Steve Jobs: Ute av Apple og inne igjen

Det er eitt år og vel ei veke sidan Steve Jobs døydde, og inntrykka i serien av blogginnlegg er henta frå den autoriserte biografien om han, skriven av Walter Isaacson.

Katastrofe! - eller velsigning?

Steve Jobs vart til si store overrasking kasta ut av Apple i 1985. Han var vant med å manipulera folk rundt seg og trudde nok at Apple kom til å kasta Sculley og ikkje han sjølv. I ettertid har han sagt at dette var det beste som hende han, og han har sikkert rett. Hadde Jobs halde fram i Apple på den tida, ville det ganske sikkert gått heilt gale. Han var rett og slett umuleg å arbeida saman med.

NeXT 

Jobs starta kort etter NeXT, neste generasjons datamaskin. Han var inspirert av arbeidsstasjonar (Silicon Graphics m.fl.) og meinte at han kunne laga ein folkeleg versjon av slike til ein mykje lågare pris. Han tok med seg nøkkelpersonar frå Mac-utviklinga, til kraftig irritasjon for Apple. Apple ville gå til sak mot han, men det vart ordna i minnelege former.

NeXT-logo, designa av Paul Rand

Steve Jobs hadde berre 7 mill. dollar i startkapital og pengane vart fort oppbrukte. Han fekk deretter med seg Ross Perot (grunnleggjaren av IT-selskapet EDS og presidentkandidat i 1992 og 1996). NeXT vart først lansert i 1990, til den relativt heftige prisen $ 9999. Bill Gates sa om NeXT at "his [Jobs] product comes with an interesting feature called incompatibility". NeXT var ikkje kompatibelt med noko anna og levde i sitt eige univers. Bill Gates var ein av få personar som ikkje let seg påverka av Jobs' "Reality Distortion Field".

Isolert sett var NeXT ein flopp, men i det lange perspektivet var det eit veldig viktig utviklingsarbeid som la grunnlaget for Jobs' retur til Apple. Apple kjøpte NeXT (inkl. Jobs) i 1996 og med det var Jobs for fullt tilbake i sirkusmanesjen. Operativsystem for NeXT, NeXTSTEP, var utvikla med utgangspunkt i Unix og vart etterkvart omarbeidd til Apple OS X

Pixar

Men i tida før Apple-returen involverte Jobs seg også i filmstudioet Pixar. Det var eit lite, høgteknologisk firma som laga animasjonsfilmar med utgangspunkt i kraftige, grafiske arbeidsstasjonar. Jobs kom inn i Pixar via NeXT, som han prøvde å selja til dei. I Pixar var Steve Jobs' forretningsidé i starten den same som i Apple og NeXT: Utvikla rimelege, kraftige arbeidsstasjonar for folk flest. Det viser at Jobs' idéar ikkje alltid har vore geniale, men at han har vore relativt god til å omstilla når ting har butta i mot.

Det geniale i Pixar var sjølvsagt ikkje maskinvare, men hjernekraft. Det var kombinasjonen av kunst, kreativitet og høgteknologi som særmerkte selskapet, og det var den kunstneriske leiaren Jon Lasseter som manifesterte dette. Ser vi på Steve Jobs si karriere er det i dette skjeringspunktet hans genialitet også har vore, og han såg fort Lasseters heilt spesielle evner.

Det var likevel Disney som redda Pixar frå konkurs då dei kjøpte seg inn i selskapet. Og det var Pixar som redda Toy Story frå havari då dei tok tilbake styringa av filmprosjektet. Toy Story vart ein megasuksess. For eigen del vil eg leggja til at Toy Story-trilogien kanksje er den einaste filmserien der oppfølgjarane har vore fullt på høgde med den første versjonen.

Jobs og Disney-sjef Michael Eisner frontkolliderte etter kvart; to store ego med ein uvilje mot kompromiss kunne ikkje gå bra i lengda. Men med Bob Iger som ny Disney-sjef løyste det seg. Disney kjøpte etter kvart heile Pixar med det resultatet at Steve Jobs vart største enkelteigar i Disney-konsernet.

Apple-retur

Steve Jobs klarte å få Apple med Gil Amelio i spissen til å kjøpa NeXT, og han sjølv følgde med på lasset. Dei kunne umuleg vita kva dei gjorde (?), for ikkje lenge etter hadde han klart å fjerna både CEO Gil Amelio og heile styret, og det utan å ha ein formell posisjon i Apple og utan å eiga ein einaste aksje!

I perioden 1996-1998 var Jobs rådgivar og hadde ein dollar ($ 1) i årslønn. I den perioden mottok han $ 2,50 i lønnsutbetaling frå Apple. Men styret med styreleiar Ed Woolard i spissen, godt støtta av Jobs-venn Larry Ellison som også sat i Apple-styret, pressa på for å få Jobs til å ta eit større ansvar og også å ta i mot større bidrag frå Apple.

Steve Jobs sa i starten nei både til høgre lønn og aksjeopsjonar, han ville ikkje at folk skulle tru han returnerte til Apple for pengane si skuld. Men så endra han meining (noko han gjorde ofte) og ville gå inn rollen som CEO. Han ville ha eit privat jetfly, for han hadde ofte lånt Larry Ellison sitt. Styret ga han gladeleg ein privatjet, og tilbaud han $ 14 mill. i aksjeopsjonar. Men då ville Jobs ha $ 20 mill.(!), noko som skapte eit nytt problem. Det vart masse bråk med tilbakedaterte aksjeopsjonar og skattemyndigheitene gjekk inn for å sjå på rotet. Ansvaret for rotet vart plassert på økonomisjefen og ho fekk sparken, men den som hadde rota til det heile var sjølvsagt Jobs sjølv.

Apple blir eit medieselskap

Etter at han vart CEO, starta Steve Jobs oppryddinga i Apple for fullt. Apple var nedkøyrt, både økonomisk og produktmessig. Det ironiske er at Microsoft truleg redda Apple frå konkurs då dei gjekk inn med $ 150 mill. i 1997. Men Bill Gates gjorde ikkje det av sentimentale grunnar, for han var det business. Og det skulle visa seg å vera god business for dei. Office for Apple var eit viktig program og avkastninga på aksjande var heller ikkje dårleg (Microsoft selde seg ut i 2003). Hadde dei venta 7-8 år med å selja aksjane, ville fortenesta vore gigantisk (nesten 5 mrd dollar).

Jobs stopp Newton og ei rekkje andre prosjekt og skar kraftig ned på tal Mac-modellar. Han introduserte iMac som starten på ein ny æra. I 2001 kom iPod og Apple erobra mp3-marknaden. Med iTunes la dei fundamentet for Apples framtidige økosystem. Ein heit diskusjon i Apple var om iTunes skulle vera eksklusivt for Apple-brukarar eller om det også burde tilbydast Windows-brukarar. Steve Jobs kjempa hardt for å halda iTunes innafor Apple-universet, å opna den for Windowsbrukarar stridde mot kjerneverdiane hans. For han var ende-til-ende-kontroll heilt vesentleg, og han avskydde tanken på å ikkje ha full kontroll over alle ledd i kjeda.

Til slutt måtte han gi seg, for det var innlysande for dei fleste at det berre var Apple som kom til å tapa på å halda iTunes unna Windows. Apple måtte vera i musikkbransjen, ikkje berre i Mac-bransjen. Siste ord frå Jobs var: "Screw it! I'm sick of listening to you assholes. Go do whatever the hell you want!". Slik snakkar ein god tapar :-) På vanleg vis tok han ein slags hevn under lanseringa av iTunes for Windows: "iTunes for Windows is probably the best Windows app ever written". For eigen del vil eg som iTunes-brukar på Windows-plattforma leggja til at iTunes (+ QuickTime) med mine erfaringar er eit av dei mest rotne Windows-produkt av alle, med stadige systemproblem.

"Idealet attom yrket"

Dette var livssynet til oldefar min, og det er eit motto/livssyn som kan gjelda for Steve Jobs og Apple også. Jobs' karakteristikk av Microsofts Zune-satsing demonstrerer det til fulle:

"The older I get the more I see how motivation matter. The Zune was crappy because the people at Microsoft don't really love music or art the way we do. We won because we personally love music. We made the iPod for ourselves, and when you're doing something for yourself, or your best friend, or your family, you're not going to cheese out."

At Microsoft ikkje lykkast her, var ikkje så overraskande. Men at Sony ikkje har klart det, er vanskelegare å forstå. Dei hadde alt som skulle til for å lykkast på musikkmarknaden og likevel har dei klart å rota det til. Ei håplaus organisering med masse intern konkurranse er delar av svaret. Sony var også redde for å kannibalisera eigne produkt og tenester. Igjen er Steve Jobs' syn på saka interessant og lærerik:

"Never be afraid of cannibalizing yourself. If you don't do it, someone else will."

Så sant som det er sagt. Apple stoppa ikkje iPhone-utviklinga sjølv om dei såg at den kom til å bli ein iPod-killer, og når iPod står for halve omsetninga i selskapet (2007), er det eit tøft val å ta.

Design

iPod Shuffle, iPod Nano, iPod Classic og iPod Touch

Steve Jobs var manisk oppteken av design. Interessa for Zen-filosofi og det minimalistiske fekk utløp i design  av diverse Apple-produkt. Heilt frå design av den første Mac-en hadde Jobs full kontroll på design av alle sider av eit produkt; både det fysiske og programvara. I design av Apple II tapte han for Woz og resultatet vart ei datamaskin med mange portar og kontaktar - fjernt frå Jobs' ideal. Han tok det att med Mac-en og dreiv medarbeidarane til vannvidd som vanleg. Han insisterte på at rektangela i dialogboksane skulle ha runde hjørne, noko som var svært vanskeleg å få til på den tida. Kanskje patenteringa av rektangel med avrunda hjørna stammar herfrå?

Jonathan Ive har vore sjefsdesigner i Apple i lang tid. Han vart rekruttert alt i 1992 og samarbeidet mellom han og Steve Jobs har vore uvurderleg for Apple. Ive delte designfilosofi med Steve Jobs og var inspirert av dei same folka, ikkje minst Dieter Rams i Braun. Han sverga til "Less is more" og Einsteins berømte utsagn "Simplicity is the ultimate sophistication". Jonathan Ive har vore sentral i all design frå iMac og fram til førebels siste iPhone (iPhone 5).

Rekkja av produkt designa av Jonathan Ive inneheld mange klassikarar, mellom dei den første iPod-en og enkelte MacBook-modellar (MacBook Air). Den originale Mac-en er sjølvsagt også ein klassikar, sjølv om Ive ikkje hadde noko med den å gjera.

Men ikkje all design i Apple har vore vellykka, i alle fall sett med kommersielle auge. Og enkelte produkt har tolt tidas tann relativt dårleg, t.d. iMac og enkelte berbare modellar. PowerMac G4 Cube representerte det ultimate av forenkling og kan stå som eit symbol på den mest reindyrka Ive/Jobs-designen og den som best uttrykte Zen-inspirasjonen. Den enda opp på MOMA (Museum of Modern Art), men var ein kommersiell flopp. Igjen mislykkast Steve Jobs med å bringa kraftige arbeidsstasjonar "til folket". Det er den eine delen av dei livslange visjonane han ikkje har lukkast. Typisk nok fall G4 Cube mellom to stolar: for dyr for folk flest, og utviklarar bryr seg ikkje om design.

Steve Jobs: Genial drittsekk (del I)

Det kan synast respektlaust å omtala Steve Jobs på denne måten, eitt år og ei veke etter at han døydde. Men eg finn ikkje noko betre oppsummering av biografien om han skriven av Walter Isaacson. Biografien er overraskande open og ærleg, og legg ikkje skjul på dei dårlege sidene til Jobs. Det er her ein begynner å forstå den enorme påverkinga Jobs hadde på folk; han har klart å (detalj-)styra ettermælet sitt også. Hadde desse sidene vorte utelatne, ville andre heilt sikkert sørgja for å få dei fram i lyset.

Tittelen reflekterer også Steve Jobs si eiga inndeling av folk: "heroes" og "assholes"; her var det ikkje noko midt i mellom. Folk var enten geniale eller drittsekkar. Steve Jobs kan vel seiast å ha vore begge delar..

Adopsjon og søking
Steve Jobs vart adoptert bort kort tid etter at han var fødd. Faren var syrisk innvandrar og eit giftarmål var utelukka for mora sin familie. Ho kunne på si side ikkje ta seg av barnet åleine. Men Steve Jobs var heldig, han kom til ein god familie. Dei adopterte seinare også ei dotter. Likevel hadde han heile livet kjensla av å ha vorte forleten ("abandoned") og det forklarer truleg mykje av søkinga mot Zen og austleg filosofi som han var oppteken av.

Dei biologiske foreldra gifta seg likevel i 1957 og fekk ei dotter, forfattaren Mona Simpson, og vart så skilde i 1962.

Orkidé-barn?
I den siste tida har begepet orkidébarn vorte populært. Det er i kjølvatnet av 22. juli-katastrofen og forsøka på å forklara kvifor ABB kunne bli den massemordaren han blei. A-magasinet presenterte nyleg ein artikkel om orkidé-barn i forlenginga av boka En norsk tragedie av Aage Borchgrevink.

Orkidé-teorien går ut på at gener som disponerer for negativ utvikling også kan ha ei positiv side og at det er miljøet som avgjer om det vippar i den eine eller andre retninga. Orkidébarn har generetiske disposisjonar for å vera meir sensitive både for "nærande" og "tærande" miljø, og det eine eller det andre vil då utvikla vedkommande i positiv eller negativ retning.

Når ein les om Steve Jobs er det uunngåeleg å ikkje få assosiasjonar til dette, særleg når det også er klar at Jobs fekk diagnosen narcissistisk personlegheitsforstyrring, den same diagnosen som vart tilkjend ABB.

Reality Distortion Field
Steve Jobs hadde eit "verkelegheitsforstyrrande felt" rundt seg ("Reality Distortion Field" stammar frå Star Trek).
- han skapte si eiga verkelegheit
- han nekta å ta eit faktum for eit faktum, noko som i visse tilfelle også kunne vera stimulerande fordi det "mana" bort grenser
- frå han var liten var han van med å vri sanninga for å få viljen sin
- han såg på seg sjølv som den utvalde (som Jose Mourinho - "The Chosen One")
- lover og reglar gjaldt ikkje for han (han køyrde konsekvent utan kjennemerke på bilane og han parkerte konsekvent på handikapp-plass!)
- det var dette som gjorde at han heller ikkje tok inn over seg kreftsjukdommen i starten
- han nekta for farsskapen til Lisa, den første dottera hans

Apple II
Gjennombrotet kom med Apple II, på mange måtar den første ordentlege pc-en. Den vart introdusert i 1977 og gjorde Apple til ei "skikkeleg" bedrift. Før suksessen var Apple sjølvsagt  berre Steve Jobs og Steve Wozniak. Wozniak var teknologi-guruen; hackeren som kjende seg altfor bunden i arbeidet for HP og som vart med på Steve Jobs sine ville planar. Steve Wozniak konstruerte Apple II meir eller mindre eigenhendig, men han var ikkje interessert i økonomisk suksess. Han meinte dei burde gi bort maskina slik at flest muleg kunne brukan den. Han ville ha ein open arkitektur og ville gi bort teknologien - kort sagt var han den rake motsetninga til Steve Jobs!

Både HP, Atari og Commodore fekk sjansen til å kjøpa Apple (II), men ingen av dei var interesserte. Det kan vel tenkjast at dei angra i ettertid..
Steve Jobs' første datajobb var nettopp hos Atari (og Wozniak hjå HP). Hjå Atari var avtalen at han jobba dei tidene ingen andre var der, for det lukta så fælt av han. Jobs verken vaska eller stelte seg, og han var fast overtydd om at det økologiske kosthaldet, med overvekt av frukt, gjorde at han slapp slike verdslege ting..

Namnet Apple
Mange har spekulert i at Apple-namnet og logoen er inspirert av Alan Turing; geniet som tok sjølvmord ved å eta eit forgifta eple. Men det stemmer nok ikkje. Apple-namnet kom av to ting:
- Jobs var besett på å komma før Atari i telefonkatalogen (!)
- han arbeidde med beskjering av ein frukthage i mange år (Gravenstein-tre!)

Då det første utkastet til logo kom, valde han den varianten der ein bit av eplet var borte.

Design
Steve Jobs var veldig interessert i design. Litt av dette hadde han nok frå sin eigen far, som var ein dyktig ingeniør med sans for skikkeleg arbeid. Ein gong faren sette opp eit gjerde rundt huset, spurde Steve kvifor han brukte så mykje tid på den sida som vende mot deira eige hus; det var jo berre dei som såg den. Då sa faren at alt arbeid måtte gjerast like skikkeleg, enten ein såg det eller ikkje.

Steve Jobs begynte på Reed College. Av mange mulege valde han eit av dei dyraste, som foreldra knapt hadde råd til. Då foreldra køyrde han til Portland i Oregon, nekta han dei å bli med innom porten, og dei måtte berre returnera utan å få sjå skulen i det heile.

Han droppa ut etter berre eit halvt år, og sidan levde han berre på campus meir eller mindre som ein fredlaus. Han tok enkeltfag, men utan å få karakterar eller vitnemål. Det viktigaste kurset han melde seg på, var eit kurs i kalligrafi. Kalligrafi er skrivekunst, direkte oversett, men refererer til fleire tusen års arbeid med handskrift, ikkje minst kinesisk og arabisk.

For Steve Jobs var det estetiske elementet det viktige. Han såg eit klart slektskap mellom kalligrafi og den Zen-buddhistiske filosofien han var så oppteken av. Seinare var det samanhengen mellom denne visuelle kunstarten og industridesign, først og fremst uttrykt av Bauhaus-filosofien, som opptok han. Ein av hans store førebilete på området var det tyske konsernet Braun sin kjende designer Dieter Rams. Jobs tok Bauhaus-filosofien til Apple, der kunst og (industri-)design skulle gå opp i ei høgare eining

Jobs sa sjølv at utan kalligrafi-kurset ville den originale Mac-en i 1984 ha komme utan fleire fontar og utan proporsjonalskrift (den originale MacIntosh-en var basert på bitmap-teknologi i staden for faste teikn).

Zen-filosofien var ei viktig rettesnor for Jobs gjennom heile livet. Han var 7 månader i India saman med vennen Daniel Kottke (som han seinare nekta å gi introduksjonsaksjar då Apple vart lansert på børsen!) og hadde resten av livet tilknyting til Zen-miljø i California. Austleg filosofi, og Zen, legg mykje større vekt på intuisjon enn rasjonalitet, og det levde Jobs etter i alt han gjorde.

Apple MacIntosh
Etter Apple II, som forresten levde i ulike variantar heilt fram til 1993, vart Wozniak meir og meir ute av biletet. Xerox PARC investerte 10 % i Apple mot å opna opp forskingsresultata. Steve Jobs såg med ein gong verdiane i forskingssenteret, noko Xerox ikkje såg ut til å forstå sjølve. Jobs merka seg særleg tre ting:

• nettverksfunksjonalitet
• objektorientert programmering (SmallTalk frå Alan Kay)
• grafiske grensesnitt (bitmapped i motsetnad til teiknorientert)

Apple gjekk offisielt i gang med utviklinga av den første grafiske pc-en, eller arbeidsstasjonen, med (kode-)namnet Lisa. Jobs var ueinig i strategien og etablerte ei eiga gruppe i direkte konkurranse med Lisa. Denne gruppa skulle utvikla Mac-en. Det vart så gale at ved introduksjonen av Apple Lisa ga han den eigentleg "a kiss of death". Han ville ikkje at den skulle lykkast, noko den heller ikkje gjorde. Den var altfor stor og tung og dyr, og vart ein fiasko.

"1984"

Apple MacIntosh vart lansert med brask og bram i 1984. Reklamevideoen som første gang vart vist i pausen under SuperBowl, er legendarisk. Den vart laga av Riddley Scott, men med klare instruksjonar av Steve Jobs, og spelar på George Orwells roman og dystopi. Apple MacIntosh blir redninga frå det dystopiske, maskinmessige (les: vanleg PC) overvakingssamfunnet.

1984-kampanjen var eit paradoks: Den presenterte Mac-en som sub-kultur, revolusjonell og den einaste som stod opp mot "corporate" kontroll og overvaking. Og så var maskina det mest lukka og kontrollerte som fanst på marknaden! Den var totalt motsett det hacker-idealet den prøvde å formidla.Men videoen var eit uttrykk for den rebelske stilen til Jobs; han såg seg sjølv alltid i opposisjon mot makta og autoritetar, heilt til det siste.

Exit Apple

Problema med Steve Jobs' leiarstil vart etter kvart så store at styret såg at noko måtte gjerast. John Sculley vart henta inn som ny CEO i 1983, av Steve Jobs. Jobs såg i Sculley ein slags farsfigur, medan Sculley på si side vart fascinert, og manipulert, av den unge og uortodokse Jobs. Spørsmålet frå Jobs til Sculley er legendarisk: "Do you want to sell sugar water for the rest of your life, or do you want to come with me and change the world?".

Men det vart ikkje heilt som tenkt. Forholdet mellom Sculley og Jobs, som i starten fann kjemien veldig godt, kjølna etter kvart, og særleg var det Steve Jobs som fekk mindre og mindre sans for Sculley. Han såg etter kvart tydelegare at Sculley ikkje passa inn i Apple; han hadde ikkje teknologisk innsikt og styrte berre etter enkle marknadsføringsprinsipp.

Styret måtte til slutt gripa inn og velja mellom dei to. Sculley fekk beskjed om å gjera det han var tilsett for: å leia! Steve Jobs fekk beskjed om å forlata Apple. Det var altså ikkje slik at Sculley pressa ut Jobs, men til slutt måtte styret velja ein av dei to, og då fall valet på Sculley.

Steve Jobs reagerte som han ofte gjorde, med drama og desperasjon. Han var eit veldig følelsesmenneske, samtidig som han kunne vera iskald mot dei han ikkje likte. Han trudde rett og slett ikkje at styret kunne velja Sculley framfor han, og han kjende seg svikta.

I ettertid har han likevel sagt at å få sparken i Apple var det beste som hadde hendt han.

"Unboxing" Google Nexus 7

Lekker eske, nesten "Apple-følelse"

Nexus-en vart bestilt it24.no torsdag og laurdag var den her - det kallar eg rask levering! Det er US-modellen som blir selt, men med norsk straumkontakt-adapter.

Det første som slår ein når ein pakkar den opp, er størrelsen. Den er liten, nesten som ein stor mobil-telefon. Og det viser seg at det er også det geniale med den. Den har perfekt passform for å brukast med ei hand. Det kan høyrast ut som ein bagatell, men det er det ikkje. At brettet kan opererast med ei hand gjer det mykje hendigare enn iPad og liknande brett. Ikkje rart Apple har ein liknande størrelse i emning.

Den er liten (og med refleksiv skjerm)

Nettbrettet er laga av Asus, og heiter vel eigentleg Google Asus Nexus 7. Som namnet indikerer er skjermen 7 tommar diagonalt. Det kan høyrast lite ut, men i praksis ser det ut til å vera nok for den bruken brettet er tiltenkt; surfing og app-bruk.

Størrelsen er genial også med tanke på app-bruk. Ein stor svakheit med større Android-brett er mangel på tilpassa app-ar. Med skjermar på 9-10 tommar fungerer mobilappar dårleg, men med 7 tommars skjerm går tradisjonelle appar heilt fint. Dermed er utvalet det same som for smartmobilar.

Etter ein kvelds bruk er eg ikkje i tvil: Dette er ein vinnar!

Eihands-grepet er det geniale med Google Nexus 7

Apple vs. Samsung - ikkje patent!

Kan du få patent på eit design der grunnelementet er avrunda hjørne på eit rektangel? Ja, i USA kan du det, og difor fekk Apple innvilga patent nr. 889 på eit nokså generelt grunnlag. Det høyrest gaske sjukt ut, og er vel også det.

No vart ikkje Samsung dømde for å ha krenka akkurat dette patentet, men ei rekkje andre av Apples patentar. Apple og Samsung har vore i mange rettsalar verda over sidan introduksjonen av iPhone/Galaxy og iPad/Galaxy Tab. Dommen i San Jose var ein klar seier for Apple og eit ditto nederlag for Samsung. Apple vann fram på mange punkt, Samsung vann ikkje fram på ein einaste av sine påstandar om patent-brot frå Apple si side. Bota på 1 milliard dollar er kanskje det som svir minst for Samsung..

Men det er ikkje meir enn vel eit år sidan Apple tapte like stort for Nokia i ei liknande sak. Då måtte Apple ut med fleire milliardar dollar i lisensiering til Nokia. Wikipedia har ei liste over saker dei siste åra, og det ser ganske mørkt ut når ein ser på talet..

Saka
Apple påstod at Samsung hadde krenka  patent relatert til "sprett tilbake"-følelsen ("bounce back"), bruken av fingeren til rulling (scrolling) og bruk av to fingrar for innskrenka eller utvida og å bruka fingeren for å "klikka"/trykkja (tap). Dei vann fram på seks av sju påståtte patent-krenkingar medan Samsung sine fem påståtte krenkingar frå Apple si side alle vart avviste.

Apple og Samsung som viktige samarbeidspartar
Det kanskje største paradokset er at Samsung og Apple har eit nært forretningssamarbeid der Samsung leverer prosessorane til iPhone og også minnebrikkar. Apple vil få store problem viss Samsung skulle bryta denne handelen. Men Samsung er på si side også avhengig av Apple som ein av dei største kundane. Apple står for 9 % av Samsungs inntekter.

Den verkelege fienden er nok ikkje Samsung, men konkurrenten Google litt lenger oppe i vegen for Apple. Det er Googles Android-system som eigentleg er målet her, Samsung er berre middelet for å angripa Googles operativsystem.

Kva er eit patent?
Eit patent er eit tidsavgrensa løyve til å ha monopol på utnytting av ei oppfinning. Det er altså eit innvilga, tidsavgrensa monopol. Monopolet er kapitalisemens fremste mål, og samtidig dens verste fiende, så uproblematisk er ikkje dette.

Patentsystemet er oppretta for å verna større investeringar slik at dei som har brukt mykje tid og ressursar på å utvikla nye ting, skal få tid til å tena det inn att utan at konkurrentar kopierer og utnyttar patentet. Dei som vil bruka eit patent må vanlegvis betala ein lisens.

Eg skreiv om patentar og patentstrid i eit tidlegare innlegg her.

Er patent hemmande eller drivande?
På dette punktet er nok juryen ute framleis. Mange meiner at utan vern av nyskaping i form av patent, vil det ikkje bli investert innovasjon og oppfinningar. Motstandarane hevdar at patent som opphavsrett, i mange samanhengar heller hemmar utvikling og konkurranse enn å fremja den.

Forskinga er heller ikkje eintydig i spørsmålet. Yochai Benchler har ei vurdering av patentering i boka "The Wealth of Networks". Han meiner det ikkje finst studiar som viser at meir/strengare patentering eller opphavsrett resulterer i meir skapande arbeid. Han viser til ei omfattande undersøking av Josh Lerner som fann at det faktisk var ein negativ samanheng mellom auka patentering/opphavsrett og investeringar i forsking og utvikling.

Patent på programvare?
Det er i gråsonene mellom produkt og ikkje-fysiske (intangible) varer som programkode at patent verkeleg blir problematisk. Og det er her mykje av striden mellom Apple og Samsung står. I Norge hadde me BellBoy-saka der eit norsk firma fekk innvilga patent på bestilling av billettar elektronisk. Bellboy tapte heldigvis saka som Filmweb starta mot dei, elles kunne det fått alvorlege konsekvensar for i prinsippet dei aller fleste e-handselstenester.

Partisk rett?
Kunne denne dommen komme ein annan stad enn i USA, til og med midt i Silicon Valley? Det er vanskeleg å fri seg frå tanken om at nasjonalitet og nasjonalistiske haldningar spelar inn her, eller kulturelle om du vil. Parallelt med saka i USA har det vore saker mellom Apple og Samsung m.a. i Sør-Korea og Japan. I Sør-Korea kan utfallet karakteriserast som uavgjort og i Japan kom Samsung vinnande ut. I andre land har det gått litt fram og tilbake; Apple har klart å stoppa salet av Galaxy Tab i enkelte land, for så å sjå at det blir oppheva litt seinare.

Farleg spel for Apple
Apple spelar eit høgt spel. Om ein ser på tal patentar, er Apple ein smågut samanlikna med dei store (IBM, Nokia, Motorola). Google sitt kjøp av Motorola var ikkje minst motivert av å få hand om mange patentar innan mobilindustrien. Google har ikkje vore så ivrige på patentering sjølve, det ligg litt i deira natur med å omfamna fri programvare.

Apple har vorte stadig meir aggressiv i handhevinga av patentane. Dei har rundt 1300 patentar knytt til iPhone, og dei har vore involvert i 479 rettsaker! I løpet av første halvår 2012 har dei gått til sak fleire gonger enn i 2010 og 2011 til saman. Det er tydeleg at dei kjenner seg pressa.

Den nylege lanseringa av iPhone 5 viser ein grunn til at Apple  kjenner seg trua av konkurransen og må bruka alle middel til å stoppa den. Etter at konkurrentane lenge har prøvt å ta att Apples forsprang, er dei no på mange måtar forbi. Teknisk sett er ikkje iPhone 5 imponerande, i alle fall ikkje om ein held den opp mot t.d. Samsung Galaxy SIII. Apples lukka innovasjonsverden og det faktum at dei er heilt åleine om å utvikla operativsystemet sitt, legg eit kraftig press på dei. Det skal eigentleg ikkje vera muleg å stå i mot ein så stor masse som Android-verda etter kvart representerer utviklingsmessig.

På den andre sida har Apple bygt opp eit imponerande økosystem slik at dei kan seia at sjølve mobilen ikkje lenger er så viktig, det er app-tilgangen som bestemmer. Men eg er ikkje sikker på om alle kjøper den..

Patentering på ville vegar
Det er vanskeleg å sjå andre vinnarar enn advokatar i den patentpolitikken som blir ført no. Mange patentar er til dels latterlege (jf. innleiinga), men i staden for å le bør me heller bli kraftig uroa. Til sjuande og sist går dette ut over skaparevne, innovasjon og konkurranse og som sluttbrukarar får me rekninga.

Patentar har vorte eit viktig forretningsområde i seg sjølv; mange ser på patentar og påfølgjande lisensiering som den viktigaste inntektskjelda til eit selskap. New York Times har ein bra artikkel som beskriv den dysfunksjonelle patentverda.

Er det så håp om at det kan bli betre? Det går rykter om at Apple og Google snakkar saman på høgt nivå. Dei innser vel begge at dei har meir å tapa enn å vinna på å halda fram desse kampane. Eg trur det gjeld særleg Apple.

For eigen del er eg ikkje så optimistisk på vegne av framtida: Det skal helst bli verre før det blir betre.

Tid å hausta inn

Desse milde soldagane i september.

Tid å hausta inn. Enno er det tuvor

med tytebær i skogen, njupone rodnar

langs steingardane, netene losnar, 

og svarte klasar av bjønnbær skin i kjerri,

trasti leitar etter dei siste vinbæri,

og kvefsen syg ut dei søte plomone.

...

(Frå "Tid å hausta inn" av Olav H. Hauge )

Årets første eplesaft, av sorten 'Idunn'

'Idunn'-eple før plukking

Klar til pressing med den geniale vassdrivne pressa (til høgre, kverna til venstre)

IKT i politiet

Foto: Jakob Christensen CC-BY-NC-SA 2.0)

22. juli-kommisjonen er hard i kritikken mot politiet, også på IKT-området. På overordna nivå slår rapporten fast at "Potensialet i informasjons- og kommunikaskjonsteknologien har ikke vært godt nok utnyttet", og dette blir halde fram som ei av dei viktigaste årsakene til svikten 22. juli (ei av fem hovudforklaringar).

I oppsummeringa kjem kommisjonen med følgjande konkrete tilrådingar på IKT-området:

13. Politidirektoratet må raskt utarbeide en klar, helhetlig IKT-strategi for politiet for å muliggjøre samhandling på operativt og taktisk nivå, og for å kunne analysere, styre, og utvikle etaten strategisk. Det må settes av midler til en rask og effektiv implementering.

15. Den enkelte patrulje må få tilgang til teknologi for skriftlig og visuell informasjonsdeling og opplæring i systemer som gir dem større evne til å løse sine oppgaver, opptre koordinert og utveksle informasjon mellom alle nivåer i politiet.

26. PST må raskt få på plass en IKT-strategi som kan sikre effektiv informasjonsbearbeidelse og informasjonsdeling internt i organisasjonen.

Ressursar tel, bruken avgjer
Dette er overskrifta kommisjonen sjølv brukar for å understreka at det først og fremst handlar om å bruka dei ressursane som faktisk er i politiet:

Et naturlig første spørsmål i vurderingen av 22/7 er om svak håndtering først og fremst er et resultat av manglende ressurser og økonomi. Det enkle svaret er at i den akutte håndteringen vil ressurser nesten alltid oppleves som en mangelvare. 

... På den annen side er det flere eksempler på at knappe ressurser ikke spilte en avgjørende rolle. Det årelange arbeidet med sikring av regjeringskvartalet var aldri begrenset av budsjettmessige årsaker. Helsevesenet greide, til tross for at det var fullt på akuttmottakene da eksplosjonen fant sted, å skape kapasitet. 

Vi ser det som for enkelt bare å peke på behovet for mer ressurser og økt bemanning i seg selv.

Kommisjonen beviser sjølv at det meste av informasjonen var tilgjengeleg, men at dårleg koordinering og mangel på informasjonsflyt øydelagde:

For kommisjonen er det et stort tankekors at politiet på den ene siden hevder at de ikke har tilgang til data eller informasjon til å kunne forstå eller måle virksomheten. Samtidig er all den informasjon vi har benyttet i dette kapittelet om hendelser, med både tids- og stedsangivelser, kompetanse og arbeidstid, basert på data kommisjonen har fått fra politiets egne informasjonssystemer.

Manglande heilskapleg IKT-strategi
Det manglar ein overordna IKT-strategi for politiet, og herunder ein heilskapleg IKT-arkitektur som sikrar informasjonsflyten. Dette har Riksrevisjonen peika på i fleire år, men som ofte med åtvaringar frå den kanten blir det oppfatta som å ropa "ulv!".

Den altkommenterande professoren Petter Gottschalk har for ein gongs skuld eit godt poeng når han seier at det ikkje var IT-systema som feila 22. juli, men mangel på brukarkompetanse (Computerwold 17.08.12). Han seier vidare til CW at "Det er typisk at ledelsen i Politiet ønsker at dette er et it-problem. Men det er det ikke. Selv om it-systemene er dårlige og gamle, kommer det veldig tydelig frem i rapporten at det ikke er årsaken..."

Som sitata frå rapporten over viser, har Gottschalk heilt rett her. Han brukar manglande oppdatert adresseliste for utsending av riksalarm som eksempel. Riksalarm vart sendt til alle politimeistrane, men berre eit fåtal tok i mot meldinga, og fleire meir enn eit døgn etter utsending!

Det er nok pengar
Gottschalk avsluttar med at "det er nok penger", og har truleg rett også i det. Kommisjonen viser at Politiet har hatt ein vekst i budsjetta på 80 % sidan 2002, og trass i denne kraftige veksten er ikkje talet på politifagleg personell vorte vesentleg høgre. Pengane har med andre ord gått stort sett til administrasjon og administrative stillingar. Då skulle ein tru at IKT var tilgodesett med ein del av desse midlane, men tydelegvis ikkje. Stort sett alt har gått til lønn.

Det skal leiar Arne Johannessen i Politiforbundet ha mykje av æra (eller skulda?) for. Han har i tillegg frekkheitens nådegåver til å be om endå meir, både til IKT-opprusting og meir personell. Det er ganske utruleg kva han slepp unna med; det er få som torer å utfordra han.

Faren er stor for at politikarane følgjer stortingsrepresentant Laila Gustavsen (Ap) som seier i eit lesarinnlegg i VG 19.08.12 at "Heller ikke jeg har kjempet for penger til IKT til politiet, etter at jeg ble valgt inn på Stortinget". I rettferdas namn må det leggjast til at Gustavsen si dotter kom til skade på Utøya.

Kva med K-en i IKT?
Trass i ein overtydande og konkret rapport saknar eg ein diskusjon om kva som faktisk ligg i begrepet IKT. Me veit jo at det står for Informasjons- og kommunikasjonsteknologi, men verken kommisjonen eller andre ser ut til å ha teke det heilt inn over seg.

Det er kommunikasjonssvikt som er det gjennomgåande i politiet sin fallitt 22. juli. Når kommisjonen etterlyser ein heilskapleg IKT-strategi, reknar eg med at kommunikasjon i full breidde må inngå. Men så ser eg at t.d. nødnett blir behandla som ei eiga sak, uavhengig av IKT. Det same gjeld annan kommunikasjon. Og IKT-strategien i PST (Politiets Sikkerheitsteneste) blir også ei eiga sak, sjå tilrådingspunkt 26.

Eg meiner dette blir feil, og at ein her er i ferd med å komma skeivt ut alt frå starten av. Eg trur det er veldig viktig at kommunikasjonen i all sin breidde må innlemmast i den totale IKT-strategien; frå nødnett til mobilkommunikasjon. Det er ikkje for ingen ting me har slagordet "Alt over IP, IP over alt", og det må dei styrande ta konsekvensen av.

22. juli og innsyn

Themis - gudinne for lov og orden
Foto: ChvhLR10, Wikipedia.org

I går kom dommen som redda mykje av rettsaka etter 22. juli-katastrofen. Tingrettsdommar Wenche Arntzen viste seg oppgåva vaksen og innfridde der andre i maktapparatet har feila. Alt frå starten av markerte Oslo tingrett seg som det uavhengige organet dei skal vera. Trass i motstand frå makta ba dei om ein ny sakkunnig-rapport etter at den første hadde konkludert med at Breivik var utilrekneleg. Dommen er ein seier for fornuften.

Dei viktige lekkasjane
Men dommen kunne fort vorte ein annan hadde ikkje den første rapporten vorte lekka og publisert i VG. Då kunne folk sjølve vurdera observasjonane av Breivik og konklusjonane til dei to første psykiatrane. Og dei fleste såg fort at her var det mykje som umuleg kunne stemma. Med hjelp frå bistandsadvokatane vart det ein mediestorm mot rapporten og det var nok viktig for å få ei ny vurdering.

Det er i høgste grad grunn til ettertanke at denne dommen i stor grad  er eit resultat av ein lekkasje som ikkje skulle skje. Rapporten skulle ikkje lesast av andre enn dei innvidde.

Innsyn og openheit
Er det noko me må ta med av lærdom etter 22. juli, er det at innsyn og openheit er livsviktig for eit godt fungerande samfunn. Men dei som styrer er ikkje alltid interesserte i full openheit, og særleg media har difor eit stort ansvar i å trengja gjennom uheldig hemmeleghald. Pressa har fått ein god del kritikk etter 22. juli, og mange har spurt kvifor dei ikkje klart å avdekka meir når me såg kva 22. juli-kommisjonen la på bordet i sin rapport. Anders Waage Nilsen er ein av dei som har sett eit kritisk søkjelys på media; i blogginnlegget sitt, som også vart gjenngitt i Bergens Tidende, skriv han at "Pressen må gå ... i seg selv". Men for balansen sin skuld må me også ta med at media gjorde jobben i psykiatri-delen av saka.

Kvinner som stod fram
Der ei rekkje leiarar i staten har svikta, har særleg to kvinner stått fram: Kommisjonsleiar Alexandra Bech Gjørv og Tingrettsdommar Wenche Elisabeth Arntzen. Dei har sjølvsagt ikkje vore åleine om arbeidet, men hatt med seg dyktige medarbeidarar. Likevel er det dei som har leia arbeidet på kvar sin kant. Det har dei gjort på ein framifrå måte og på mange måtar gjenvunne tilliten til styresmaktene, ein tillit som var i ferd med å  smuldra bort.

Det er fleire likskapar i arbeidet til dei to: 22. juli-kommisjonen slo politiet på deira eiga heimebana og viste korleis god etterforsking skal drivast. Tingretten sette psykiatrien på plass, på deira eiga heimebane. Når ein les korleis dommen punkterer den første psykiatri-rapporten, er det uråd å ikkje tenkja tilbake på dei ansvarlege (påtalemakta særleg) som la ut om kor grundig og omfattande rapporten var. Som eg sjølv skreiv i eit anna blogginnlegg, inspirert av Johnny English: "Den er omfattande, den er grundig - - - den er heilt på jordet!".

For aktoratet og påtalemakta må det vera litt spesielt å sjå korleis dommarane har dissekert den første psykiatrirapporten medan dei sjølve har gått god for den. Dei kunne, og burde, gjort ein like grundig gjennomgang av rapporten som dommarane, men dei var truleg for hemma av den første tilnærminga si til rapporten der dei godtok den utan motførestillingar. Forsvarar Geir Lippestad var i grunnen den som best karakteriserte bristen i den første psykiatrirapporten med det retoriske spørsmålet til Husby og Sørheim i retten: "Det har ikke slått dere at dette kan være en terrorhandling?".

Såg ikkje verkelegheita for berre diagnosar
Dei to første sakkunnige såg ikkje verkelegheita for berre diagnosar. Dei vurderte Breivik heilt lausrive frå omgivnadane, såg berre på det som var inne i hovudet hans og kom ut av munnen. Det er positivisme i beste stil! Som psykiater Finn Skårderud framheva i NRK: Psykiatri handlar ikkje berre om det som er inne i hovudet, det handlar også om relasjonar og omgivnaden.

Trass all sin gru har 22. juli-hendinga også vore med å avsløra store svakheiter i samfunnet vårt. Desse har komme fram både ved lekkasjar og ved eit svært grundig kommisjonsarbeid. I begge tilfelle blir det vist at lukka kulturar skaper usunne forhold. Trollet sprekk i sollys..

Avkledd!

Politiet på veg til Utøya 22. juli i fjor
(Foto: Steinar Frøyshov)

Bilete av politiet i ein synkeferdig gummibåt har vorte sjølve symbolet på alt som gjekk galt for politiet 22. juli i fjor. Politiet sjølve har meint at det er eit misvisande bilete og deira eiga evaluering konkluderte med at lite kunne vore gjort annleis. Rapporten frå 22. juli-kommisjonen knuser dette sjølvbiletet og avkler politiet fullstendig.

Den første som måtte gå
Eit av resultata så langt er at politidirektøren har måtta gå av. Men heller ikkje dette klarte myndigheitene å ordna på skikkeleg vis. Justisminister Grete Faremo tok ein "Pontius Pilatus" og sørgde for å gjera seg sjølv inhabil i saka, i staden for å "manna" seg opp og seia klart frå til Øystein Mæland at han dessverre ikkje kunne halda fram. Det kan synast urettferdig å ofra Mæland, som berre hadde vore i jobben i 14 dagar før katastrofen kom. Men det er det politidirektøren har gjort etter 22. juli i fjor, og det han ikkje har gjort, som har felt han.

22. juli-kommisjonen
Statsminister Jens Stoltenberg handterte katastrofen i fjor som ein statsmann. Han oppnemnde kommisjonen som skulle granska hendinga og sa at kommisjonen skulle ""få fakta på bordet, usminket og ærlig". Det har kommisjonen gjort, og det på ein så tydeleg og usminka måte at Stoltenberg sjølv må vera rysta. For mykje av kritikken i rapporten har adresse til han som øvste sjef for beredskapen i landet. Det er ganske enkelt strykkarakter til politiet sin beredskap og måten å handtera 22. juli-katastrofen på, og også strykkarakter til arbeidet for sikring av Regjeringskvartalet.

Djevelen i detaljane
Kommisjonen har drive gransking på ein måte som politiet berre kan drøyma om. På punkt etter punkt slår dei hol på politiet sine eigne forklaringar og evalueringar, og det er i detaljane den brutale sanninga kjem fram. Som i denne drepande fotnoten:

"Kommisjonens tidspunkt for utrykningen er forskjellig fra det politiet har lagt til grunn i sine evalueringer. Vi har benyttet politiets egne GPS-data som fastslår tidspunktet med stor nøyaktighet."

Nesten frå start til slutt er det feil hjå politiet. Som kommisjonen lakonisk kommenterer på slutten av kapitlet om Utøya-hendinga:

"Det er ikke til å undres over at det ble vanskelig å formidle kritisk informasjon når politiet ikke var i stand til å snakke sammen på tvers av politidistriktene."

Frivillige risikerte livet sitt då dei reiste ut i privatbåtar og plukka opp overlevande, medan "Tjenestemennene søkte tilflukt ved en container på brygga og konkluderte med at de ikke fikk gjort noe."

Eigenevaluering og ekstern evaluering

Rapporten frå politiet si interne gransking, Sønderland-rapporte, står i grell kontrast til rapporten som vart presentert av Alexandra Bech Gjørv måndag 13.08.12:

"Utvalget vurderer det slik at polititjenestepersonene i aksjon ved Utøya hadde en klar

oppfatning av situasjonens alvor og planla for øyeblikkelig aksjon. Politiet foretok etter

utvalgets vurdering gode taktiske vurderinger ut fra den informasjonen som var tilgjengelig i

sanntid, og tok hensyn til den kritiske tidsfaktoren. Overlessing av båten var beklagelig og

bidro til at overfarten til Utøya ble forsinket."

Ukultur i politiet

Den verste og vanskelegaste kritikken i kommisjonsrapporten er den ukulturen som blir dokumentert i politiet. Det er svikt på leiarnivå, men det er også svikt på bakkenivå. Ei leiing oppteken av å laga planar, men ikkje oppteken av gjennomføringa, og eit fotfolk som er mest opptekne av eigne rettar (les: lønnsvekst) og lite av korleis dei kan gjera ein betre jobb. Det siste må Politiets Fellesforbund med Arne Johannessen i spissen, ta ansvaret for. Dei har vore til dels utidige i krav og markeringar og skapt ein kultur der det først skal forhandlast om pengar før det blir gjort innsats. Toppen vart nådd då Johannessen kravde overtidsbetaling for politifolk som vart kalla inn etter 22. juli-hendinga.

Nye katastrofar - nye avsløringar av dysfunksjonalitet

Det er skremmande at kvar ny katastrofe ser ut til å bli følgt opp av ei evaluering som viser at det er store manglar i etaten som har ansvaret for å hindra desse. Vi har mange eksempel etter kvart:

• NOKAS-ranet (2004)
• Togulykka ved Åsta (2000)
• Brannen om bord på Scandinavian Star (1990)
• Rasulykka i Vassdalen (1986)
• Plattforma Alexander Kielland (1980)

Felles for alle desse er at det vart avdekka store manglar hjå dei ansvarlege. 

15-85

NHO-president og konserndirektør Kristin Skogen Lund har 15-85 som ei rettesnor for prosjekt: 15 % strategi og planlegging og 85 % gjennomføring. Sjølv om 22. juli-kommisjonen ikkje brukar desse tala, er det lett å kjenna att same haldninga. Det er gjennomføringa det skortar på, ikkje planar.

Kva no?

Oppryddinga har alt starta, men det er ingen enkel jobb som ventar. Det er eit stort spørsmål om Politidirektoratet overlever. I dei 10 åra direktoratet har eksistert, er det ikkje noko som tyder på at den organisatoriske endringa har vore til det betre. Med detaljstyring frå Justisdepartementet er det like greitt å gå tilbake til ei politiavdeling slik situasjonen var før.

Tidlegare politidirektør Ingelin Killengren har site musestille i veka som har gått. Og det har ho gjort av god grunn. Ikkje berre var ho ansvarleg for oppbygginga av Politidirektoratet, men har også vore departementsråd i FAD sidan februar 2011. Eit departement som har vorte hardt kritisert for den delen av katastrofen som ramma Regjeringskvartalet. Killengren må nok svara for seg etter at bølgjene frå Mæland har lagt seg.

Den absolutt vanskelegaste delen av oppryddinga er ukulturen i etaten. Den kan ikkje endrast over natta. Det er eit arbeid som må ha ein lang horisont. Når det no blir ny leiing av politiet ville det kanskje ikkje vore så dumt med ei ny leiing i Politiets Fellesforbund også, slik at leiinga og dei tilsette saman kan starta arbeidet med å innføra ein ny kultur. Den kulturen kan godt ha mottoet/visjonen "idealet attom yrket" (det var mottoet til oldefaren min..).

Endeleg sommar!

Kajakktur på Barsnesfjorden med Barsnes i bakgrunnen.

Det er aldri for seint for ein god sommar, og endeleg kom den. I tillegg til kajakk-tur vart det også årets første bad i Sognefjorden!

Hesjing

Hesjinga kan starta

Som bileta viser har det i år vorte hesja på gamlemåten. Hesjing, som var den tradisjonelle måten å ta vare på graset på tidlegare, har etter kvart nesten forsvunne heilt. Det er ikkje så rart, for det er ganske arbeidskrevjande.

Etter slåing må det staurast hol og staurar må berast på plass og setjast fast. Så må det festast streng (= ståltråd) til staurane, ei rast i gongen. Det er til vanleg 5 raster med streng i ei hesje, men av og til blir ei 6. rast lagt til for å få plass til meir.

Her er eit kort vokabular til hesjing:

Hesje: heile "konstruksjonen" (ei "hes" på min dialekt)
Golv: rommet mellom to staurar (alle 5 eller 6 strengene)
Kvelme: rommet mellom to staurar, men berre ein streng (1 golv er altså lik 5 (6) kvelmer)
Kvelmerast: ei rast (rad) med streng (ei hesje har 5 eller 6 kvelmeraster)

Ferdig hesje!

Sjølv om det er mykje arbeid er det også kjekt å ta opp att gamle skikkar, om ikkje anna enn å halda dei ved like og visa korleis ting vart gjort før. Og med så vekslande ver som i sommar, er hesjing den einaste sikre måten å få turrhøy på, utan bruk av ekstra energi som låvetørke.

Høyet klart til innkøyring

Veret avgjer sjølvsagt kor lenge graset må hengja før det er tørt. I opphaldsver tek det rundt ei veke før graset er tørt; i periodar med regn tek det sjølvsagt lenger.

Årets jordbærsesong

Årets jordbærsesong er i gang, og som biletet syner er det flotte bær. Dei smakar like godt som dei ser ut, trass i at det godt kunne vore meir sol. Og det beste er at dei er 100 % økologisk dyrka!

Viss du kjem på besøk, skal du få smaka..

Copenhagen Jazz Festival 2012

Frå utekonsert i Kongens Have, med fleire tusen glade deltakar

Frå Mjømna bar det rett til København og årets jazz-festival. Ein ganske så stor overgang, men begge stader har sin sjarm.

Danskebåten betre enn sitt rykte
Årets jazz-festival var den tredje i rekkja for eigen del, og som tidlegare var det "slow boat to Køben" med danskebåten (DFDS). Danskebåten er ikkje det den var, det er ei roleg og fin båtreise med god mat og drikke om bord.

Brad Mehldau som høgdepunkt
Det musikalske høgdepunktet på årets festival var pianisten Brad Mehldau og trioen hans. Dei spelte i ærverdige Kongelige Teater, i hovudsalen. Brad Mehldau er truleg den fremste pianisten i jazzen for tida, og ser ut til å kunna ta opp noko av arven frå Keith Jarrett og hans legendariske trio.

Brad Mehldau i typisk positur -
treng ikkje sjå på tangentane!

Konserten med Mehldau var fantastisk og det musikalske spennet var stor: frå Beatles "And I Love Her" til Charlie Parkers "Crazyology". Uansett kva stilart Mehldau spelar i, er det uanstrengt og kreativt. Han klarer å tilføra gamle melodiar noko nytt heile tida - det er for så vidt heile poenget med jazz og standard-melodiar - men Mehldau legg lista høgre enn som så.  

Stadig nye innfallsvinklar

Som trommeslagaren i trioen, Jeff Ballard, seier til danske Politiken i eit intervju tidlegare i år:


En musiker som Brad Mehldau insisterer simpelthen på, at der bliver taget risici hele tiden, fortæller han. 

»Og jeg elsker det. Hvis han fornemmer bare den mindste smule trivialitet og vane – og du kan være helt sikker på, at han opdager det – så tænder han af. Jeg kan simpelthen høre på den måde, han spiller, at han sender en besked: »Har du tænkt dig at blive ved med at køre rundt på den samme måde? Så venter jeg bare, til du er færdig. Så vi kan komme videre««, siger han.

Sjølv i dei rolege og vare melodiane, var Mehldau og medspelarane heile tida på hogget og introduserte brot i harmoniane slik at musikken aldri stivna.

Ballard omtalar elles Mehldau som "en venlig diktator", så får ein leggja kva ein vil i det. Musikarane var i alle fall audmjuke og såg ut til å setja pris på den veldige responsen. 

Ei sild og ei til..

Elles er det deilig å vera norsk i Danmark. Danskane er på eit anna nivå enn oss når det gjeld mat og drikke. Det er rart at dei til dømes er så mykje betre enn oss med sild, med tanke på den plassen silda har hatt i norsk kosthald. Men der me her til lands overlevde på silda, har danskane hatt tid og ressursar til å raffinera råstoffet. Over alt får du nydelege silde-tallerkenar; sjekk neste gang du er på ein norsk restaurant om dei har sild på menyen..

Øl-kultur i Danmark, her i form av weiβ-bier

Øl er kultur!

"Danskerne" har også ein heilt annan alkohol-kultur enn oss, både på godt og gale. Men eg vel å fokusera på det positive: her er øl meir enn Tuborg og Carlsberge - dei fleste restaurantane tilbyr meir enn vanleg pils på fat. Og har dei det ikkje på fat, får du i alle fall kjøpt det på flaske. Og alltid med "en lille" til..

Prosjektmøte på Mjømna

Her den gamle skyss-stasjonen i Skjerjehamn, no oppatt-pussa 

Den kjende kongestatuen av Knut Sten står like ved skyss-stasjonen

Det fine med å bu og arbeida i Sogn og Fjordane er at også lokale prosjektmøte blir flotte opplevingar. Denne veka starta med møte i Bergen og så prosjektmøte på øya Mjømna i Gulen kommune. Eit ganske anna landskap enn lenger inn i Sognefjorden. Ikkje rart at det populære turopplegget "Norway in a Nutshell" er lagt til Sogn og Fjordane! Og då er heller ikkje kysten og det spesielle landskapet der, med.

Breaking Bad

Breaking Bad, her sesong 2

Etter å ha kjøpt tv-seriane Sopranos og særleg The Wire fekk eg problem med å investera i nye seriar. Det kjendest som ingen ting kunne toppa The Wire og å gå nedover i kvalitet verka ikkje så freistande. Etter lang tids vurdering (og mykje tid spart!) enda eg opp med å kjøpa første sesong av Breaking Bad. Og serien innfridde forventningane.

Streiting blir kriminell
Plottet er ganske interessant: Kjemilærar Walter White får konstatert lungkreft og legane gir han berre kort tid att å leva (maks 1-2 år, men helst nokre månader). Walter White er ein ganske alminneleg amerikansk borgar, med kone og to barn (nr. to er på veg og kjem i løpet av første sesong). Han er altså ganske Joe Average, bortsett frå at han har ei god universitetsutdanning og slik sett ikkje har drive det så langt som han burde. Kjemilærar på High School-nivå er ikkje spesielt imponerande.

Kjemi-kunnskapar i botnen
Sidan han ikkje har gjort særleg karriere, er heller ikkje økonomien lysande. Han strevar for å ha nok til huslån m.m., og den føreståande behandlinga han etter kvart går inn for, har han i alle fall ikkje pengar til. Men mest uroa er han for familien sidan han har så kort tid att. Han bestemmer seg då for å prøva å skaffa "raske" pengar ved å slå inn på narkotika-produksjon. Som god fagmann (kjemi-lærar) veit han alt om prosessane for å produsera meth-amfetamin, og saman med ein tidlegare elev (Jesse, som var veldig dårleg i kjem!) set han i gang. Og det fører sjølvsagt med seg ei rekkje situasjonar og problem.

Tett og god start, sidan eser det ut
Første sesong er knallgod, med tett driv og god regi. Filmatiseringa er veldig bra. Det er vel slik med tv-seriar av denne typen at første sesong blir brukt til å overbevisa tv-kanalen om at dette er noko å satsa på. Seier kanalen så ja til fleire sesongar, startar prosessen med å spe ut vara. Det skjer også her, så i andre sesong blir det ein god del meir langhalm. Der første sesong har 7 episodar, har andre sesong est ut til 13, utan at det eigentleg skjer så mykje meir. Og slik held det også fram. Tredje sesong er nett kommen (gjekk på tv i 2010) og den har også 13 episodar. Eg ser på Wikipedia at sesong 4 også har 13 episodar og at den femte og siste sesongen også er planlagt, med 16 episodar. Puhh!

Strålande skodespel
Bryan Cranston, som har hovudrolla som Walter White, har motteke ikkje mindre enn tre strake Emmy-prisar for innsatsen sin. Også sidemann Jesse Pinkman (spelt av Aaron Paul) har motteke Emmy-pris for sin innsats.

Serien er altså vel verdt å sjå. Den får 9,3 i skår på IMDB, det same som Sopranos. The Wire har til samanlikning 9,5

Kor vanskeleg kan det vera (2)

Eg kunne sikkert hatt dette som det einaste temaet på bloggen og funne rikeleg med eksempel. Men det ville blitt litt kjedeleg i lengda. Det overraskar meg likevel at så mykje brukte system har så iaugefallande svakheiter; feil og svakheiter som "alle" ser bortsett frå utviklarar og dei som har bestilt systema.

Denne gangen er eksempelet nettbanken til Sparebanken Vest. I utgangspunktet er det ikkje så mange ulike nettbanksystem her til lands, det er stort sett felles grunnsystem med diversen justeringar og tilpassingar. Nettbanken til Sparebanken Vest aksepterer av uforståelege grunnar dei fleste variantane av dato bortsett frå den mest opplagde: DD.MM

Kor vanskeleg kan det vera?

Først ros, og så litt ris: Ros til Avinor for å opna trådlaus tilgang på flyplassane. Den eine timen som no er gratis, kan godt aukast til to.

Så til løysinga med registrering av mobil for tilsendt passord. Utviklar (og bestillar) prøver tydelegvis ikkje eigen kode, elles ville dei fort sett feila sjølve.

Her er skjermbiletet som møter deg når du ber om passord for det trådlause nettet: Tast inn mobilnr, det kan vel ikkje vera så vanskeleg? Eh, det er nok ikkje like enkelt som det ser ut til.

Landskoden skal også vera med, men ikkje på denne måten:

Her er det rette formatet:

Kvifor ikkje gi eksempelet i skjermbiletet frå starten av??

ECIS 2012, Barcelona, dag 2

Henry Chesbrough, Univ. of California (Berkeley) og ESADE Business School
Services Science - an update

Chesbroughs Service Science - A Manifesto er eit av hovudverka på området og ein mykje sitert artikkel.
Tenester overtek meir og meir av omsetning og inntekter for selskap, eks.vis IBM der teneste-området no er mykje større enn både programvare og system til saman.

Skal me få tak på 'tenester' må me gi slepp på vårt eige, litt snevre, domene og prøva å sjå heilskapen.
"Service science is the transdisciplinary study of service systems & value-cocreation".

Service Science
Ideen om ein ny vitskapleg retning kalla teneste-vitskap (service science) starta med ein telefonsamtale i 2004 mellom Jim Spohrer, IBM Research Service Research department, og prof. Henry Chesbrough, Univ. of California, Berkeley. Den resulterte etter kvart i den ovannemnde kjende artikkelen.

T-shape
T-shaped professionals: Både breidde og djupn; me må sjå vidare enn den eine pillaren (i 'T'-en) me er ekspertar på for å få eit godt resultat. Ein PhD er typisk nok stolpen i 'T'-en. Den er nødvendig, men ikkje tilstrekkeleg.

Mobil-utviklinga
Motorola laga Razr som vart ein kjempesuksess pga. ny, slank design. Men dei andre mobil-selskapa kom fort etter, og oppfølgjaren frå Motorola, Krazr (?!), vart ingen suksess. Motorola vart forbikøyrt av m.a. Nokia, vart global leiar. Men Nokia fekk også problem..

Kortversjonen er at tenester er ein viktig del av svaret og løysinga. Selskapa må tenkja tenester, sjølv om det er maskinvare dei lagar. Dei må skapa tenester rundt produkta.

Kva er eit teneste?
"A service is a change in the condition of a person, or a good belonging to some economic entity, brought about as the result of the activity of some other economic entity, with the approval of the first person or economic entity." (Hill, 1977)

Porter's Value Chain
Porter's verdikjede: Tenester er heilt i enden, og litt vekkgøymt, i kjeda. Viss ein tenkjer på tenester på denne (gammaldagse) måten, får ein problem.

Tenester er ikkje konkrete (intangible) og difor blir det vanskeleg for kundane å uttrykkja kva dei ønskjer, utan at dei er deltakarar i prosessen med utforming av tenesta.

Kva slags forsking trengst?
Fire I-ar:
- Infrastruktur
- Individ (skills)
- Institusjonar (rules, jobs)
- Informasjon

Horizon 2020: Multidisciplinary Grand Challenges
- Aging
- Climate Change
- Food Security
- Energy
- Information

I alt er det føreslått eit budsjett for det nye FoU-programmet på € 80 mrd. over 7 år, men det endelege resultatet veit me ikkje. Det interessante er i alle fall at multidisiplinær forsking blir prioritert (fleirfagleg i motsetnad til tverrfagleg?).


Spørsmål til Chesbrough:
Sidan me ikkje nådde fram med artikkelen, men berre fekk aksept for poster, måtte eg sørgja for å marknadsføra oss gjennom spørsmål. Spørsmålet mitt til Chesbrough var e-Service og problemet med definisjon, særleg innan e-forvaltning. Eg hevda at alt blir kalla e-service og at det tømmer konseptet for innhald og at vi kjem til å få store problem med interoperabilitet pga det.

Chesbrough starta svaret med å samanlikna eGovernment med eCommerce og han meinte e-Services/e-Government eigentleg stamma frå e-Commerce. Han meinte vidare at det sentrale ved e-services (og services for så vidt) er meirverdien det skaper for mottakaren (innbyggjaren). Interoperabilitets-delen av spørsmålet mitt fekk han til å gå over på format-problem og slik sett kom han litt utanfor det eigentlege spørsmålet. Men presiseringa av meirverdi er nyttig i arbeidet vårt med å få eit meir presist vokabular for e-tenester. Ein effekt av den tenkinga er jo at aktivitetar som skatterapportering o.l. (via Altinn) vil falla utanfor teneste-begrepet fordi det knapt kan seiast å skapa meirverdi for brukaren/innbyggjaren. Om tenestebegrepet i det heile skal brukast her, noko det nok ikkje skal, må det vera INNBYGGJAREn som yter ei teneste til FORVALTNINGA - altså det stikk motsette av det som i dag er retorikken.

Arild og eg diskuterte dette vidare med prof. Gøran Goldkuhl, Univ. i Linkøping, som er heilt på linje med oss  i vurderingane av e-tenester og det problematiske språket. Me har jo også brukt hans arbeid som ein viktig del av fundamentet for artikkelen. Han peikte også på anna arbeid han har gjort som kan vera nyttig for det vidare vårt med denne artikkelen.

Peter Corbett, iStrategyLabs: Hacking Open Data

Peter Corbett er kjend for arbeidet med Apps for Democracy saman med tidlegare CIO i Obama-regjeringa, Vivek Kundra i den tida han var ansvarleg for IT i Washington DC, og Apps for the Army-programmet for US Army. Han har starta firmaet iStrategyLabs der han er dagleg leiar.

Tre år etter at arbeidet med Apps for Democracy starta, har meir enn 40 land og byar teke etter modellen og lansert eigne program. Corbett utarbeidde også konseptet "Apps for Army" for US Army. Det vart ein stor suksess, men endå viktigare er det at programmet blir vidareført av det militæret på eiga hand og dei har no gjennomført "Apps for Army 4".  Langsiktigheit (sustainability) er viktig for å lykkast slik at det ikkje berre blir eit eingongs-stunt.

Code for America er ein slags digital kode-dugnad for å løysa ein del problem det offentlege ikkje kan gjera sjølve, fordi det ikkje er prioritert av ulike grunnar. Eit Code for Europe-program er under etablering. CodeforAmerica er støtta av fleire av dei store namna i web-verda, som Tim O'Reilly, Mark Zuckerberg, Biz Stone (Twitter) og Catherina Fake (Flickr).

Civic Commons er endå eit initiativ i same retning ("a marketplace for open innovation in government"). Eit liknande initiativ er også under utvikling i Europa/EU.

Spørsmål: Korleis oppnå langsiktig effekt (sustainability)?Svar: Code for America er eit initiativ for å få ein meir langsiktig verknad. Eit anna moment er at off. myndigheiter, t.d. kommunar, opnar saksbehandlar-systema sine og tillet direkte meldingar frå brukarane (bilete av hol i vegen, gatelys som ikkje verkar osv.).

Spørsmål: Korleis oppnå utveksling på tvers?
Svar: Lite kontroll på dette, det beste svaret er at ein bør basera seg på dei formata og den strukturen dei offisielle datakatalogane er bygde på.

Spørsmål: Kva med det politiske elementet i dette?
Svar: Apps for Democracy var eit iStrategyLabs-initiativ, ikkje eit Washington DC-initiativ; viktig distinksjon. Elles har haldning vore meir "let's just do it", applikasjonane som er utvikla viser ikkje noko særleg anna enn det du kan lesa i avisene kvar dag, berre på ein litt annan måte (t.d kriminalitet knytt til kart).

Peter Corbett understreker til fulle den amerikanske haldninga til open data med "just do it". Det spelar ingen rolle kva format eller korleis du gjer det, berre få data ut. Det er stor vekt på privat entreprenørskap, som rimeleg er på dette kontinentet. Eg må innrømma at det har ein viss sjarm, og så må ein bera over med at alt ikkje er like gjennomtenkt og at motførestillingar er lite velkomne. Det er ikkje akkurat klima for kritisk haldning her..

ECIS 2012, Barcelona, dag 1

European Conference on Information Systems, ECIS, er ein stor europeisk konferanse innan det ganske omfattande temaet Information Systems. I år har ECIS 20-årsjubileum, og det er ein ganske stor konferanse, med trangt nålauge (berre 29 % av innsende artiklar vart godkjende). Eg refererer berre keynotes, det blir alt for mykje å referera frå parallellsesjonane, som er presentasjon av sjølve artiklane. Alle aksepterte bidrag er tilgjengelege på AIS' eLibrary.

Keynote 1:
Bob Jones, CERN Head of openlab: Big Data at CERN

Alt blir publisert ope ved CERN, ikkje berre til medlemslanda (men data er tilgjengelege berre for medlemslanda). Large Hadron Collider: 27 km ring ("race track"). 14 millionar kollisjonar i sekundet seier litt om datamengdene som blir genererte i forsøka ved CERN.
ATLAS: 40 mill. "bilete" pr. sekund, ca ein petabyte pr. sek. Ein av dei viktigaste barrierane no er tilgang til straum. Dei har difor lyst ut konkurranse om eit eksternt datasenter (der fleire norske tilbydarar deltok). Ungarn vann konkurransen og det nye datasenteret blir sett opp der.

Akselleratoren skal etter planen vera i drift i 20 år, og vil generera enorme mengder data
- 15 mill. GB pr. år
- CERN kan berre handtera ca. 20 % sentralt, resten blir handtert ved ulike senter rundt om (11 Tier-1 senter).
Dei 11 Tier-1 sentera lagrar også data slik at det alltid vil vera minst to eks. av data.

Nettverk vart rekna som den svakaste delen av arkitekturen, men har viste seg å vera den delen som har endra seg mest gunstig med tanke på pris/kapasitet. Lagring har til samanlikning hatt ei dårlegare utvikling. Det får mykje å seia for arkitekturen.

Tier-2 består av ca. 150 senter der det blir gjort analysar av ulike slag. Det har vist seg at den viktigaste delen av analysane blir gjort

Dei ulike sentera får ikkje betalt av CERN, det heile er finansiert med eigeninnsats

Open CloudScience: CERN arbeider med utvikling av skytenester og har planar om ei utlysing om eit par år (viss marknaden er moden nok). Mange faktorar som må vurderast:
- sikkerheit
- "reliability"
- personvern
- skalering/elastisitet
- nettverkskapasitet
- integrering
- inne-låsing
- juridiske forhold
- transparens


Teknologien vil ha stor innverknad på forskings-infrastrukturen; det blir ikkje lenger muleg å få finansiering til spesifikk infrastruktur som kan "kjøpast" i skya.

ECIS 2012 og tema

Informasjonssystem, eller Information Systems som temaet offisielt heiter, er ganske omfattande. Det er nesten utan grenser, noko også dei mange spora (tracks) på konferansen viser. Det er helst ei ulempe, for begrepet blir veldig utydeleg etter kvart som meir og meir blir putta inn. Frå konferanse-organisatorar si side handlar det både om kvalitet og økonomi, men eg mistenkjer dei for å leggja mest vekt på det siste. Det ligg då ein motivasjon om å utvida det faglete området for å sikra konferanseøkonomien.

Her er ei liste over spora ved årets ECIS:

• Accounting Information Systems and ERP
• Adoption and Diffusion
• Alternative Genres
• Business Intelligence and Knowledge Management
• Co-creating Innovations
• Enterprise Architecture and Governance
• eHealth
• Enterprise Transformation
• General
• Global Sourcing Management
• IS in Education IS Curriculum
• IT-IS Management and Development Methodologies
• IT Global Services and Cloud Computing
• IT for Global Welfare and Sustainability
• Information Technology Project Management
• IT-enabled Supply Chain Management
• Mobile and Pervasive Computing
• Public Sector ICT
• Research Methods
• Social Computing and Collaboration
• Serious Games and Simulations
• Technology Substitution
• Emerging Perspectives in Project Management

Puhh, noko for ein kvar altså. Men når du har titlar som "General" har du i grunnen opna for alt mellom himmel og jord, sjølv om "General" her sannsynlegvis refererer til generelt om informasjonssystem. Men likevel..

Eg leverte eit bidrag saman med Arild Jansen, UiO, med tittelen "What is This Thing Called e-Service? A Critical Look at the Use of the Concept e-Service". Artikkelen vår vart dessverre ikkje akseptert som fullt paper, men som poster. Avslaget kom trass i veldig bra tilbakemeldingar (gj.snitt 8 av 10 på 'Overall contribution to the field"). Veldig rart, for personleg har eg aldri fått så gode tilbakemeldingar på ein artikkel. Men her var det nok "track chairs" som greip inn og overstyrte.

Men som vanleg med artikkel-publisering tek me ikkje eit nei for eit nei, og arbeider vidare med artikkelen for publisering ein annan stad. Eg meiner temaet er høgaktuelt, jfr. alt snakket om digitale tenester på den nyleg haldne Digitaliseringskonferansen. Alt er no tenester, og dermed er begrepet tømt for innhald og nærmast ubrukeleg i eit IT-perspektiv.

Ferjefri E39?

Eit heilt billettkontor etter turen!

Eg har ikkje skjønt noko av saka ferjefri E39. Det endra seg etter 15 timar, 9 ferjer og ein samla billettkostnad på kr 901,-. Det var etter ein tur frå Sogndal til Midsund og tilbake (for å henta ein brukt forhaustar!).

Det positive med ferjer er eit avbrekk og ei god svele. Men 9 sveler blir for mykje, og 9 avbrekk trengst heller ikkje. Om ikkje ferjefri E39 (Kristiansand - Trondheim) så ville berre ei halvering av talet vore kjærkomme.

Ein annan ting: Bør ikkje ferjene reknast som ein nødvendig del av vegnettet og slik vera gratis, der det ikkje er bompengefinansiering? Slik det no er, blir me straffa for å ha desse flotte fjordane våre.