka over at "folk over 50" skal vera spesielt gamle, men det har vel med min eigen alder å gjera. Men for å bli meir seriøs: Brukartesting (og herunder fokus på tilgjengelegheit) bør i større grad ta for seg grupper med nedsette kognitive funksjonar. Det er eit litt finare uttrykk for folk som har problem med å forstå innhald og dialog på vanlege nettsider.

Også dei årlege kvalitetsvurderingane til Difi fokuserer sterkt på blinde og svaksynte i kriteria for tilgjengelegheit, i tråd med WAI. Her også bør ein sjå meir på indikatorar for å fanga opp kognitive problem. Eg trur det er ein av våre store utfordringar og at det er store mørketal her.

Brukartesting av MinID

I samband med levering av sjølvmelding har eg fått høve til ein reell brukartest av MinID, og det nedslåande resultatet er STRYK! Eg måtte hjelpa far min, 85 år, som hadde trøbbel med innlogging på MinID. Han hadde gløymt passordet (som så mange andre) og hadde heller ikkje tilgjengeleg epostadresse. Det burde vera kurant for systemet. Det står då også på innloggingssida at "Har du glemt passordet ditt, kan du få et midlertidig passord sendt på forhåndsregistrert mobilnummer eller e-postadresse."


Steg 1: Gløymt passord 



 Fødselsnummeret blir tasta inn og eg trykkjer på 'Neste'






Steg 2: Oppgir fnr for å få midlertidig passord 














Men hei! Det stod at eg skulle få tilsendt eit midlertidig passord, men her er kjem det ein kode som gjer at eg kan bestilla midlertidig passord. Kva skjer? Var det ikkje midlertidig passord eg skulle få i forrige trinn?


Eg tastar likevel inn koden eg fekk på mobilen og trykkjer på 'Bestill midlertidig passord'. Eg bli teken til neste skjermbilete:


Midlertidig passord er sendt til tidlegare registrert e-postadresse. Men det stod jo at eg kunne få midlertidig passord sendt til mobil eller e-postadr.


Dette held rett og slett ikkje mål. Det burde ikkje vera så vanskeleg å laga eit innloggingssystem som handterer ulike typar situasjonar på ein grei måte.

Her er det både ein forvirrande språkbruk (snakkar om å senda midlertidig passord for så å senda kode for så å få midlertidig passord!). Verre er det likevel at systemet ikkje gjer det det opplyser om (midlertidig passord kan sendast til mobil eller e-post).

Eg torer ikkje å tenkja på kva dette har kosta og kjenner eg blir "kok forbanna".

Eg ser fram til å bli korrigert fordi eg har gjort ein tabbe ein eller annan stad i prosessen.

7 råd for opning av data

Dette blogginnlegget skulle eigentleg vore publisert på data.norge.no. Men så fekk Fornyingsdep. kalde føter (?) og fann ut at dei ikkje kunne sleppa til andre gjestebloggarar enn representantar for offentleg sektor. For korleis skulle dei elles styra dei mange forslaga dei ville få inn? Nei, det er jo klart, me veit jo alle at det største problemet med bloggar er altfor mange innlegg og altfor mange kommentarar - kort sagt altfor stor aktivitet! Jeez..

Det demrar for meg at departementet ikkje er dei rette til å driva eit slikt arbeid som føreset stor vilje til inkludering, ikkje berre av offentleg sektor, men frå alle. Det er synd, for dei har starta bra, problemet blir å følgja opp med ei slik innstilling til sosiale medium.

Ja-ja, her er i alle fall kollega Robert Engels og mitt forslag til retningslinjer for publisering av offentlege data:

7 råd for opning av data
Svein Ølnes og Robert Engels, Vestlandsforsking

Opning av offentlege data er eit høgaktuelt tema for mange land og regjeringa ved Fornyings­departementet fortener ros for å ha starta prosessen sjølv om ikkje alle svara er kjende. I dette blogginnlegget vil vi føreslå nokre retningslinjer for tilgjengeleggjering av data.

Det er viktig å starta arbeidet med å gjera offentlege data tilgjengelege sjølv om ikkje alt er 100 % klart. På dette område er ei slik beta-tilnærminga nødvendig fordi ein må læra medan ein utviklar tenestene. Eit anna viktig prinsipp er at frislepp av offentlege data er viktig fordi vi ikkje veit kva dei vil bli brukte til. Dette er ein nokså uvant tankegang for offentleg sektor. Men det er her det store potensialet for innovasjon ligg. Fordi om ikkje offentleg sektor veit kva data kan brukast til, er det sikkert mange andre som har idéar om det.

Mange organisasjonar er i startgropa med digitalisering av eigne objekt eller ressursar og sit med mange av dei same spørsmåla om "den rette vegen framover". Kva skal vi ta omsyn til? Kva må på plass? Kva skal vi prioritera? Må vi tilretteleggja noko i IKT-arkitekturen vår før vi set i gang med sjølve digitaliseringa?

Som eit eksempel har Digitaal Erfgoed i Nederland (tilsvarande vårt ABM Utvikling) definert ein pakke med minimumskrav for å bli funnen digitalt ("findability"). Dette er noko som kan gjerast også her i landet når ulike organisasjoner skal setja i gang digitaliseringsprosjekt.

Vi føreslår desse retningslinjene for publisering av offentlege data som svar på nokre av spørsmåla over (sjå også W3C sine tilrådingar på dette feltet):

1.       Bruk standard internett-protokollar (http) for tilgang til nettressursar
2.       Alle objekt må ha ein unik identifikator (URI)
Adressa (URI-en) må vera permanent (persistent) og kunna lesast både maskinelt og av menneske
3.       Unngå aggregering av data
Data er best som råkost, ikkje aggreger utan at det er heilt nødvendig
4.       Strukturer metadata på ein maskinlesbar måte (t.d. XML-serialisering eller XML/RDF/XTM)
5.       Bruk internasjonalt teiknsett (UTF-8)
6.       Bruk minimum Dublin Core som global standard for beskrivelse av data (metadata)
7.       Tenk på kopling mot andre datakjelder ved å tilretteleggja for Linked Data

Det viktige er at ein ikkje prøver å tenkja seg til kva data skal brukast til og korleis. Då blir det fort som i eventyret med den kjende dialogen ”God dag, mann – Økseskaft!”. Tilby opne data og la potensialet utvikla seg fritt.

Opne data og jazz

Opning og tilgjengeleggjering av offentlege data har fått mykje merksemd i det siste. Regjeringa har delvis teke utfordringa og oppretta data.norge.no (som eg føreslo på Vestforsk-bloggen i januar i år..).

Følgjande utsagn frå stjerne-saxofonisten Joshua Redman får meg til å tenkja på koplinga mellom jazz og opne data:

“Jazz is a music of surprise; it's a music of spontaneity. I think jazz musicians live - I know I do - for being surprised and not knowing what's going to come next.”

Som Obama sin IT-sjef Vivek Kundra seier: "Vi veit ikkje kva dei offentlege data vil bli brukte til, og det er det viktige!".

Joshua Redman kan forresten høyra under Copenhagen Jazz Festival 6. og 7. juli i sommar.

Shantaram

Shantaram e r namnet på bestseljaren skriven av Gregory David Roberts. Det er ein røvarhistorie av dimensjonar, faktisk fleire røvarhistoriar. Boka er vel verdt å lesa, trass sine 933 sider (!).

Australiaren Gregory David Roberts rømde fengsel i Australia i 1980 der han sona ein lang dom for mange ran. Han enda til slutt i Bombay (i dag Mumbai) i India etter å ha vore Australias mest ettersøkte mann.

Historia startar i det Roberts kjem til Bombay, og den første han møter er guiden Prabaker, som skal bli ein viktig venn for han. Roberts stolar på intuisjonen sin og har full tillit til Prabakar frå første stund. Det skal visa seg å vera eit lykketreff.

Det er ein utruleg historie som blir fortalt, og om berre halvparten er sant, er det likevel fantastisk. Roberts blir med Prabaker til landsbyen han kjem frå og får namnet Shantaram av mor hans. Frå før har Prabakar gitt han namnet Lin(baba).

Det mest fascinerande med boka er skildringa av folket og kulturen i India og då særleg Bombay. Det er eit knallhardt liv, for mange på det absolutte eksistensminimum. Likevel er det mykje latter og glede, sjølv i dei svartaste stundene.

Togreisa til landsbyen for å møta Prabakers familie er talande for kulturen og dei mange misforståelsane utlendingar hamnar i. Lin og Prabaker reiser på 3. klasse, som vanlege indarar gjer. For å få ein sitjeplass er det ein kamp nærmast på liv og død. Prabakar har leigd ein "muskelmann" for å hjelpa Lin.

Når Lin og hjelparen har brøyta seg fram til kupeen, ligg Prabaker over to sete og tviheld seg i dei medan andre riv og slit i han, luggar og slår han, for å få han vekk. Skamslått smiler han lykkeleg over å ha klart å sikra dei plass. Når så Lin reiser seg for ein gammal mann, held Prabaker på å gå frå konsepta: at han kan vera så dum! Her har han nesten ofra livet sitt, og så gir han vekk plassen til ein olding. Og gamlingen hånar Lin også, til liks med alle i kupeen. Lin kjenner seg verkeleg som ein utlending..

Sjølv om eg berre har vore vel ei veke i India (1 dag i 1985 og ei veke i 1988) kjem mange av inntrykka tilbake når eg les boka. Lin/Shantaram begynner med litt uskuldig svartebørs-tenester før han etter kvart blir trekt inn i større mafia-operasjonar. For eigen del var det veldig uskuldige lovbrot..

Boka får meg til å tenkja på starten av ei halvt års reise eg og sambuaren hadde i Sør-Aust-Asia i 1988/1989. Me skulle starta i Nepal, med mellomlanding i New Delhi. I New Delhi mista me flyet til Katmandu og måtte bli ei natt på Indira Gandhi-flyplassen. Der kom me i kontakt med to unge gutar frå Katmandu i Nepal, Suman og Ganga. Dei mista det same flyet som me. Det var kjekke gutar og då me etter ei lang natt var klare til å gå ombord i flyet, spurde dei om me ville gjera dei ei teneste. Dei hadde 6000 sveitsiske franc på seg og ville få store problem med å få pengane gjennom tollen. Då måtte dei rekna med å betala minst halvparten til tollarane. Me gjekk med på å ta med pengane sidan turistar sjeldan vart kontrollerte. Dei to gutane tok jo også ein sjanse ved å gi frå seg pengane til oss, me kunne jo stukke av med dei. Vel framme i Katmandu gjekk alt etter planen; me kom gjennom tollen utan problem og Suman og Ganga fekk pengane sine.

Me vart godt kjende med dei to gutane etter denne "ulovlege" handelen. Dei tok oss med rundt om i Katmandu, hjelpte oss med veksling på svartebørs (det var stor skilnad på offisiell kurs og svartebørs-kurs på den tida) og me vart inviterte med heim til dei og fekk smaka tradisjonell, heimelaga nepalesisk mat.

Boka kan trygt tilrådast, trass i lengda. Men eg må også leggja til at eg synest forlaget ikkje har gjort jobben sin godt nok, boka kunne har vore korta inn utan at det hadde gått ut over kvaliteten.

Frå Altinn til alt ut

Det var tittelen på frukostseminaret Teknologirådet inviterte til i dag. Seansen var i Oslo, men sidan det heile vart overført på nettet, inviterte me like godt til frukostseminar også på Fosshaugane Campus, hjå Vestlandsforsking, og me var rundt 15 personar som følgde møtet herfrå. På førehand hadde me gjennom prosjektet "Kunnskap kryssar grenser" tilbode oss å streama møtet, men etter litt fram og tilbake vart det klart at FAD/DSS tok jobben.

Kunnskap kryssar grenser
Det var dobbelt aktuelt med nettoverføring av møtet sidan mesteparten av flytrafikken er innstilt i dag. Vulkanutbrotet på Islan gjer plutseleg KKG-prosjektet endå meir aktuelt!

Rapport om opning av offentlege data
Møtet opna med overlevering av rapporten "Frå Altinn til alt ut? Offentlege data for innovasjon og demokrati" frå Teknologirådet til statsråd Rigmor Aasrud. Rapporten tek for seg bakgrunn og lovgiving som ei ramme for forslaga om tilgjengeleggjering av offentlege data. Vidare er det forslag til ulike type data som ligg godt til rette for å opna opp, forretningsmodellar for bruk av opne data og forslag om å oppretta ein portal for opne data i Norge. Til det siste kunne Rigmor Aasrud stolt kvittera med opninga av data.norge.no - veldig bra! I all beskjedenheit må eg få melda at eg føreslo akkurat dette (også namnet) i eit innlegg på Vestforsk-bloggen i januar i år.

FAD opnar opp
I tillegg til lanseringa av data.norge.no orienterte statsråden om eigne data departementet ville leggja ut. Det er først og fremst data knytt til norge.no, og det er alt lagt til rette for uthenting av adresseinformasjon på ogc.difi.no. OGC er Open Geospatial Consortium som arbeider med standardisering av kartdata. Statsråden la elles vekt på både innovasjon og demokrati som viktige premissar for tilgj.gjering av offentlege data. Ho trekte også fram personvern som eit viktig filter for tilgj.gjeringa.

Kartverket strittar mot!
Paneldebatten starta med innleiing frå paneldeltakarane. Først ute var kartverksjef Anne Cathrine Frøstrup. Ho gjorde det klart at tilgjengeleggjering av rådata ikkje blir aktuelt utan kraftig press frå politisk hald og overordna mynde. Innlegget var ein lang forsvarstale for strategien til Kartverket som går på å verna rådata og berre gjera tenester tilgjenegeleg. Ho viste til undresøkingar dei hadde gjort som fortalde at brukarane var svært nøgde med tenestene dei fekk frå Kartverket. Ja, Bresjnev & co. pleidde også å få 100 % støtte frå veljarane i gamle Sovjetunionen! For å sukra pillen nemnde ho iPhone-applikasjonar dei sysla med, mellom anna ein iPhone-app som baserer seg på sjøkart og som kan brukast av småbåteigarar.

IKT-Norge var representert med prosjektdirektør Liv Freihow. Ho hadde naturleg nok eit litt anna synspunkt enn kartverksjefen, men var likevel nokså tilbakehalden. Eg var litt overraska over den milde tonen, den stod i kontrast til det eg trur sjefen hennar, Per Morten Hoff, ville representert. Men kanskje er det lurt med ein forsiktigare stil?

Politisk støtte til opning av data
Trine Skei Grande frå Venstre var forbilledleg klar og sa at det berre var rikets sikkerheit og personvern som burde hindra fellesskapen å få tilgang til all offentleg informasjon. Ho understreka kor viktig det er å starta før ein har alt klart, og ga ros til statsråden for initiativa som vart presenterte.

APs Torgeir Michaelsen, som er leiar av Finanskomiteen, var også ein varm talsmann for mest muleg offentleggjering, sjølv om han kanskje ikkje gjekk like langt som TSG.

Diskusjon på Twitter
Paneldebatten vart helst ein debatt mellom publikum og panelet. Frå Sogndals-møtet fekk me opplese Twitter-sp.m. vårt om utvikling av iPhone-app. verkeleg er ei oppgåve for Kartverket? Det vart nokre  hektiske ro-tak hjå kartverkssjefen som forsikra om at dette ikkje var noka viktig oppgåve, berre ein slags krydder. Sikkert kjekt for Kartverk-tilsette å få lov til å leika seg med slikt, men det burde sjølvsagt vore slik at kartdata vart sleppte fri og at bedriftene kunne konkurrera om å laga gode applikasjonar. Det er klart det er eit økonomisk spørsmål i botnen her, men salsinntektene til Kartverket utgjer berre rundt 10 % av totalbudsjettet (60-70 mill. kr) så det burde vera muleg å kompensera det gjennom auka rammer.

Eg tvitra også om skilnaden på USA og Norge: "

USA: Me veit ikkje kva data blir brukte til, d er poenget. Norge: Me veit ikkje kva data blir brukte til, d er problematisk 

#offdata". Denne haldninga kom fram både frå Kartverket, men også frå kommentarar/spørsmål frå salen (frå tilsett i statleg etat).


Diskusjonen har elles vore livleg på Twitter - det er berre å følgja den på emneordet #offdata

PDF - Pretty Dangerous Format

PC Magazine har ein artikkel med nemnde tittel der dei går inn på ein del problematiske sider ved pdf-formatet. PDF vart utvikla for å få samsvar mellom det elektroniske dokumentet på skjerm og utskrift av det same dokumentet, noko som slett ikkje alltid er tilfelle med Word og andre tekstbehandlingsprogram.

Men mykje vil ha meir, og pdf har etter kvart vokse til å omfatta "all but the kitchen sink". Visste du at pdf kan inkludera video, lyd, 3D-objekt, JavaScript og at det til og med er muleg å starta andre program frå ei pdf-fil? Så kan ein jo lura på kvifor i all verda det er nødvendig med alle desse mulegheitene i eit format som opprinneleg vart laga for å ivareta forholdet mellom tekst og figurar.

Resultatet er at pdf har vorte ein trussel og muleg berar av ondsinna kode. Det kan difor vera lurt å visa pdf-vedlegg som Google Docs viss du brukar Gmail, eller installera gPDF i Chrome, Firefox eller Opera for å gjera det same.

USA-inntrykk

Knut Hamsun var i USA i to periodar; frå 1882 til 1884 og så frå 1886 til 1888. Han var innom mange yrke; frå grisepassar på prærien til sporvognskonduktør i Chicago! Inntrykka frå USA-opphaldet publiserte han i "Fra det moderne Amerikas aandsliv". Det var heller beisk kritikk av det samfunnet han i utgangspunktet hadde store forvetningar til og sympatiar med. Konklusjonen  hans var at det var pengemakta som rådde grunnen åleine.



Etter 10 dagar i San Francisco har eg ikkje veldig god ballast for å ytra meg om det usa-ske (Amerika er meir enn USA!) samfunnet. Men 125 år etter Hamsun er pengemakta og pengesamfunnet like tydeleg. Og den nesten blinde trua på at alle har det same utgangspunktet og at det berre er opp til deg sjølv om du lukkast eller ikkje. Du har berre deg sjølv å takka eller klandra.




Særleg merkeleg er det for nordmenn å sjå reaksjonane på helsereforma som Obama nett har fått vedteke. Den innbitte motstanden er vanskeleg å forstå, sjølv om me ikkje akkurat er ukjende med diskusjonar om helsevesenet både lokalt og nasjonalt.

Noko av forklaringa på motstanden mot helsereform og andre offentlege satsingar ligg i det faktum at USA er ei samling med nokså sjølvstyrte statar, og at me har vanskeleg for å forstå kor fjernt, og upopulært, det føderale nivået i USA er for den vanlege innbyggjaren.



San Francisco og California er heller ikkje typisk USA. Vestkysten har tradisjonelt vore eit liberalt område og i California har i stor grad demokratane rådd grunnen. Det endra seg med valet av Arnold Schwartzenegger til guvernør for snart 8 år sidan. Den gode Arnold har i desse åra klart å køyra staten ut i ei økonomisk hengjemyr. California, som har den 8. største økonomien i verda, er på det nærmaste konkurs.

San Francisco er også ulik mange andre byar i USA. Det er faktisk heilt ok å ta seg fram til fots eller på sykkel, noko som nærmast er eit unnatak her. Slik sett minner byen mykje om europeiske byar, med unnatak av at det ikkje finst nokon "gamleby". Det meste av bygningar er mindre enn 100 år gammalt.












Til slutt ei overflatisk oppsummering av likt og ulikt i beste USA-stil:

Generelt veldig høflege og imøtekommande folk. Merka det særleg på bedriftsbesøka der me vart tekne godt i mot og dei viste ei genuin interesse for oss.

Enormt pågangsmot og entreprenør-ånd - lov å feila og prøva igjen.

Kjem ikkje bort frå at det er her det skjer it-messig - ingen andre er i nærleiken av det drivet og den nyskapinga som blir vist i akkurat denne delen av verda.

Stor etnisk toleranse, i alle fall i it-sektoren. Over halvparten av entreprenørar er utanlandske, og mange asiatiske (særleg frå Kina og India)

Godt øl, rimeleg øl og stort utval - også godt utval i mat og STORE porsjonar!

Håplaust paranoide - skjema på skjema og kontroll på kontroll for å komma inn!

 Merkeleg gammaldags på ein del område, ikkje minst pengemessig. Framleis er det kontantar som gjeld, og ein må alltid ha ein bunke med 1-dollarsetlar på seg (sjå også neste punkt).

Ordninga med tips over alt er veldig sjenerande - veit aldri heilt kva prisen er (minte meg særleg om Indonesia for 20 år sidan der alt måtte prutast, ikkje noko var fast pris).

Ikkje spesielt mottakelege for kritisk tenking - her er det "tenk positivt" som gjeld (".. det moderne Amerikas aandsliv..")

NRK om San Francisco-turen

NRK Sogn og Fjordane hadde tysdag 30. mars eit innslag om turen vår i ettermiddagssendinga. Spol fram til ca. 46 min. ut i sendinga så får du intervju med fylkesrådmann Jan Øhlckers og adm. dir. i Lotteri- og stiftelsestilsynet Atle Hamar. Atle er også styreleiar i IT-forum Sogn og Fjordane.

Tord Gustavsen Ensemble i San Francisco

Det er vel smått ironisk å gå på jazzkonsert i San Francisco og høyra på eit norsk band, men det var altså det eg gjorde i kveld (søndag 28.03). Tord Gustavsen Ensemble var i byen, og dei er i tillegg til pianist Tord G., Tore Brunborg (ss, ts), Jarle Vespestad (tr), Mats Eilertsen (b) og Kristin Ambjørnsen (v).

Yerba Buena Center for the Arts (YBCA) var staden for konserten og det var fullsett, dvs. 350-400 personar. Ensemblet vart godt motteke og det var ståande applaus etter konserten! Det var også ein flott konsert, innimellom heilt himmelsk vakkert. Men eg tykkjer det også av og til blir litt seigtflytande og stilleståande. Men for all del, det var ein flott konsert.

Høyr gjerne på siste cd-en "Restored, Returned".

San Francisco - dag 4: Qik og Faculte

Qik

Ide: deling av video på sosiale medium
Sprint har annonsert at alle 4G-mobilar vil ha Qik installert. Også avtale med Nokia på deira smarttlf.

Qik gjer det muleg å dela video og også få tilbakemeldingar frå dei ein deler med. På bra linjer er 3-5 sek forseinking på videostraumen.

Når videoen blir sendt får tlf. blir den omformattert til ulikt mottakarutstyr (tlf., pc..) og også arkivert som video i nettskya.
1-vegs video og 2-vegs audio – kan dela ein video og diskutera den, og også få kommentarar tilbake via tekst.

Qik har 8 tilsette + 5 på deltid ved Stanford. I tillegg er det 20 programmerarar i Russland. Ein av oppstartspersonane er russisk, elles ville dei ikkje hatt progr. der.

Starta i 2006. Den opprinnelege ideen var HD-video på pc. Fekk $ 900 000 av investorar (tidlegare kontaktar) til dette. Fann ut at det var altfor trangt på pc-marknaden. Dei gjekk til investorane og sa at dei ville heller satsa på mobil-marknaden [dette går igjen for fleire selskap: mange av dei har endra kursen mykje under oppstart, må vera veldig merksam på kva marknaden vil ha].

Lanserte første versjon i 2008. Var lett å få finansiering i andre runde fordi dei var tidleg i marknaden og dei henta inn ca. 3,5 mill. dollar regelrett over natta. Investorar frå Sandhill Road kom til garasjen deira og såg på demonstrasjonen og tilsagnet kom dagen etter.

Starta med å oppretta ei nettside og så begynte tidlege brukarar å blogga om produktet og slik spreidde det seg. Så kollapsa marknaden og den tredje runden med finansiering tok 5 mnd. Også den siste finansieringsrunden skjedde hovudsakeleg med investorar frå Sandhill Road. Ved alle utvidingar har investorane fått prefererte aksjar, noko som betyr at først skal dei siste investorane ha sitt dekka, deretter dei som gjekk inn i andre runde og til slutt dei som først investerte.

Har nådd break even no i jan/feb.
Operatørane betaler no for å få Qik installert på smarttlf. Har også iPhone App som kostar 1-2 dollar.
Har søkt om 6 patentar på programvare utvikla i Qik. Dei ser på patentane mest som ei inntekts-mulegheit, ikkje først og fremst for å hindra konkurrentar.

Systemet har også vorte brukt av reportarar (BBC) for å få betre rekkevidde (når ein ikkje har mulegheit til å dra med masse utstyr). Reportaren brukar Qik for å filma og videostraumen blir sendt til skya og så teken inn til BBC sitt utstyr.

Hovudkonkurrentar: Ustream, Kyte, Bambuser

Faculte

Bedrifta er basert på ideen om at det manglar gode og enkle verktøy for bedriftsmarknaden for å laga videoar – difor er dei fleste konsumentar, ikkje produsentar.

Faculte er ei online-teneste for å produsera, publisera og administrera multimedia-innhald for bedrifter.

Mesteparten av utviklinga er gjort i Romania. Tenesta er bygt på rammeverk som JBoss, Adobe Media Server ++. Faculte tek seg ikkje av videoredigering per se, men å setja saman ulike klipp eller kombinera videoklipp med bilete, tekst ++.

Starta på slutten av 2007 og hadde ein første versjon oppe og gå i 2008, men så kollapsa marknaden og dei måtte setja ting litt på vent. Strategien er å samla rel. små summar og ta det steg for steg [nokså ulikt det andre selskapet Qik].

Hovudtyngda av utvikling vert gjort i Romania [på bakgrunn av eit pussig møte via nettet med ein rumenar]

Fire viktige kovergens-trendar:

• online video aukar enormt

• styring (authoring) av digitalt innhald skjer online, i nettskya

• web-kamera og mikrofon begynner å bli standard på pc-ar

• portable web content

Faculte kan brukast til

• publisera videoar

• laga presentasjonar

• laga lysbilete-show

• full multimedia-kringkasting

Kundane er i første rekkje sals-personar, corporate training og opplæring/how-to

Prismodell:

- startar med $ 50 pr. mnd for ein brukar 

Så langt har dei ikkje reelle kundar, berre testbrukarar.

Dette såg absolutt ut som eit interessant produkt, men det store spørsmålet er om forretningsstrategien er for forsiktig, noko som er høgst uvanleg i denne delen av verda. Det er absolutt ein fare for Faculte at det går for smått å få produktet på marknaden, og at dei dermed kan bli overkøyrde av meir aggressive selskap.

San Fr. - dag 3: Seesmic, San Francisco by, GoGrid og AT&T

Seesmic (Loic le Meur)
Dette var eit av dei besøka eg hadde sett mest fram til, som Seesmic-brukar over lang tid. Og @loic skuffa ikkje. Han er ein franskmann som flytta til San Francisco for 3-4 år sidan, trur det var fordi han fekk nok av europeisk (fransk) byråkrati ++.

Seesmic er det femte selskapet han har starta! Å vera i SF og miljøet rundt, er som å vera på eit universitet og aldri slutta. Hadde først trudd at sosialt nett vhja video ville vera tingen, men det tok aldri av. Må ikkje vera redd for å snu 180 grader viss ting ikkje ser ut til å ta av slik ein trudde.

Seesmic-satsinga (Twitter-klient m.m. for dei som ikkje kjenner til det) er finansiert av Skype-grunderane, eBay og andre. Seesmic som ein hub; kan senda til meir enn 50 sosiale kanalar – og samla innspel frå dei same kanalane.

1/3 av brukarane er på mobil, ca. 1/3 på web og 1/3 desktop.
Ny desktop-versjon i løpet av 4 veker, vil bli heilt plug-in-driven. Alt blir plug-in, om ein ikkje likar Twitter-modulen, kan ein laga sin eigen eller byta den ut med ein annan. Alt er heilt ope (kanskje for ope?), same filosofi som Twitter.

Støttar no 7 plattformer – eit mareritt! Heilt ulik kode og svært ressurskrevjande. Seesmic Look: for folk som ikkje er ”nerdar” på sosiale medium, altså folk flest.

Organiserer også konferansen Le Web i Paris, i år 8. og 9. desember. Det er den største web-/nett-konferansen utanfor USA. Den blir arrangert for 6. året og det har vore utselt kvart år utan at han/dei har brukt ei krone på marknadsføring. Alt har skjedd via "word of mouth".

1. Seesmic forretningsmodell: Alle bilete genererer litt inntekt
2. I Seesmic Look er det annonsar/tvitringar frå ulike merkje (lagar eigne kanalar for dei). Trur på litt smartare annonsering. Vil også ta betalt for utvikling av plug-ins
3. For dei som ikkje likar reklame, vil dei tilby ei reklamefri teneste mot betaling

Går i stikk motsett retning av TweetDeck ved å vera svært opne (som twitter.com).

Boble?
Er sos. medium i ferd med å bli ei boble? Han avfeia spørsmålet mitt som eit typisk europeisk spørsmål – ikkje snakk om noko boble (viser til brukartal og vekst).

Det er godt muleg han har rett, har har i alle fall betre føresetjing for å vurdera det enn meg. Men når han viser til brukartal og vekst, blir eg likevel litt uroleg. Det mangla ikkje på vekst i brukartal på slutten av 1990-talet heller. Eg trur faktisk at sosiale medium får seg ein korreksjon snart fordi det er overetablering av tenester rundt dette og fordi betalingsvilje og forretningsmodellar er dårleg utvikla i høve etableringane. Men som sagt, dette er mine vurderingar, og dei er ikkje så mykje verdt..

Eg har i alle fall skjønt at ordet "boble" har ein dårleg klang her i området :)

San Francisco by, Dep. of Technology

Neste post var eit besøk hjå City and Council of San Francisco, Dep. of Technology.
Det vart først orientert om eit parkeringssystem som eg ikkje refererer frå her. Får heller visa til andre som evt. bloggar om dette.

Deretter var det ei orientering om breibandutbygging som eg heller ikkje brukar så mykje tid på, sjølv om det var interessant. Dei legg opp til utbygging av "middle mile" i byen fordi det viser seg vanskeleg å få dei private selskapa til å investera akkurat her. Tanken er å leiga ut plass til lokale ISP-ar, men at byen har ansvaret for sjølve "middle mile". Det blir om lag som ein kommune som har ansvaret for vassforsyninga fram til der den lokale abonnenten koplar seg på systemet.

Open Data

Den mest interessant delen var orienteringa om strategien for opning av offentlege data, bruk av fri programvare og open deltaking.

1. Open Data
2. Open Source
3. Open participation

Open Data: DataSF.org
Har alt over 30 appl. laga på bakgrunn av off. data som er lagde ut (t.d. SF Crimespotting, 311-statistikk ++). Uvant for dei tilsette å bli kikka i korta. Strategien har difor vore ei blanding av gulrot og pisk. Jay Nath, prosjektleiar for initiativet, la til med eit glimt at han hadde ikkje så mange venner i administrasjonen..

På spørsmål om dei tilrettela data i eit spesielt format, også med tanke på integrasjon med Linked Data, var svaret at det gjorde dei ikkje. Dei samla ikkje data i ein sentral (datavarehus), men ba dei enkelte institusjonane frigi data så mykje som muleg. Det viktigaste var å få data ut og få folk til å bruka dei, raffinering fekk heller komma seinare.

Dei bearbeida likevel data med tanke på personvern. I kriminalsaker la dei til dømes ikkje ut adressa direkte, men berre kvartalet.

Open Source
GPL der det er muleg.
Brukar WordPress – sparer masse, ikkje minst slepp dei å gå gjennom lange innkjøpsprosedyrar.
Master Address DB – basert på fri programvare og dugnadsprinsipp, målet er å unngå dei siloane av informasjon som finst i dag. Men SF har også eigne utviklarar for å ha kontroll og styring med produkta.
Personvern: Må gjera enkelte tilpassingar av data slik at ein unngår sporing (opplyser t.d. berre om kvartalet for eit tilfelle av kriminalitet i staden for den eksakte adressa).

Open Participation
”Government as a platform”
Har utvikla eit nasjonalt 311-API for å spara kostnader knytta til helpdesk/help center og let brukarane registrera direkte inn i fagsystem via ulike kanalar. Å berre oppretta ein twitter-konto vil ikkje vera så stor innsparing, det er først når ein får integrert innbyggjar-innspel med fagsystema at gevinsten blir interessant. La brukarane ta kontakt der dei er, ikkje tvinga dei til å bruka ei offisiell web-side for byen.

Oppmuntring: konkurransar og prisar for å stimulera til utvikling av betre produkt og tenester.
Har nettopp hatt ei ide-myldring der dei har fått inn meir enn 1000 innspel til korleis effektivisera delar av off. tenester.

GoGrid

GoGrid er ein dataleverandør som leverer både tadisjonelle ("gammaldags") driftstenester gjennom ServePath-namnet og nye, nettskybaserte driftstenester gjennom GoGrid-plattforma. Presentasjonen knytte seg til det siste, og det var CEO og (med-)grunder John Keagy som teikna og forklarte.

Keagy teikna opp figuren over (dvs. han teikna ein sirkel, men poenget er det same) og forklarte korleis han trur utviklinga vil bli. Figuren representerer dagens kostnadsfordeling med it-drift, i grove trekk. Han meiner det blir eit stort press på arbeidskostnadene og at omfattande automatisering vil redusera denne mykje. Det er berre å sjå på kostnadsbiletet for ServePath og GoGrid for å sjå det.

Vidare vil også kostnader til maskinvare og telekomm. bli kutta. Det blir med andre ord ein omfattande kostnadskrig i driftsbransjen, og GoGrid-plattformen er selskapet sitt svar for å møta framtida.

Med GoGrid er administrasjonen overleten til kundane gjennom eit enkelt, REST-basert grensesnitt. Der kan ein setja opp type server, operativsystem, ressursbehov ++ og spara GoGrid for masse arbeid. I botnen av det heile er det ei samling billege serverar. Oppå der er det eit virualiseringslag. GoGrid bruka systemet XEN Hypervisor. Det er fri programvare og slik sett langt billegare enn VMware som er vanleg i Norge.

Også serverane er av billegaste slag og blad-serverar, som er veldig "in" i Norge, er uaktuelt pga. kostnad. Dei er altså ikkje opptekne av å pressa mest muleg inn på eit lite areal, men velja billegast muleg komponentar. John Keagy kalla blad-serverar "waste of money" og meinte dei var for dyre, det var for sein utvikling (prosessor m.m.), for lite fleksible og ein vart låst til leverandør.

GoGrid fekk spørsmål om miljøprofilering, men dei hadde ikkje brukt det i marknadsføringa si. Dette trass i at nettskya representerer store miljøgevinstar. I ein typisk frittståande serverpark i ein organisasjon blir berre rundt 5 % av kapasiteten utnytta. I nettskya er kapasitetutnyttinga typisk over 80 %. Dei medga at dei kanskej burde stara å profilera seg på miljø også (green computing), særleg fordi dei er i ferd med å etablera seg i Europa. Dei vil setja opp ein serverpark i Amsterdam for å møta behova til bedrifter og organisasjonar som av ulike grunnar ikkje vil ha informasjonen sin lagra utanom Europa.

På spørsmål om konkurrentar meinte dei at det pr. i dag ikkje er andre enn Amazon som tilbyr det same, sjølv om også RackSpace er ein viktig utfordrar. Når det gjeld nettsky-basert drift ligg GoGrid på tredjeplass, etter Amazon og RackSpace. Men det kjem til å bli trangt om plassen for det er mange selskap som satsar på dette området.

Framleis utgjer GoGrid-konseptet ein liten del av den totale omsetninga, men den er sterkt aukande. Akkurat no er det hybrid-løysingar som dominerer, men kundane prøver ut nettskya på litt mindre kritiske område som utvikling og test.

AT&T
Dagen vart avslutta med eit møte med representantar for AT&T. AT&T er ein telekom-gigant, ein av dei største i verda, om ikkje den største.

Representantane presenterte produktet U-verse, flaggskipet for breiband-tenester akkurat no. Det er ein slags hybrid-teknologi med fiber nesten heilt fram, men kopar siste 3-5 000 fot (1000 - 1500 m). Med denne kombinasjonen får dei i dag 25 Mbit/s, men arbeider med å dobla denne og på litt lenger sikt på 3- og 4-dobla den. Returkapasiteten er berre 1 Mbit/s, så det er ADSL-teknologi me snakkar om.

På Uverse tilbyr AT&T trippel-play, dvs. IP-tv, IP-tlf. og vanleg nett-tilgang. Kapasiteten er 2 HDTV-kanalar + diverse tillegg. Det er først og fremst eit forbrukarprodukt og det er video-service som driv satsinga. Trass i at produktet berre har vore lansert i to år, har dei over 2 mill. brukarar. [Men framleis er dette god, gammaldags tv-tilnæring med einvegs-kommunikasjon. Kvar blir det av den interaktive tv-en? Tida er overmoden til å gjera tv-en tovegs.]

AT&T ser for seg ei evolusjonær utvikling der neste steg er "fiber to the curbe" - altså fiber til vegkanten, noko som typisk vil vera ca. 1000 fot frå husveggen. Då vil dei kunna tilby 100 Mbit/s og oppover.

På mobilsida er det 4.-generasjons mobilnett, LTE, som er det store. Det blir reklamert med 100 Mbit/s hastigheit, men i følgje AT&T er den realistiske kapasiteten 25-30 Mbit/s, likevel eit stort sprang frå dagens 3G-teknologi.

Eg spurde om nett-nøytralitet er ei viktig sak i USA og AT&Ts syn på dette. Dei avslutta seansen med å seia litt om telekom-politikken og særleg nett-nøytralitet. FCC, som regulerer telekommunikasjonen, slo i 2005 fast fire prinsipp for nett-nøytralitet [må lenka til Wikipedia her for FCC sine sider er heilt ubrukelege!]. Desse prinsippa er no under revisjon og FCC har føreslått to nye i tillegg til dei fire:

• Alt innhald skal behandlast likt
• Prinsippa om nett-nøytralitet skal også gjelda trådlause nett

AT&T var ikkje veldig glad for dei nye forslaga. Som telekom-selskap elles er dei for nett-nøytralitet så lenge det ikkje grip for mykje inn i den kommersielle strategien deira, elles er dei mot. Dei var særleg skeptiske til at alt innald skal behandlast likt. Med stadig tyngre satsing på innhaldstenester har dei nok store fordelar av å skjerma eige innhald og eigne avtalar med innhaldsleverandørar. 

San Francisco - dag 2: Google Wifi, Apple, Stanford University

Google Wifi, Mountain View
Google held til i den vesle byen Mountain View, ein halvtime sør for San Francisco. Dessverre fekk me ikkje besøka hovudkvarteret til Google, men måtte nøya oss med å møta ein Google-representant i kommune-senteret for Mountain View.

I eit storskala forsøk har Google plassert over 500 trådlause punkt på lysstolpar rundt om i byen. Det dekkjer 80-90 % av byen. Systemet er ope og konstruert som mesh nettverk og det gjer det enkelte å halda på sambandet sjølv om ein bevegar seg frå plass til plass. Farten på nettveket er opp til 3 Mbit/s.

Det er ikkje noko fast brukarstøtte for systemet og det har vore veldig viktig frå starten av. Det er ei nettside ein kan melda problem og i tillegg er det brukarforum der brukarane hjelper kvarandre. Difor kostar det heller ikkje mykje for Google å vedlikehalda dette, det går stort sett i å erstatta trådlauspunkt.

Frå Google si side var det eit ønskje om å eksperimentera med allmenn breibandstilgang og sjå korleis det påverkar folk sine vanar. ”Digital lifeline” – utvida bruksområde utanfor folk sine hus. Difor er ikkje hastigheit heller så viktig, det er først og fremst for å utføra basisoppgåver.

Bruken har auka stadig i dei 4-5 åra nettet har vore tilgjengeleg. I løpet av dei siste 30 dagane har dei knapt 20 000 unike brukarar. Rundt halvparten av husstandane brukar Google Wifi i løpet av ein månad. Har begynt å kopla vassmålarar til det trådlause nettet for å kunna lesa av vassforbruket i husstandar. Skal også utstyra politibilar og brannbilar med trådlaus-tilgang. Også fleire andre kommunale oppgåver der tilsette er rundt om i byen, blir enklare og meir effektive med breibandtilgang.

På spørsmål om det hadde vore ei meir omfattande evaluering av dette forsøket, vikla Google-karen seg inn i personvern-problemstillingar og svarte eigentleg på noko heilt anna. Verka som dei er litt paranoide og ser truslar i alle spørsmål. Spørsmålet mitt var heller omvendt; dette må jo vera eit glimrande storskala-ekseperiment å kunna studera.

Apple, 1 Infinite Loop
Ikkje lov til å ta foto, ikkje lov til å blogga om/frå møtet. Treng vel ikkje seia så mykje meir...
Men for dei frelste var dette himmelen. Nybø-en og Grøtte gjekk rundt med stjerner i augene. Hadde Steve Jobs openbara seg, ville dei falle saman og snakka i tunger!


Stanford University
Ikkje nokon annan institusjon viser betre haldningane og drivet i Silicon Valley enn Stanford. Universitetet er uløyseleg knytt til all IT-utviklinga i området.

Me hadde først eit møte med dr. Andy DiPaolo som fortalde ein del om universitetet og særleg om satsingar på e-læring.

Universitetet er som tidlegare nemnt, kalla opp etter sonen til Leland Stanford, bygt til ære for han av faren ettersom han (sonen) døydde svært ung (14-15 år). Eigedommen er på rundt 8 000 acres, noko som tilsvarer over 30 000 daa (mål).

Ein viktig grunn til at Stanford er mellom dei 5 beste universiteta i USA og verda, er at dei kan velja mellom svært mange godt kvalifiserte søkjarar. Berre ein av 12 søkjarar blir tekne opp.

Universitetet har 6 760 undergraduates og 8 200 grad., til saman ca. 15 000 studentar. Det er lite, både i USA-målestokk og europeisk. Til desse studentaner er det 1 700 fagleg tilsette (faculties). Med andre ord er det relativt få studentar pr. tilsett. Også fordelinga mellom graduates og undergraduates er uvanleg, rundt 1,3:1. Det vanlege er det omvendte, og kanskje endå fleire undergrad. pr. grad.

Dei tilsette blir oppmuntra til å engasjera seg i oppstart av bedrifter og rundt 80 % av dei tilsette har eit slikt engasjement. Det er eit uvanleg høgt tal, sjølv i USA.

Universitet er privat og mottek ikkje ingen offentleg støtte, men alle laboratorium blir eigde og drifta av National Science Foundation så dei slepp å bruka ressursar på det. Dei kan bruka ressursar på å stilla dei viktige spørsmåla, som DiPaolo formulerer det.

Skulepengar (tuition fee) er den viktigaste inntekta, i tillegg til leasing-inntekter frå eigedommen, inntekter frå patentar og anna. Stanford eig t.d. patentar knytt til Googles søkemotor, så kvar gong nokon gjer eit søk med Google, tikkar det inn litt pengar. Så hald fram med å søkja på Google, oppfordra DiPaolo :-)


DiPaolo gjekk gjennom både suksessar og fiaskoar innan e-læring. Det største universitetet på e-læring i USA er Phoenix Univ. Det er eit privat universitet som har satsa aggressivt på e-læring. Men det er også mange nye aktørar utanfor akademia som har satsa på e-læring. DiPaolo meinte at dei tradisjonelle akademiske institusjonane måtte vakna opp og forstå dei nye behova, elles vil dei bli forbigått.

Han meinte elles at e-læring no er vorte mainstream og at det ikkje er noko poeng å gi støtte til etablering av slike kurs.

Også Stanford satsar på e-læring, men sjølv med kurs online er dei fleste studentane lokale.
Stanford har 7 "schools" og fem av dei er mellom dei fem beste i USA.
The School of Engineering represents 1/3 av studentane og om lag 12 % av faga innan engineering på masternivå er tilgjengeleg online.

Stanford hadde tidlegare 5 tv-kanaler der dei sende undervisning på. Dette er erstatta av nettbasert formidling. Men erfaringane med tv-produksjon har vore viktige for å ta det neste steget til nettbasert undervisning.

På see.stanford.edu finn ein 10 gratis kurs i computer science. Så det er berre å klikka seg fram og setja i gang å læra..

Rett utanfor universitetet finn ein Sandhill Road, ei gate fylt med VC-ar (venture capitalist). Hit er det du må dra for å få merksemd og pengar til den glupe ideen din.

Dr. Martha Russel avslutta dagen med å fortelja om Media X ved Stanford og om innovasjon. Martha var ein glimrande formidlar, svært verbal, og det var difor vanskeleg å referera frå denne delen. Ho kjem truleg til Norge i løpet av året og då må alle som er interesserte i innovasjon, og særleg open innovasjon, kjenna si besøkelsestid. Meir info om dette når det blir aktuelt.

San Fr. - dag 1: KickApps, Dublin Cons. og Cisco Webex

KickApps
KickApps var neste presentasjon på første dag av studieturen. Det er eit firma som tilbyr ein plattform for integrering og handtering av sosiale medium. Mange bedrifter og organisasjonar opplever å bli stadige meir fragmenterte på nettet. Dei har gjerne ei heimeside som utgangpunkt. Så ballar det på seg med bloggar, gjerne på eigne plattformer, Facebook-engasjement og Twitter-konto, videoar på YouTube og bilete på Flickr. Til slutt blir det eit uhandterleg kaos.

Det har KickApps innsett og tilbyr ei teneste, eller heller ein plattform, til å ta tilbake kontrollen. Frå KickApps kan du styra dei ulike kanalane og få hovudet over vatnet igjen. Dei kunne visa til mange og store kundar og det verka som dei hadde treft bra i marknaden.

Lance Dublin, Dublin Consulting
Lance Dublin driv eige konsulentfirma innan eLæring og snakka om framtida på dette området slik han trudde det kom til å utvikla seg.

eLæring web 1.0: Kurs online
eLæring web 2.0: Integrera eLæring med andre verktøy der du er (du "går" ikkje lenger til ein nettstad, men får det integrert med andre ting du er interessert i)

Collaboration + Prosumption + Democratization = Learning 2.0
Det handlar i alle fall ikkje om ”kurs”!

Dublin viste til Don Tapscott og hans idear om utvikling på nettet. Tapscott står bak fleire bestseljarar, som m.a. "Wikinomics: How Mass Collaboration Changes Everything". Han påstod også at universiteta ville mista betydning og at "2/3 av det du lærer på universitetet er uaktuelt på det tidspunktet du får graden din". I det heile var det mykje "web 2.0 newspeak" over det han presenterte. Han starta innlegget sitt med å oppfordra oss om å vera ueinige med han (og eg trur han meinte det), og eg tok han på ordet og lurte på om ikkje tankane hans om web 2.0 og eLæring var faretruande like tankane om den nye økonomien rett før dot.com.

Sidan Dublin brukte Tapscott som førebilete, er det både relevant og interessant å visa til ein artikkel som nettopp kritiserer Tapscott og andre for påstandar i samband med begrepet wikinomics. I artikkelen "Wikinomics and its discontents: a critical analysis of Web 2.0 business manifestos" rettar forfattarane Jose van Dijk og David Nieborg ved Univ. of Amsterdam eit kritisk søkjelys på dei mange "lettvinte" påstandane i web 2.0. Artikkelen er vel verdt å lesa for ikkje å bli så "høg" på web 2.0 at du lettar frå bakken!

Cisco Webex
Siste programpost måndag 22.03 var besøk hjå Cisco Webex. Webex er eit firma som tilbyr ei teneste for pc-basert videokonferanse og dei vart kjøpte opp av Cisco for eit par år sidan. Det er tydeleg at Cisco kjøper seg opp på innhaldstenester, noko dei også stadfesta var ein del av strategien framover.

Før me fekk ein demonstrasjon av Webex, fekk me ein kort demonstrasjon av high-tech-systemet Cisco Telepresence. Det er videokonferanse i millionklassen og var imponerande. Cisco leiger ut utstyret til interesserte bedrifter.

Webex er ei nettsky-basert teneste. Cisco har kjøpt Jabber og IM-delen av Webex er difor basert på standarden XMDP.
Video Broadcasting er ikkje enno ei ferdigpakka teneste, men dei arbeider med sikte på å få det snart.
Webex fungerer på alle vanlege plattformer (Windows, Linux, Apple).

Systemet såg interessant ut og det er nok fleire av studietur-deltakarane som kjem til å prøva det ut i nærmaste framtid. Truleg vil Cisco få nokre nye kundar..